Pod koniec VI w. p.n.e. Sparta była rządzona przez dwóch dziedzicznych królów z różnych rodów oraz przez radę (gerusia), zgromadzenie ludowe (apella) i kolegium pięciu eforów. Pomimo bytności królów nie sposób zakwalifikować Sparty jako monarchii; był to raczej typ arystokratycznej polis, gdzie władza leżała w rękach wąskiej grupy pełnoprawnych obywateli.
Królowie byli kimś w rodzaju urzędników, sprawujących swój urząd dożywotnio, byli kapłanami Zeusa, przewodniczyli wszystkim uroczystościom publicznym, wyznaczali specjalnych wysłanników do Delf, którzy jako jedyni mieli prawo zasięgać wyroczni w imieniu polis. Należało do nich również zwierzchnictwo nad armią, jednak realnie dowodzić mogli tylko w wyprawach wojennych, poza terytorium Sparty. W VI i V w. władza królów była stopniowo ograniczana (odebranie prawa samodzielnego decydowania o rozpoczęciu wojny).
Geruzja składała się z wybieranych dożywotnio 28 starszych wiekiem obywateli (powyżej 60 lat) oraz obydwu królów. Do zadań geruzji należało przygotowanie uchwał (pod czujnym okiem eforów) głosowanych później na zgromadzeniu ludowym. Rada ta pełniła też funkcje trybunału najwyższej instancji.