Przyjmując jako kryteria czas i miejsce pojawiania się różnych, konstrukcyjnie określonych form włóczni, można utworzyć klasyfikację następującą: thumb|Prymitywna włócznia (na górze) i nóż łowiecki z Parku Narodowego Mesa Verde włócznia jako broń prymitywna (ludy pierwotne i oddziały chłopskie) grot kościany, rogowy lub kamienny, grot sporządzony z narzędzi gospodarskich, czasami brak wyodrębnionego grotu (zaostrzone drzewce); przykłady: dzida, kosa bojowa, oszczep, szydło, widły bojowe; włócznia jako broń armii starożytnych włóczniami posługiwały się armie różnych wojsk, m.in. chińskie, greckie, macedońskie, rzymskie, starogermańskie; groty metalowe (żeleźca), o różnych kształtach, drzewca wzmacniane na różne sposoby; przykłady: dziryt, hasta, pilum, sarisa, trójząb; włócznia jako broń armii średniowiecznych i nowożytnych groty rozwinięte, o silnie zróżnicowanych konstrukcjach, często drzewca były dodatkowo zaopatrzone w proporce lub pompony; przykłady: glewia, guan dao, halabarda, kopia, lanca, naginata, pika, qiang, rohatyna, spisa, yari.