Cechy i przesłanie utworu Pepita Jiménez jest to realistyczna powieść składająca z wprowadzenia przez autora  (Nescit labi virtus), pierwszej i trzeciej części epistolarnej oraz drugiej narracyjnej. Z lekką ironią autor ukazuje wyidealizowaną wizję ówczesnego społeczeństwa wraz z barwnymi opisami przyrody i bogatym przedstawieniem zwyczajów życia codziennego w Andaluzji. W powieści autor dokonuje obserwacji rozwoju psychologicznego postaci, przedstawiając nam bogatą analizę uczuć i przemyśleń bohaterów. W czasie całego pobytu główny bohater pisze regularnie listy do swojego wuja, w których możemy zaobserwować stopniowy rozwój, dylematy aż w końcu wyzwolenie głównego bohatera i pogodzenie się z powołaniem do zwyczajnej ludzkiej miłości. Jest to wielka próba utrzymania zasad religijnych w walce z pasją, młodością i ludzkimi odruchami poszukiwania szczęścia. Poprzez listy pisane przez bohatera pisarz wychwala przyrodę tego regionu, zwyczaje i tradycje ludności andaluzyjskiej.