alt=Kolorowe zdjęcie przedstawiające górną część masywnego, kamiennego krzyża (od poprzeczki wzwyż), ustawioną na ziemi pod drzewami. |mały|1. Krzyż kamienny w Stanowicach (fot. 2015) thumb|2. Krzyż kamienny ze Stanowic przeniesiony na Zamek Grodno w Zagórzu Śląskim (fot. 2015) Krzyż pokutny w Stanowicach – niezidentyfikowany krzyż wystawiony w związku z umową ugodową spisaną 5 grudnia 1305 r. w Strzegomiu przed księżną Beatrycze, żoną piastowskiego księcia Bolka I Surowego, dotyczącą zabójstwa dokonanego w księstwie świdnickim. Jest to najstarsza znana umowa ugodowa (kompozycyjna) z terenu Śląska.
Umowa ugodowa Umowy takie dopuszczało średniowieczne prawo, traktując zasadniczo zabójstwa jako przestępstwa prywatne, czyli takie, które godzą w interes jednostek, a nie władzy publicznej. Można ich było dochodzić na drodze sądowej, ale w związku ze słabością ówczesnego aparatu państwowego było to mało skuteczne. Prawo zwyczajowe dopuszczało nadal samopomoc w dochodzeniu krzywd, czyli w tym wypadku krwawy odwet, zemstę rodową. W ich miejsce wchodziły, wraz z rozwojem społeczno-gospodarczym, zastępcze formy kar w postaci okupu jako sposobu wykupienia się od zemsty. Kara taka wymagała porozumienia (ugody, compositio) pomiędzy zabójcą a rodziną zabitego, zawieranego w postaci umowy przed przedstawicielem władzy.