thumb|Cyprian, biskup Kartaginy, autor relacji na temat epidemii Zaraza Cypriana – epidemia rozwijająca się w latach ok. 250–270 na terenie Imperium Rzymskiego. Nazwa pochodzi od biskupa Kartaginy Cypriana.
W porównaniu do zarazy Antoninów i dżumy Justyniana, zaraza Cypriana jest o wiele słabiej udokumentowana źródłowo. Główne źródło wiadomości na temat zarazy stanowi relacja biskupa Kartaginy, Cypriana, od którego imienia przyjęto nazywać epidemię.Poza relacją Cypriana zachowało się jeszcze co najmniej sześć świadectw pisanych przez osoby żyjące w czasie epidemii.
Za początek epidemii uznaje się albo początek rządów Decjusza (249), albo, wedle nowszych ustaleń, Treboniana (251). Dowody pisane i archeologiczne pozwalają przypuszczać, że zaraza przywędrowała na tereny Imperium z Etiopii, początkowo ogarniając prowincję Egipt. W roku 249 epidemia wybuchła w Aleksandrii, a dwa lata później dotarła do Italii i Rzymu. Latem 251, najpewniej w wyniku zarazy, zmarł syn i następca cesarza Decjusza, Hostilianus. W latach 20. XXI w. wysunięto hipotezę, zgodnie z którą początków zarazy nie należy doszukiwać się w Afryce, lecz raczej na przydunajskich rubieżach Imperium. Zgodnie z tą teorią, skonstruowaną przez Sabine Huebner, zaraza miałaby pojawić się w Aleksandrii dopiero w późnych latach 50. III wieku.