Odznaka „Za opiekę nad zabytkami” – polskie odznaczenie resortowe ustanowione 15 lutego 1962 w formie dwustopniowej odznaki (srebrnej i złotej) przyznawanej przez ministra kultury, reformowana dwukrotnie: w 2001 i w 2004.
thumb|Legitymacja odznaki
Zasady nadawania Odznaka może zostać nadana obecnie za: utrzymywanie dóbr kultury zgodnie z zasadami opieki nad zabytkami, projektowanie i wykonywanie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy dobrach kultury, prowadzenie prac archeologicznych i wykopaliskowych, dokumentowanie dóbr kultury i prowadzenie badań naukowych związanych z ich konserwacją, przeciwdziałanie zagrożeniom dóbr kultury, popularyzację zagadnień związanych z działalnością konserwatorską.
Odznaka aktualnie przyznawana jest przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego z jego własnej inicjatywy lub na wniosek: innego ministra, kierownika urzędu centralnego, organu administracji rządowej w województwie, organu jednostki samorządu terytorialnego albo organizacji społecznej, której celem statutowym jest opieka nad zabytkami, w oparciu o uzasadniony wniosek przedstawiony ministrowi kultury za pośrednictwem Generalnego Konserwatora Zabytków.