Jeżeli zmierzymy długość samochodu na zdjęciu, to możemy określić jego prędkość:
gdzie: – długość samochodu na zdjęciu, – rzeczywista długość samochodu, – czas otwarcia migawki, (długości i muszą być w jednej skali).
W tej sytuacji nie da się jednak dokładnie określić położenia samochodu, bo obraz jest rozmyty.
Zmniejszając czas migawki, uzyskamy mniej rozmyty obraz, który pozwoli na lepsze określenie położenia samochodu w chwili robienia zdjęcia, jednak będzie on mniej rozmyty i dokładne określenie prędkości będzie coraz trudniejsze. W granicznym przypadku będzie można precyzyjnie określić położenie, ale nie uzyska się żadnych informacji o prędkości.
Powyższy przykład nie odpowiada w pełni zasadzie nieoznaczoności; został tu podany jedynie w celu ułatwienia zrozumienia istoty tej zasady.
W Krótkiej historii czasu Stephena Hawkinga zasada nieoznaczoności została wyjaśniona w sposób następujący. Załóżmy, że chcemy poznać położenie cząstki. Oczywistą metodą jest ją naświetlić (analogicznie przy technikach skaningowych itp.). Jednak fotony w kontakcie z badaną cząstką zmieniają jej pęd w sposób niedający się przewidzieć. Aby temu zapobiegać, można użyć fali o mniejszej energii (tzn.