Bilans późnego średniowiecza w Polsce
W tej części przybliżone są ogólne przemiany gospodarcze, społeczne, polityczne i kulturalne w granicach państwa polsko-litewskiego w horyzoncie czasowym określonym ramami chronologicznymi pracy. Jest to punkt wyjścia do szczegółowych rozważań w dalszych częściach opracowania.
III. U podstaw Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Rozdział ten poświęcony jest przybliżeniu zagadnienia związku łączącego Polskę z Litwą. Jak zauważa sam autor: „Mało które wydarzenie w dziejach Polski było tak brzemienne w konsekwencje, jak unia z Litwą”H. Samsonowicz, Złota jesień polskiego średniowiecza, Poznań 2014, s. 51..
IV. O urządzeniu Rzeczypospolitej
Ta część pracy dotyczy kwestii związanych z pozycją rycerstwa-szlachty w połączonych unią państwach, genezy ustroju Rzeczypospolitej szlacheckiej i zakresu uprawnień poszczególnych urzędników, sejmu walnego oraz monarchy.
V. Gospodarstwo
We fragmencie tym autor przybliżył zagadnienia ekonomiczne Polski, ukazując je na tle zmian w krajach Europy Zachodniej. Jednocześnie przedstawił metody badawcze, jakich używał docierając do określonych wniosków i ustaleń, pokazując ponadto swoje umiejętności i sprawność w tym zakresie.
VI.