Derogacja w międzynarodowym systemie ochrony praw człowieka oznacza tymczasowe zawieszenie wykonywania zobowiązań nałożonych na państwo-stronę umowy międzynarodowej z dziedziny ochrony praw człowieka. Derogacja zobowiązań jest możliwa pod ściśle określonymi warunkami - przeważnie jest to wyjątkowe niebezpieczeństwo publiczne zagrażające istnieniu narodu i ogłoszone urzędowo. W klauzuli derogacyjnej znajduje się też zawsze katalog praw niederogowalnych, czyli takich, których wykonywania państwo nie może zaprzestać.
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych (1966) Przepisy regulujące sposób stosowania derogacji przez państwa-strony Państwa-strony MPPOiP znajdują się w artykule 4 Paktu. Sygnatariusz Paktu może skorzystać z klauzuli derogacyjnej jedynie w sytuacji urzędowo ogłoszonego niebezpieczeństwa publicznego, które może zagrozić istnieniu narodu. Zawieszenie wykonywania praw następuje w zakresie ściśle odpowiadającym wymogom sytuacji, nie może też pociągać za sobą dyskryminacji wyłącznie z powodu rasy, koloru skóry, płci, języka, religii lub pochodzenia społecznego.