thumb|220px|Bandera d'o Reino de Francia. 220px|thumb|Bandera d'a Republica Francesa. Francia ye un estau que con muitos cambios politicos y limites territorials ha teniu una continidat dende l'Alta Edat Meya influindo muito en a evolución economica, tecnolochica y cultural d'Europa Occidental.
O dominio franco thumb|dreita|Batalla de Tours.
En l'anyo 486 Clodoveu I, o rei franco de Tournai, venció a lo romano Siagrio en Soissons y estendilló o suyo reino dica o río Loira. Posteriorment en l'anyo 496 venció a los alamans en Tolbiac, se convirtió a lo catolicismo y prenió baptismo chunto con muitos guerrers en Rems de mans de Sant Remichio. Por ixo dimpués os reis de Francia serán coronaus en Rems. Clodoveu atacó a Alarico II rei d'os visigodos en l'anyo 507 y lo venció en a batalla de Vouillé, a man de Piteus. Clodoveu morió en l'anyo 511 y o suyo reino fue dividiu entre os suyos cuatre fillos varons: varons: Clotario I, Khildeberto I, Clodomiro y Teodorico I. Clotario lo reunificó, pero a la suya muerte en l'anyo 561 tornó a ser dividiu en cuatre partidas, que se convertioron en rechions diferenciadas por a suya composición etnica, gubierno y historia: Austrasia, Neustria, Borgonya y Aquitania, a zaguera controlada por o patriciato galorromano local y a menos chermanizada, de traza que baixo os merovinchios o territorio d'os francos se divide en tres reinos: Neustria, Austrasia y Borgonya.
A historia d'os francos en os sieglos VI y VII ye marcada por a rivalidat entre Neustria y Austrasia, y os mayordombres de palacio van prenendo o poder, de traza que a rivalidat entre mayordombres (que representan l'aristocracia terratenient y militar) marca a politica mes que a rivalidat entre reis. Baixo o reinau de Dagoberto (629-639) Neustria ye o reino franco mes important. En o sieglo VIII predomina Austrasia, dirichida por os mayordombres de palacio Pepín de Heristal, Carlos Martel y Pepín lo Petit, que deposa a lo zaguer rei merovinchio y funda a dinastía Carolinchia. Carlos Magno ye nombrau emperador en l'anyo 800. Con Carles Magno l'Imperio Carolinchio plega a la suya maxima extensión. En l'anyo 843 por o tractau de Verdún l'imperio queda dividiu entre os nietos de Carlos Magno, y se creya o Reino de Francia Occidental pa Carlos o Calvo. A Francia Occidental teneba o centro politico en Neustria, y que tendrá una existencia independient d'o resto de l'Imperio. thumb|A coronación de Carlos Magno. Dende o sieglo IX os contes son cargos hereditarios y se converten en principes territorials, o mesmo esdevién con os duques. A fins d'o sieglo IX desapareix o bilingüismo romanz-francico, os francos s'integran culturalment a los galorromanos.
En Francia Occidental os reis son esleitos por os grans y no son necesariament d'a dinastía carolinchia. A familia d'os Robertins s'imposa china chana, y dende Hugo Capeto, rei en l'anyo 987 os Robertins conservarán a corona a títol hereditario con o nombre de dinatía Capeta u d'os Capetos. D'esta traza o reino de Francia Occidental se converte en o Reino de Francia. O cambio de dinastía lo contan asinas en o "Liber Regum":
O reino de Francia O reino de Francia teneba a lo rei en o cabalto d'a hierarquía feudal, y tien o refirme d'a ilesia como rei coronau por ella. En a practica no tien autoridat reyal que en as propias posesions, que en o sieglo XI yeran París, Orliens y as suyas redoladas. As posesions d'o rei yeran o dominio reyal y en o resto d'o territorio os duques y contes teneban independencia de feito.
A lo principio os condaus correspondeban en cheneral con a diocesi, pero as mugas van evolucionando por matrimonios, herencios, compras y guerras locals, asinas como o rei tamién va estendillando china chana o dominio reyal.
Os contes de Piteus prenen o títol de duques d'Aquitania a finals d'o sieglo X y sozmeten o ducau de Gascunya a mitat d'o sieglo XI.
En o sieglo XI bi ha dos luengas propias d'as elites d'o reino de Francia y que tamién son literarias: o normando d'os duques de normandía y reis de Francia y l'occitán en o sud.
