Dylemat ten i pytania starał się rozstrzygnąć Cyceron w czwartej części dzieła. Omówił w niej rozmaite poglądy i argumenty wysuwane przez różne autorytety i szkoły filozoficzne, które wyjaśniały obecność cierpienia w życiu człowieka. Po analizie bardzo rozbieżnych poglądów filozofów, w podsumowaniu doszedł do wniosku, że żaden z naukowych argumentów nie spełnia swojego zadania, to znaczy nie uwalnia ostatecznie człowieka od cierpienia, nieodłącznie związanego z życiem.
Po odrzuceniu argumentów tłumaczących sens cierpienia, w piątej części Cyceron doszedł do wniosku, że jedynym realnym pocieszeniem dla cierpiącego człowieka jest przyjęcie twierdzenia o nieśmiertelności duszy. Argumenty za nieśmiertelnością, które zebrał z dzieł różnych filozofów – przede wszystkim Platona – stanowiły punkt kulminacyjny Consolatio. Wyrażone w tym miejscu poglądy Cycerona staną się w następnych stuleciach podstawą nauki o nieśmiertelności duszy u filozofów chrześcijańskich późnej starożytności, przede wszystkim u Augustyna z Hippony.