Historyczna odmiana rzeczownika Pierwotnie każda odmieniona forma rzeczownika składała się z następujących elementów: 1. rdzenia, 2. przyrostka tworzącego temat oraz 3. końcówki fleksyjnej (np. biernik liczby mnogiej wyrazu dagaz był zbudowany z elementów 1. dag 2. a 3. ns). Rzeczowniki można było podzielić na dwie główne klasy w zależności od tego, czy ich temat (przyrostek tworzący temat) pierwotnie kończył się na samogłoskę (a, o, i, u) czy spółgłoskę. Te pierwsze należały do tzw. odmiany mocnej, np. tag (pierwotnie dagaz), wort (pierwotnie wurdan). Te drugie należały do tzw. odmiany słabej, np. boto (pierwotnie bodô), hano (pierwotnie hanô), a ich tematy kończyły się na –n.
Akcent wyrazowy, początkowo swobodny, przesunął się na początek wyrazów i zwykle padał na sylabę rdzenia wyrazu. Spowodowało to osłabienie i redukcję końcowych sylab oraz przemiany typu: dagaz → dags → tag.
W języku staro-wysoko-niemieckim występowały dwie liczby (pojedyncza i mnoga) i trzy rodzaje (męski, żeński i nijaki). Podobnie jak w innych językach rodziny indoeuropejskiej liczba przypadków gramatycznych zmniejszyła się – z ośmiu (w praindoeuropejskim) do pięciu.