W wyniku przeżyźnienia tymi związkami zbiorników wodnych (eutrofizacji) następuje zazwyczaj wzrost biomasy fitoplanktonu, który przy dużym nasilaniu prowadzi do powstawania zakwitów wody. Zakwity fitoplanktonu mogą być toksyczne. W skład fitoplanktonu wchodzą różne grupy taksonomiczne: sinice (Cyanophyta, Cyanobacteria), zielenice (Chlorophyta), okrzemki (Bacillariophyceae), bruzdnice (Dinoflagellata), eugleniny i in. Z fitoplanktonem mórz i oceanów związane są zaskakujące hipotezy naukowe zmian klimatu GAIA oraz CLAW. Masę fitoplanktonu (informacja użyteczna np. dla rybołówstwa) można ocenić na podstawie koloru oceanu.
Ekologia fitoplanktonu i znaczenie w ekosystemach wodnych Fitoplankton jest najważniejszą grupą producentów pierwotnych w większości zbiorników wodnych. Jest podstawowym elementem wielu sieci troficznych. Rozwój fitoplanktonu jest uzależniony zarówno od dostępności zasobów potrzebnych do wzrostu (światło, dwutlenek węgla, azot, fosfor, i inne), jak i od obecności jego konsumentów, jakim jest głównie zooplankton w tym skorupiaki filtrujące (filtratorzy), takie jak rozwielitki. Zooplankton może jednak tylko w pewnym stopniu ograniczać rozwój fitoplanktonu poprzez wyżeranie (spasanie, ang.