Zakończenie powieści jest bardzo wymowne – Danny gra pieśń pożegnalną dla swojej młodości, miłości, przyjaciół i dla swojego miasteczka. Wie, że ten świat odchodzi bezpowrotnie. W mieście uaktywniają się nowe siły – komuniści, którzy dogadują się z Armią Czerwoną. Danny wie, że nowe życie będzie być może piękne, ale równie puste jak dotychczasowe. Przyjmuje je jednak bez zastrzeżeń, bo zaczyna wierzyć w sens ludzkiej aktywności.
Znaczenie Powieść określana jest mianem przełomu w czeskiej prozie. Bohaterowie poddają się stałej deheroizacji, ale autor nie potępia ich do końca. Mają oni swój ustalony pogląd na świat, Škvorecký nie narzuca czytelnikom żadnych nachalnych ocen ich postępowania. Było to pierwsze poważne rozliczenie z pokoleniem czeskich kolaborantów z okresu II wojny światowej. Według Leszka Engelkinga była to jedna z największych czeskich powieści dwudziestowiecznych.
Przypisy
Kategoria:Czeskie powieści Kategoria:Powieści z 1958 Kategoria:Powieści, których akcja toczy się w Czechach