Udar przysadki – choroba ośrodkowego układu nerwowego polegająca na zawale lub krwawieniu do przysadki mózgowej, często związanymi z obecnym gruczolakiem przysadki.
Epidemiologia Udar przysadki jest zaliczany do chorób rzadkich. Częstość występowania jest szacowana na około 6 przypadków na 100 tys. osób, a zapadalność na 0,17/100 000 osobolat. Występuje najczęściej w piątej i szóstej dekadzie życia, częściej u mężczyzn, rzadko u dzieci i nastolatków.
Etiopatogeneza mały|240px|Obraz RM ukazujący gruczolaka, najważniejszą przyczynę udaru przysadki Najczęściej choroba występuje pod postacią krwotoku do gruczolaka przysadki. Gruczolaki z powodu obfitego unaczynienia są bardziej skłonne do krwawienia. Największe ryzyko dotyczy guzów wydzielających ACTH, choć najczęściej udarowi ulegają gruczolaki nieczynne hormonalnie. W przypadku udaru przysadki z obecnym guzem istnieją dwie teorie opisujące jego patogenezę. Pierwsza zakłada, że gruczolak odcina dopływ krwi do niej, tym samym wywołując uszkodzenie. Druga podaje, że przyczyną jest nowotwór rozrastający się w ciasnej przestrzeni między lejkiem a przeponą siodła, który uciska cienką sieć naczyniową. Guz z powodu wypełnienia krwią może gwałtownie się powiększyć, co niekiedy prowadzi do uciśnięcia skrzyżowania wzrokowego, a czasami nawet uszkodzenia siodła tureckiego.