As mugas A muga oriental fue creyada por o tractau de Verdún, manimenos o Sacro Imperio Romano Chermanico tiene cada vegada menos control en o Reino de Borgonya, y en l'anyo 1167 o conte de Forez, que yera en guerra contra os lioneses, cambia o suyo churamiento de fidelidat dende o Emperador chermanico a lo rei Capeto, encomenzando un proceso d'expansión d'o reino de Francia en territorio d'o Sacro Imperio Romano Chermanico.
O sieglo XII O dominio reyal forma un conchunto contino dende Selis dica Burch. O condau de Flandres tien ciudaz ricas por a industria textil (Gant, Bruxas y Ypres) y tien mes vinclos con Anglaterra (que li vende a lana) y con territorios a l'este d'o Escalda.
O condau de Campanya se converte en o sieglo XII en o principal dominio d'a casa de Blois (o condau de Blois sigue en mans d'a branca menor). As ferias de Campanya (Lagny, Provins, Troyes, Bar-sur-Aube) serán importants fuentes d'ingresos d'os contes.
Dende principios d'o sieglo XI miembros d'a dinastía d'os Capetos son duques de Borgonya.
En l'anyo 1066 Guillen de Normandía conquere o reino d'Anglaterra y o ducau de Normandía pasa en l'anyo 1144 a lo conte d'Anchú, Godofred de Plantagenet. Os duques d'Anchú tamién dominan en Maine y Turena dende a primera metat d'o sieglo XI.
O condau de Bretanya pasa a estar baixo sobiranía d'o ducau de Normandía en l'anyo 1113. O ducau d'Aquitania tien dos capitals: Piteus y Burdeus.
En o sud os contes de Tolosa tienen a sobiranía dende Quercy, Rouerne, Gothia dica a cuenca meya d'o Roine, (Marquesau de Provenza). Os contes de Barcelona poseyen o condau de Provenza y tienen influencia sobre os vasallos d'o conte de Tolosa.
En o "Liber Regum" comentan bella cosa d'a chenealochía d'os reis d'ixas envueltas.
Capetos contra Plantachenez Henrique de Plantachenet, conte d'Anchú y duque de Normandía se casa en 1152 con Alionor d'Aquitania, heredera d'o ducau d'Aquitania. Dos anyadas dimpués ye coronau rei d'Anglaterra con o nombre d'Henrique II, y ye bisnieto por part de mai de Guillén o conqueridor. Henrique se troba gobernando en cinco estaus: Anglaterra, Normandía, Anchú, Aquitania y Bretanya.
Pa os Plantachenet Anglaterra yera un dominio periferico qui yeran de luenga y cultura normanda (u francesa), tienen muito vinclo con Anchú y s'oposan a lo rei de Francia como grans sinyors feudals. Bi ha una guerra intermitent en as marguins de Île de France, Normandía, Turena, Poitou y Lemosín. Dimpués de prener posesión d'Auvernia a fins d'o sieglo XII, Felipe Augusto fa confiscar en 1202 totas as tierras francesas de Chuan d'Anglaterra. En os anyos vinients Normandía, Anchú y Turena son adhibidas a lo Domino Reyal. Felipe Augusto designa como gobernador de Bretanya a un primo suyo y lo rei d'Anglaterra no conserva en Francia nomás que Gascunya y o centro d'Aquitania, (rechión de Bordeus).
Flandres entre os sieglos XII e XIII Por matrimonios y herencios o dominio reyal s'estendilla dica a Picardía. A fins d'o sieglo XII Felipe Augusto adhibe Artois (metat sudoccidental d'o condau de Flandres) a los suyos territorios, y cuan prebaba d'imposar a suya autoridat mes a lo norte as ciudaz flamencas fan liga con o rei d'Anglaterra, y os ducaus y condaus vecins (Brabant, Holanda, Limburgo y Lorena) fan una coalición chunto con l'emperador chermanico Otón IV. Manimenos en 1214 Frederico Augusto desfa la coalición en Bouvines y Flandres y pasa a estar en a subchección suya por un cuasi un sieglo.
