W wielu krajach i badaniach nie używa się oryginalnego 49 pozycyjnego JCQ, ale zastępuje się go krótszymi lub podobnymi wersjami. Przykłady obejmują: The Leiden Quality of Work Questionnaire, Swedish Demand–Control–Support Questionnaire, Thorell Questionnaire czy Copenhagen Psychosocial Questionnaire. W Polsce w latach 90. utworzono także podobne narzędzie, składające się z aż 103 pozycji, które trafnie i rzetelnie mierzyło stres związanych z pracą w różnych zawodach.
Krytyka modelu Najwięcej danych, na podstawie których można uznać użyteczność wyżej wymienionych modeli, a w szczególności potwierdzających słuszność założenia dotyczącego napięcia, pochodzi z badań prowadzonych na dużych próbach. Jednak nie znajduje empirycznego potwierdzenia drugie założenie, opierające się na tym, że silniejsze reakcje wywołuje połączenie psychologicznych wymagań, swobody podejmowania decyzji oraz wsparcia społecznego. Znacznie częściej obserwuje się odrębne oddziaływanie każdego z tych trzech czynników na zmienne zależne niż ich wzajemne wzmacnianie się, czyli tak zwany "efekt synergii". Zastrzeżenia co do wspomnianego modelu to jego skupianie się na właściwościach sytuacji pracy w oparciu o samoopisowe kwestionariusze. Nie uwzględniono również różnic indywidualnych, takich jak umiejscowienie poczucia kontroli czy style radzenia sobie.
Przypisy
Kategoria:Psychologia pracy i organizacji