Z zachowanych fragmentów oraz opinii późniejszych pisarzy badacze wyciągnęli wniosek, że Cyceron przedstawił w swoim dziele systematyczny przegląd poglądów najważniejszych filozofów i głównych szkół filozoficznych na temat cierpienia oraz nieśmiertelności duszy człowieka.

Zawartość thumb|Ruiny rzymskiej willi w Tuskulum. Uważane za pozostałości, odbudowanego przez cesarza Trajana, domu Cycerona. Fotografia z 1891 roku Pierwsza część traktatu poświęcona została opisaniu bólu po śmierci Tullii, którego doświadczał autor. Cyceron stwierdził, że chociaż przez całe życie walczył zwycięsko z losem – zwłaszcza w sprawach publicznych – to jednak najnowszy cios, który go spotkał – śmierć córki – jest najsilniejszy. Ustępuję i poddaję się – tymi słowami określił stan swojego ducha. Chcąc opanować ból, którego doświadczał, Arpinata szukał – według jego własnych słów – lekarstwa dostępnego na kartach prac różnych filozofów. Jednakże lektura rozmaitych dzieł filozoficznych nie ukoiła jego bólu. Dlatego postanowił dokonać, czego nie podjął się przed nim nikt inny – spróbować pocieszyć samego siebie, pisząc traktat poświęcony zagadnieniu przezwyciężania cierpienia.