Cruzada contra os albichenses En o sieglo XIII bi ha muitos albichenses cerrinos en Tolosa, Albi, Agen, Pamiers, Carcasona, Besers y las suyas comarcas. En 1207 o Papa excomulga a lo conte de Tolosa Remón VI sospeitoso de simpatizar con os cataros, y a l'anyo vinient fa clamar a la cruzada contra ellos. Felipe Augusto no se i suma, pero si que lo fan muitos normandos y franceses d'o norte. En 1209 Besers ye saqueyau y fan una mortalera con a suya población. Simón de Montfort s'estableix como mayestre y acosa a los cataros con a pretensión de recibir o condau de Tolosa. En 1211 consigue atra excomunión de Remón VI. A población occitana tien una reacción fura contra a población d'o norte de Francia. Pero II d'Aragón defiende a lo conte de Tolosa, pero en 1213 Pero II y o conte son vencius en a Batalla de Muriel. Simón de Montfort ye asasinau en 1218 y o rei de Francia Loís VIII ye qui aproveita a ocasión: en 1226 invade a rechión y tres anyadas dimpués o conte de Tolosa acepta casar a la suya filla con o chirmán de Loís IX, Alifonso de Piteus. En 1271 o Lenguadoc s'adibe en o dominio reyal de pa cutio.
O reino de Francia en tiempos de Loís IX y Felipe o Fermoso Felipe o Fermoso prebaba de reforzar o poder d'o reino igual como o suyo predecesor Loís IX. O contau de Campanya y Bria ye adhibiu a lo dominio reyal en 1328. O reino s'estendilla a costa d'o Sacro Imperio en a comarca de León d'o Roine entre 1288 e 1312, en 1301 Barrois Mouvent, en 1305 Vivarais, en 1316 Valentinois.
En l'interior d'o Reino de Francia bi ha cuatre grans estaus vasallos: Borgonya, Bretanya, Flandres y Guyena (o nombre d'Aquitania en francés, oficial dende o sieglo XIII). Borgonya y Bretanya son en mans d'os capetos locals.
A cuestión d'Aquitania ye enreligada porque en parte ye en poder d'os reis d'Anglaterra. En 1259 Loís IX firma un tractau con Henrique II d'Anglaterra en o que mugan o ducau de Guyena en pagas d'o vasallache de Loís.
Dende fins d'o sieglo XII os flamencos se troban en rebelión de contino, y vencerán a la caballería francesa en 1320 en Courtrai.
Influencia francesa en tiempos de Loís IX Encara que i haiga problemas pa mantener o control d'o reino de Francia, os capetos tienen influencia fuera d'as suyas mugas. En 1246 Carlos d'Anchú se converte en rei de Provenza por matrimonio, en vente anyadas mes tarde conquere o reino de Sicilia. Dende 1295 un capeto se converte en o conte de Borgonya.
As coronas de Francia y Navarra se troban en unión personal entre 1285 y 1328.
O Delfinau, que fue fundado por os contes d'Albón en o sieglo XI se posan baixo a protección d'o rei de Francia. O delfín Humberto li vende a lo rei as suyas posesions en 1349.
Os papas adquirioron o contau de Venaissin en 1274 y comproron Avinyón a lo conte de Provenza en 1347. Os papas residen en Avinyón dende 1309 dica 1377.
A guerra d'os Cient Anyos y o reinau de Loís XI thumb|200px|Batalla de Crécy (1346)
A muerte de Carlos IV en 1328 sin hereus barons fa acabar con él a linia dreita d'a dinastía d'os Capetos. A lei salica fa que i haiga un problema sucesorio en Francia pero no en Navarra, on hereda a suya sobrina Chuana II.
Os reis d'Anglaterra reivindicaban a corona de Francia. L'exercito anglés iba ganando a guerra a lo principio gracias a los arquers, que permitioron exitos en as batallas de Crécy (1346) y Azincourt (1415). Os angleses no pueden controlar por muito tiempo os territorios conquiestos por no tener refirme local, (a diferencia d'os Plantachenet d'o sieglo XII yeran vistos como forans). A sola rechión de Francia on bi ha un refirme cutiano a los angleses ye en Guyena.
Os franceses yeran desorientaus y en estau de guerra civil (armanyacs contra borgonyons), pero a hostilidat contra os angleses iba augmentando y Chuana d'Arco se en aproveita.
A primera fase d'a guerra left|thumb|150px|Enrique II d'Anglaterra Os capetos dreitos s'estinguen en 1328, y se planteya un problema de succesión. Os grans de Francia adrezan mes a suya atención por Felipe de Valois por estar francés que por atros candidatos posibles como Eduardo III d'Anglaterra, nieto de Felipe o Fermoso.
Eduardo pareix acceptar-lo pero dimpués reivindica a corona y ataca. Os suyos exitos militars son importants: