Narodowy komunizm – koncepcja polityczna łącząca w sobie założenia nacjonalizmu i komunizmu. Choć ideologia komunistyczna ma charakter klasowy i internacjonalistyczny, to musi również ustosunkować się do problemu narodu. O ile część komunistów neguje problematykę narodową jako nieistotną lub szkodliwą (tzw. narodowy nihilizm), to inni uznają naród za wartość pozytywną. Akceptacja idei narodu ma miejsce najczęściej w dwóch przypadkach:
gdy komuniści uczestniczą w walce przeciw obcemu imperializmowi (np. o wyzwolenie kolonii); gdy komuniści sprawują władzę i patriotyzm traktują jako środek jej legitymizacji.
Narodowy komunizm w Rosji i ZSRR Wobec słabości przemysłowego proletariatu w Rosji Lenin uznał, że sprzymierzeńcem w walce z caratem będą odśrodkowe ruchy uciskanych narodów, dlatego wprowadził do programu bolszewickiego zasadę samostanowienia narodów. W okresie rewolucji październikowej i wojny domowej idea połączenia niezależności narodowej z komunizmem znalazła oddźwięk m.in. na Ukrainie (gdzie działała Ukraińska Komunistyczna Partia borotbistów Ołeksandra Szumskiego) i wśród muzułmańskich ludów Rosji (Rosyjska Partia Muzułmańskich Komunistów-bolszewików Sayita Sułtan-Galijewa). Wspieranie narodowości peryferyjnych znalazło swój wyraz w polityce tzw.