Gruźlica prosówkowa, gruźlica rozsiana (, ) – potencjalnie śmiertelna postać gruźlicy. Stanowi ona 1–2% przypadków zachorowania na gruźlicę. Choroba najczęściej występuje u dzieci poniżej 5 lat i ludzi starszych, chorych na cukrzycę, mocznicę, niewydolność serca, nowotwory, osób niedożywionych, alkoholików, palących i zażywających leki immunosupresyjne (opisano przypadki śmierci u leczonych z powodu reumatoidalnego zapalenia stawów, a także częstość występowania jest wyższa u pacjentów z toczniem ze względu na leczenie kortykosteroidami)Gruźlica prosówkowa w bazie eMedicine..
Pochodzenie nazwy mały|Zmiany prosówkowe widoczne na przekroju płuca mały|Zmiany prosówkowe w śledzionie mały|Ziarna prosa. Nazwa choroby została nadana przez Johna Jacoba Mangreta w roku 1700 ze względu na bardzo liczne zmiany w płucach, które wyglądają jak ziarna prosa i występują u 88% pacjentów z gruźlicą prosówkową. Mają one rozmiar około 2 mm i powinny występować w przynajmniej dwóch nieprzyległych narządach.
Etiopatogeneza Choroba jest wynikiem rozsiewu prątków gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis) drogą krwi. Może być ona pierwotną manifestacją tego zakażenia lub wystąpić lata po zarażeniu.