Galén de Pergamo (en griego: Γαληνός, Galēnos; en latín: Claudius Galenus; 129 – alto u baixo 200 u 216), tamién conoixito simplament como Galén, estió un medico muit important d'a epoca clasica.
O nombre de "Claudius", que no apareixe en os textos griegos, se documentó por primera vegata en o Renaiximiento. Ye citato en o "Liber Regum" como Galienus:
Ye nombrato en a "Cronica d'Espayña" de García de Eugui tamién como Galienus:
Biografía Yera de Pergamo a on que naixio l'agüerro de 130. Su pai se deciba Nicon y yera arquitecto. Estudió de choven, a los 15 anyos principió los estudios de filosofía y a los 17 anyos su pai decidió que s'adedicase a la medecina, estudiando con Escrión (Aeschrion) y Estratonico de Pergamo (Stratonicus). O pai morió cuan Galén teneba 20 anyos.
Allora se'n fuo ta Esmirna a on que estudió con o filosofo platonico Albín; dimpués se'n marcho enta Corinto y ta Alexandría estudiando con os mayestros Elián Meccio, Ificián y HeracliánHeraclianus, Ἠρακλειανός estió un medico griego natural d'Aleixandría en Echipto, que estió lo mayestro d'anatomía d'o gran medico Galén (Galenus, Comment. in Hippocr. "De Nat. Hom." 2.6, bol. 15. p. 136.) De seguras estió en ista epoca cuan visitó atros países como Cilicia, Fenicia, Palestina, Esciros, Creta y Chipre.
Dimpués se'n tornó ta Pergamo cuan teneba 29 anyos y fue nombrato por o gran sacerdot d'a ciudat como medico d'a escuela de gladiadors a on que alquirió gran reputación. En 163 u 164 deixó Pergamo y se'n fue ta Roma por primera vegata a on que vivió 4 anyos, gosando fer-se famoso. Astí escribió a suya primera obra De Hippocratis et Platonis Decretis, y dimpués De Anatomicis Administrationibus, y belatros tractatos.
Deixó a ciudat a causa d'una peste que se declaró en 166 en Antioquía y plegó a la capital de l'Imperio en l'anyo sigüient. Embarcó a Brundusium y dimpués tornó a Pergamo.
Marco Aurelio li gritó ta ordenar-li reunir-se con el en Aquileya a on que yera parando una campanya, plegando a ista ciudat en 169 cuan a peste afectaba a lo campamento imperial. Estió allora cuan Lucio Vero morió d'una apoplexia, en territorio de Venecia.
Galén acompanyó a l'emperador a Roma. Astí morió tamién Annio Vero, fillo de l'emperador y iste encargó a Galén que curase a lo suyo fillo Lucio Aurelio Comodo que teneba 9 anyos. En 170 paró por orden de l'emperador o famoso compuesto medico dito Theriaca, que l'emperador preneba diariament. En Roma escribió los suyos prencipals tractatos como De Usu Partium Corporis Humani, y De Hippocratis et Platonis Decretis.
Bels anyos dimpués tornó a Pergamo y visitó a isla de Lemnos a on que miró información sobre a medecina conoixita como "Terra Lemnia" u "Terra Sigillata". Probablement visitó Roma unatra vegata ta parar a Theriaca ta Aleixandre Severo.
Os autors griegos no citan la suya muerte pero l'arabe Abul Faradj diz que morió en Sicilia; a Suda diz que teneba 70 anyos y por tanto haberba muerto arredol de l'anyo 200 u 201 pero Abul Faradj diz que teneba 88 anyos.
Obras
Deixó numerosas obras.
