Zmiany klimatyczne zapoczątkowało odcięcie barierami lądowymi Oceanu Arktycznego spowodowane wędrówką kontynentów. Około 49 milionów lat temu zamknęła się cieśnina Turgajska łącząca Ocean Arktyczny z Oceanem Tetydy w miejscu współczesnej zachodniej Syberii. Wysokie temperatury skutkowały znacznym parowaniem przyczyniającym się z kolei do intensywnych opadów w zlewni izolowanego oceanu, co razem powodowało wzrost zasolenia i gęstości wód tego akwenu. W efekcie wody oceanu uległy wyraźnej stratyfikacji – powstały wyraźnie odrębne, niemieszające się warstwy z beztlenową przy dnie warstwą słonych i gęstych wód oceanicznych oraz warstwą znacznie lżejszych wód słodkich w strefie przypowierzchniowej. Rozległy akwen ciepłych, w strefie przypowierzchniowej słodkich wód został skolonizowany przez bujnie rozwijającą się azollę, korzystającą z dużej zawartości fosforu spłukiwanego z lądów i wiążącą azot atmosferyczny za pomocą symbiotycznych sinic z rodzaju Anabaena. Duża koncentracja dwutlenku węgla w atmosferze w tym czasie sprzyjała także wzrostowi roślin.