Aleksiej Jawlensky, właśc. Aleksiej Gieorgijewicz Jawlenski (; ur. w pobliżu Torżka, zm. 15 marca 1941 w Wiesbaden) – rosyjski malarz wczesnego malarstwa abstrakcyjnego. Od 1896 mieszkał i tworzył w Niemczech i Szwajcarii. Członek grupy Błękitny Jeździec (niem. Blaue Reiter).
Życiorys Urodził się jako piąte z sześciu dzieci pułkownika Gieorgija Nikiforowicza Jawlenskiego, który zmarł, gdy Aleksiej liczył 17 lat. Z powodu trudności finansowych rodziny porzucił myśl o studiowaniu malarstwa. Po wstąpieniu i ukończeniu szkoły wojskowej został oficerem. W 1882 odwiedził po raz pierwszy wystawę malarstwa i od tego czasu systematycznie bywał w Galerii Tretiakowskiej. Jako oficer został 1889 przeniesiony do Sankt Petersburga i tam wieczorami studiował na Akademii Sztuk Pięknych. Za poradą Ilii Riepina rozpoczął studia pod kierownictwem Marianne von Werefkin. Gdy Marianna von Werefkin przeniosła się w 1896 do Monachium ze swoją służącą Helene Nesnakomoff (1881–1965), zabrała go ze sobą. Odtąd Jawlensky uczył się u niej i u Antona Ažbe. Helene była jego modelem, która urodziła w 1902 ich syna (Andreas Jawlensky 1902–1984).