Treballos d'anatomia y fisiolochía 1. Περὶ Κράεων, De Temperamentis, en tres libros 2. Περὶ Μελαίνης Χολῆς, De Atra Bile 3. Περὶ ?υνάμεων Φυσικῶν, De Facultatibus Naturalibus, en tres libros 4. Περὶ Ἀνατομικῶν Ἐγχειρήσεων, De Anatomicis Administrationibus 5. Περὶ Ὀστῶν τοῖς Εἰσαγομένοις, De Ossibus ad Tirones 6. Περὶ Φλεβῶν καὶ Ἀρτηριῶν Ἀνατομῆς, De Venarum et Arteriarum Dissectione 7. Περὶ Νεύρων Ἀνατομῆς, De Nervorum Dissectione 8. Περὶ Μυῶν Ἀνατομῆς, De Musculorum Dissectione 9. Περὶ Μήτρας Ἀνατυμῆς, De Uteri Dissectione 10. Εἰ κατὰ Φύσιν ἐν Ἀρτηριαις Αἷμα περιέχεται, An in Arteriis secundum Naturam Sanguis contineatur 11. Περὶ Μυῶν Κινήσεως, De Musculorum Motu 12. Περὶ Σπέρματος, De Semine 13. Περὶ Χρείας τῶν ἐν Ἀνθρώπον Σώματι Μορίων, De Usu Partium Corporis Humani, en 17 libros 14. Περὶ Ὀσφρήσεως Ὀργάνου, De Odoratus Instrumento 15. Περὶ Χρείας, Ἀναπνοῆς, De Usu Respirationis 16. Περὶ Χρείας Σφυγμῶν, De Usu Puluum 17. Ὅτι τὰ τῆς Ψυχῆς Ἤθη ταῖς τοῦ Σὥματος Κράσεσιν ἕπεται, Cuod Animi Mores Corporis Temperamenta secuantur 18. Περὶ Κυουμένων Διαπλάσεως, De Foetuum Formatione 19. Εἰ Ζῶον τὸ κατὰ Γαστρύς, An Animal sit, cuod est in Utero (probablement espurio) 20. De Anatomia Virorum (probablement espurio) 21. De Compagine Membrorum, sive De Natura I Humana (probablement espurio) 22. De Natura et Ordine cujuslibet Corporis (probablement espurio). 23. De Molibus Manifestis et Obscuris (no escrito por el, nomás ye una replega d'os suyos escritos) 24. Περὶ Χυμῶν, De Humoribus (probablement espurio) Treballos de dietetica y hichiene 25. Περὶ Ἀρίστης Κατασκευῆς τοῦ Σώυατος ἡμῶν, De Optima Corporis nostri Constitutione 26. Περὶ Εὐεξίας, De Bono Habitu 27. Πότερον Ἰατρικῆς, ἢ Γυμναστικῆς ἐστι τὸ Ὑγιεινόν, Utrum Medicinae sit, vel Gymnastices Hygieine 28. De Attenuante Victus Ratione 29. Ὑγιεινά, De Sanitate Tuenda (vol. vi.). 30. Περὶ Τροφῶν Δυνάμεως, De Alimentorum Facultatibus 31. Περὶ Εὐχυμίας καὶ Κακοχυμίας Τροφῶν, De Probis et Pravis Alimentornum Succis 32. Περὶ Πτισάνης, De Ptisana 33. Περὶ τοῦ διὰ Μικρᾶς Σφαίρας Γυμνασίου, De Parvae Pilae Exercitio 34. De Dissolutione Continua, sive De Alimentorum Facultatibus Treballos de patolochía 35. Περὶ Ἀνωμάλου Δυσκρασίας, De Inaecuali Intemperie 36. Περὶ Δυσπνοίας, De Difficili Respiratione 37. Περὶ Πλήθους, De Plenitudine 38. Περὶ τῶν παρὰ Φύσιν Ὄγκων, De Tumoribus praeter Naturam 39. Περὶ Τρόμου, καὶ Παλμοῦ, καὶ Σπασμοῦ, καὶ Ῥίγους, De Tremore, Palpitatione, Convulsione, et Rigore 40. Περὶ τῶν Ὅλου τοῦ Νοσήματος Καιρῶν, De Totius Morbi Temporibus (bi ha dandalos) Treballos de diagnosi y semiolochía 41. Περὶ τῶν Περονθότων Τόπων, De Locis Affectis, en seis libros, a sobén dito Διαγνωστική, Diagnostica. 