Sant Lamberto estió un labrador y santo aragonés que naixió de Zaragoza en zaguerías d'o sieglo III y morió martirizato en ista mesma ciudat en primerías d'o sieglo IV.
A suya festividat se celebra o día 16 d'abril seguntes o martirolochio romano y o 19 de chunio seguntes o calandario caesaraugustano. Ye apedecato en a cripta d'as Santas Masas en a basilica de Santa Engracia de Zaragoza.
Os labradors aragoneses han estato tradicionalment devotos d'iste santo ya que iste tamién perteneixeba a iste colectivo. Asinas en a suya festividat yera tradición que l'antiga cofadría de labradors cubrise o sepulcre d'o santo con aspigas y fese una procesión con o suyo estandart y o suyo busto d'archent por as carreras de Zaragoza. Istas procesiones se repetiban tamién en atros puestos d'Aragón a on que diferents Cerclos Catolicos y Chirmandaz de Labradors prenioron a Sant Lamberto como patrón.
Martirio Diz a historia que Lamberto treballaba en a huerta zaragozana. O suyo amo, un infiel, lo escabezó por no refusar a suya fe cristiana. Asinas Lamberto pilló o suyo propio tozuelo y andó dica a sepoltura d'os mártirs de Zaragoza, l'actual basilica de Santa Engracia, a on fue apedecato. Por ista razón se gosa representar a Sant Lamberto con o tozuelo en a man.
Miraglos Cuan o papa Hadrián VI vesitó Zaragoza en 1522 fació bel par de vesitas y celebró una misa en honor a o santo, ya que no yera guaire luent d'a suya residencia en o Palacio de l'Alchafaría y amás Hadrián, naixito d'Utrecht, ya yera devoto d'atro Sant Lamberto, o patrón d'a suya ciudat natal. O día 9 d'abril de 1522 o papa pilló d'o sepulcre d'o santo unas reliquias d'o suyo crapacín ta levar-las con él ta Roma en una arqueta d'archent y se diz que alavez salioron unas gotetas de sangre d'as restas d'o santo, que se pilloron en un reliquiario que se fació en 1529 y se substituyó por atro millor en 1566 y que encara s'alza en a basilica de Santa Engracia.
Localidaz d'Aragón que celebran Sant Lamberto Utevo
Bibliografía Acta Sanctorum; t. II, Aprilis ad diem 16, París, 1865, pp. 410-11. Risco, M.: España Sagrada; t. XXX, Madrid, 1775, pp. 295-300. Zaragoza, L. de: Disertación histórico-crítico-apologética sobre la vida y martirio de San Lamberlo, mártir cesaraugustano; Pamplona, s.a. [post 1775].
*