Autorem wielu popularnych widowisk czam był również Thangtong Gjalpo, czternastowieczny jogin, odkrywca tak zwanych term (gter ma), ukrytych tekstów, lekarz, konstruktor i dramaturg. Czam, zadomowiony w Tybecie, dotarł z czasem do Mongolii (na przełomie XVIII i XIX wieku) i trwał tam do końca lat trzydziestych XX wieku, przyjmując formę widowisk o Geserze czy Erliku.
Koncepcja wyzwolenia Tak rozumiane dzieło sztuki jest według tradycji podporą duchowości (ālambana, rten), stanowi pomoc w praktyce; integruje ciało, mowę i umysł w procesie zmierzającym do osiągnięcia wyzwolenia. Sztuka sakralna wiąże się ściśle z koncepcją wyzwolenia przez zmysły, która zakłada możliwość ominięcia intelektu i niedoskonałego medium języka na rzecz poznania bardziej intuicyjnego. Istnieje wiele różnych schematów klasyfikacji wyzwoleń przez zmysły, podawanych przez różnych nauczycieli, najpełniejsza wydaje się ta dokonana przez Czogjama Trungpę, który wyróżnił sześć typów: wyzwolenie przez myślenie (’dren grol) – myślowe odwołanie się do oświeconego bytu, zwykle buddy lub bodhisattwy, oraz praktyka przeniesienia świadomości; wyzwolenie przez dotyk (reg grol) wyzwolenie przez noszenie (brtags grol) wyzwolenie przez smak (myang grol) wyzwolenie przez słuchanie (thos grol) wyzwolenie przez widzenie (mthong grol)
Przypisy
Kategoria:Taniec orientalny Kategoria:Tybet