Wyjątkowość dzieła Piotra Kamińskiego polega na tym, że Tysiąc i jedna opera została napisana przez jedną osobę, a nie zespół redakcyjny, jak ma miejsce w przypadku innych, podobnie obszernych kompendiów operowych, co pozwoliło zachować jednolitość stylu i ocen w całej książce. Autor jako jedyny w tego typu publikacjach podaje obsady prapremier, co czyni jego pracę szczególnie cenną.
Poszczególne utwory są opisane według nazwisk kompozytorów w porządku alfabetycznym, gdzie prezentowany jest też biogram danego twórcy, następnie zaś zgodnie z chronologią ich powstawania przedstawiane są kompozycje. Każdy utwór danego kompozytora opisywany jest według następującego schematu: tytuł polski (jeśli jest) i oryginalny, imię i nazwisko librecisty, osoby i premierowa obsada wraz z datami i miejscami premier, treść, historia, komentarz i na końcu rekomendowane przez Kamińskiego wykonania CD i DVD.
Opisane są tutaj cztery wieki istnienia opery, od jej najwcześniejszych początków do końca wieku XX. Zarówno kompozycje twórców barokowych aż do współczesnych są przedstawiane możliwie najobszerniej.