alt=Ilustracja przedstawia graf zawierający przyczynę, skutek, mediator, zmienną zakłócającą i collider.|mały|Przykład grafu systemu przyczynowego, w którym badanemu związkowi przyczyny ze skutkiem towarzyszy mediator zmienna zakłócająca i kolider Typowy problem pominiętej zmiennej polega na nieuwzględnieniu w modelu czynników typu co prowadzi do błędu oszacowania. Dla kontrastu, statystyczne kontrolowanie zmiennych typu i jest jednak także niepożądane, i również zwiększa błąd estymacji – chyba że badacz świadomie testuje efekt mediatora.
Mediator – w statystyce i metodologii, czynnik pośredniczący we wpływie zmiennej objaśniającej (niezależnej) na zmienną objaśnianą (zależną). Pojęcie to służy do modelowania sytuacji, w której współzmienność dwóch zjawisk nie wynika (w całości lub części) z łączącego je bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego, ale z pośrednictwa hipotetycznej trzeciej zmiennej, nazywanej mediatorem (lub zmienną mediującą bądź pośredniczącą). Jedną z technik statystycznych, która pozwala zweryfikować taki model na podstawie zbioru danych jest analiza mediacji wykonana przy pomocy regresji.