42. Περὶ Διαφορᾶς Πυρετῶν, De Differentiis Febrium 43. Περὶ τῶν ἐν ταῖς Νόσοις Καιρῶν, De Morborum Temporibus 44. Περὶ τῶν Σφυγμῶν τοῖς Εἰσαγομένοις, De Pulsibus ad Tirones 45. Περὶ Διαφορᾶς Σφυγμῶν, De Differcntia Pulsuum 46. Περὶ Διαγνώσεως Σφυγμῶν, De Dignoscendis Pulsibus 47. Περὶ τῶν ἐν τοοῖς Σφυγμοῖς αἰτίων, De Causis Pulsuum 48. Περὶ Προγνώσεως Σφυγμῶν, De Praesagitione ex Pulsibus 49. Σύνοψις περὶ Σφυγμῶν Ἰδίας Πραγματείας, Synopsis Librorum suorum de Pulsibus 50. Περὶ Κρισίμων Ἡμερῶν, De Criticis Diebus (vel Decretoriis) 51. Περὶ Κρίσεων, De Crisibus 52. De Causis Procatarcticis 53. Περὶ Διαφορᾶς Νοσημάτων, De Differentia Morborunm 54. Περὶ τῶν ἐν τοῖς Νοσήμασιν Αἰτίων, De Morbrum Causis 55. Περί Σνμπτωμάτων Διαφοπᾶς, De Symptomatum Differentia 56. Περὶ Αἰτίων Σνμπτωμάτων, De Causis Symptomatum, en tres libros 57. Πῶς Δεῖ Ἐξελέγχειν τοὺς Προσποιουμένους Νοσεῖν, Cuomodo sint Deprehendendi Morbum Simulantes 58. Περὶ τῆς ἐξ Ἐνυπνιων Διαγνώσεως, De Dignotione ex Insomniis 59. Περὶ τοῦ Προγινώσκειν πρὸς Ἐπιγένην, De Praenotione ad Epigenem (sive Posthumum) 60. Περὶ τύπων, De Typis (bi ha dandalos) 61. Πρὸς τοὺς περὶ Τύπων Γράψαντας, ἢ περὶ Περίοδων, Adversus eos qui de Typis scripserunt, vel de Periodis (bi ha dandalos) 62. Περὶ Προγνώσεως, De Praenotione (espurio) 63. Πρόγνωσις Πεπειραμένη καὶ Παναλήθης, Praesagitio Experta et omnino Vera (espurio) 64. Περὶ Κατακλίσεως Προγνωστικὰ ἐκ τῆς Μαθηματικῆς Ἐπιστήμης, Prognostica de Decubitu ex Mathematica Cientia (espurio) 65. Περὶ Οὔρων, De Urinis (bi ha dandalos) 66. Περὶ Οὔρων ἐν Συντόμῳ, De Urinis Compendium (espurio) 67. Περὶ Οὔρων ἐκ τῶν Ἱπποκράτους καὶ Γαληνοῦ, καὶ ἅλλων τινῶν, De Urinis ex Hippoerate, Galeno, et aliis quibusdam 68. Περὶ Σφυγμῶν πρὸς Ἀντώνιον, De Pulsibus ad Antonium (espurio) 69. Compendium Pulsuum (espurio) Treballos de farmacia y medecinas 70. Περὶ Κράσεως καὶ Δυνάμεως τῶν Ἁπλῶν Φαρμάκων, De Temperamentis et Facultatibus Simplicium Medicamentorum, en 11 libros 71. Περὶ Συνθέσεως, Φαρμάκων τῶν κατὰ Τόπονς, De Compositione Medicamentorum secundum Locos 72. Περὶ Συνθέσεως Φαρμάκων τῶν κατὰ Γένη, De Compositione Medicamentorum secundum Genera 73. Περὶ Ἀντιδότων, De Astidotis 74. Περὶ Εὐπορίστων, De Remediis facile Parabilibus 75. Περὶ τῆς Θηριακῆς πρὸς Πίσωνα, De Theriaca ad Pisonen 76. Περὶ τῆς Θηριακῆς πρὸς Παμφιλιανόν, De Theriaca ad Pamphilianum 77. Liber Secretorum ad Monteum (espurio). 78. De Medicinis Expertis (espurio). 79. Περὶ Μέτρων καὶ Σταθμῶν Διδασκαλία, De Ponderibus et Mensuris Doctrina (espurio). 80. Περὶ Ἀντεμβαλλομένων, De Succedancis (espurio) 81. De Simplicibus Medicamentis ad Paternainum (espurio) 82. De Plantis (espurio). 83. De Virtute Centaureae (espurio). 84. De Clysteribus (espurio) 85. De Catharticis (espurio) Treballos de terapeutica y cirurchía 86. Θεραπευτικὴ Μέθοδος, Medendi Methodus 87. Τὰ πρὸς Γλαύκωνα Θεραπευτικα, Ad Glauconem de Medendi Methodo 88. Περὶ Φλεβοτομίας πρὸς Ἐρασίστρατον, De Venae Sectione, adversus Erasistratum 89. Περὶ Φλεβοτομίας πρὸς Ἐρασιστρατείους τοὺς ἐν ?ώμῃ, De Venae Sectione adversus Erasistrateos Romae degentes 90. Περὶ Φλεβοτομίας Θεραπευτικὸν Βιβλιον, De Curandi Ratione per Venae Sectionem 91. Περὶ Μαρασμοῦ, De Marasmo 92. Τῷ Ἐπιληπτικῷ Παιδὶ Ὑποθήκη, Pro Puero Epileptico Consilium 93. Περὶ Βδελλῶν, Ἀντισπάσεως, Σικύας, Ἐγχαράξεως, καὶ Κατασχασμοῦ, De Hirudinibus, Revulsione, Cucurbitula, Incisione et Scarificatione 94. Περὶ τῆς τῶν Καθαιρόντων Φαρ?άκων, Δυνάμεως, De Purgantium Medicamentorum Facultate (bi ha dandalos) 95. Περὶ τῶν Ἐπιδέσμων, De Fasciis (bi ha dandalos) 96. Περὶ Φλεβοτομίας, De Venae Sectione (espurio) 97. Περὶ τῆς τῶν ἐν Νεφροῖς Παθῶν Διαγνώσεως καὶ Θεραπείας, De Renum Affectuum Dignotione et Curatione (espurio). 98. De Colico Dolore (espurio) 99. Introductorius Liber Varias Morborum Curas complectens (espurio) 100. De Cara Icteri (espurio) 101. Περὶ Μελαγχολίας ἐκ τῶν Γαληνοῦ, καὶ ?ούφου, καὶ ἄλλων τινῶν, De Melancholia ex Galeno, Rufo, et aliis quibusdam 102. De Oculis (espurio) 103. De Gynaeceis, o. De Passionibus Mulierum (espurio) 104. De Cura Lapidis (espurio) 105. De Dynamsidiis (espuri) 106. Τινας δεῖ ἐκκαθαίρειν, καὶ ποίοις καθαρτηρίοις, καὶ πότε, Cuos quibus Catharticis Medicamentis, et cuando purgare oporcut Comentarios sobre Hipocrates. 107. Ὅτι Ἄριστος Ἰατρός καὶ Φιλόσοφος, Cuod Optimus Medicus sit cuoque Philosophus 108. Περὶ τῶν κα? Ἱπποκράτην Στοιχείων, De Elementis secundum Hippocratem 109. Τῶν Ἱπποκράτους Γλωσσῶν Ἐξήγησις, Hippocratis Dictionum Exoletarum Explicatio 110. Περὶ Ἑπταμήνων Βρεφῶν, De Septimestri Partu 111. Comentario sobre De Natura Hominis 112. Sobre De Salubri Victus Ratione 113. Sobre De Aëre, Aquis, et Locis 114. Sobre De Alimento 115. Sobre De Humeoribus 116. Sobre o Prognosticon 117. Sobre Draedictiones (o Prorrhetica) 118. Sobre De Morbis Popularibus 119. Sobre De Morbis Popularibus 120. Sobre De Morbis Popularibus 121. Sobre De Morbis Popularibus 122. Sobre Aforismos d'Ipocrates, en 7 libros 123. Πρὸς Λύκον, Adrersus Lycum 124. Πρὸς τὰ Ἀντειπημένα τοῖς Ἱπποκράτους Ἀφοπισμοῖς ὑπὸ Ἰουλιανοῦ, Adversus ca cuae a Juliano in Hipplocratis Aphorismuos dicla sunt 125. Comentario sobre Hipocrates, De Ratione Victus in Morbis Acutis 126. On De Officina Medici 127. On De Fracturis 128. On De Articulis 129. Περὶ τοῦ παῤ Ἱπποκράτει Κώματος, De Comate secundum Hippocratem (bi ha dandalos) 130. Περὶ τῆς κατὰ τὸν Ἱπποκράτην Διαίτης ἐπὶ τῶν Ὀξέων Νοσημάτων, De Victus Ratione in Merbis Acutis secundum Hippocratem (bi ha dandalos) Atros treballos 131. Περὶ Αἱρέσεων τοῖς Εἰσαγομένοις, De Sectis ad Tirones, or ad eos qui introducuntur 132. Πρὸς Θρασύβουλον περὶ Ἀρίστης Αἱρέσεως, De Optima Secta ad Thraybulum 133. Περὶ Ἀρίστης Διδασκαλίας, De Optima Doctrina 134. Περὶ τῶν παρὰ τὴν Λέξιν Σωφισμάτων, De Sophismatibus (vel Captionibus) penes Dictionem 135. Προτρεπτικὸς Λόγος ἐπὶ τὰς Τέχνας, Oratio Suasoria ad Artes 136. Πρὸς Πατρόφιλον περὶ Συστάσεως Ἰατρικῆς, De Constitutione Artis Medicae ad Palrophilum 137. Περὶ τῶν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος Δογμάτων, De Hippocratis et Platonis Decretis 138. Τέχνη Ἰατρική, Ars Medica