Este articlo tracta Crimea, una peninsula d'o sud-este d'Europa. Ta atros emplegos se veiga Crimea (desambigación). 350px|thumb|Foto de satelite d'a Peninsula de Crimea. A Peninsula de Crimea ye una peninsula d'o sud-este d'Europa unita a lo continent por o Itsmo de Perekopsk y rodeyata por a Mar Negra por a suya marguin ueste y sud, por a Mar d'Azov por a suya marguin nord-este, y por a suya marguin este por o Estreito de Kerch, que desparte as debantditas mars y desparte a peninsula de Crimea d'a peninsula de Tamán.

Gran part d'a peninsula presenta un clima templato continental, pero o sud de Crimea presenta un clima con temperaturas mes grans y contrastes termicos chicoz que lo amanan a lo clima mediterranio u a lo clima subtropical humido. Esto permite a existencia de vechetación submediterrania y o cautivo de citricos.

Por a suya posición estratechica Crimea ha estato tierra de paso y establimiento de diferents pueblos y civilizacions: cimerios, escitas, sarmatas, godos (en realidat ostrogodos), gazaros, cumans, mongols, tartaros de Crimea, nogais, turcos otomans, armenios, venecianos, chenoveses, chudeus caraís y chudeus crimchacos, griegos antigos, griegos bizantins, y griegos actuals, rusos y ucraineses.

Toponimia thumb|350px|right|Mapa actual de Crimea Os antigos griegos denominaban esta peninsula Ταυρικὴ Χερσόνησος (Taurikē Khersonesos) u Χερσόνησος Ταυρική (Khersonesos Taurikē), ye dicir, "Peninsula Taurica". CHERSONESUS TAURICA ye l'adaptación en latín, que no s'ha de confundir con o toponimo Chersonesus referito la colonia griega que bi heba en l'actual Sebastopol y que encara teneba importancia en o periodL'bizantín.

O toponimo actual Crimea con o que se conoixe a esta peninsula en muitas luengas occidentals arribó dende a forma griega Krimea (Κριμαία), que corresponde a la helenización d'o toponimo tartaro crimeu Qırım, capital d'a demarcación de Crimea en ixas envueltas d'o Khanato d'a Horda d'Oro y que corresponde a l'actual Staryi Krym, toponimo sin relación con os antigos cimerios y con diversas etimolochías dende as luengas turquicas.

D'esta traza o toponimo no se troba en os textos medievals aragoneses ni en as traduccions literarias, que se refieren a esta peninsula y as suyas ciudaz con as denominacions d'os orichinals en griego helenistico, griego bizantín u francés. En "La Flor de las Ystorias d'Orient" parlan de Tierra Gazera, ye dicir "tierra d'os gazaros" u "Gazaria":

O toponimo actual Crimea s'escribe en aragonés actual como atros toponimos transmesos por o griego como Galilea y Chudea, que presentan a forma femenina d'o sufixo -eu y son cultismos.

O chentilicio d'os habitants de Crimea en as luengas occidentals se puet fer partindo d'a etimolochía griega (crimeu, crimeus, crimea, crimeas), u con o sufixo romanz "-án(o)" (crimeán(o), crimeán(o)s, crimeana, crimeanas). Predomina a segunda forma por influencia d'o francés (crimeén) y anglés (crimean).

Población por etnias y nacionalidaz D'alcuerdo con o Cens d'Ucrania de 2001, a población de Crimea yera de 2.033.700 habitants. Os grupos etnicos representatos son: rusos: 58.32%; ucraineses: 24.32%; tartaros crimeus: 12.1%; belarrusos: 1.44%; tartaros: 0.54%; armenios: 0.43%; y chudieus: 0.22%.

Atras minorías son os alemans d'a Mar Negra, chitans, bulgaros, polacos, azerins, coreanos, griegos. O numero d'alemans de Crimea yera de 45,000 in 1941."A People on the Move: Germans in Russia and in the Former Soviet Union: 1763 – 1997". North Dakota State University Libraries. En 1944 70,000 Griegos y 14 000 bulgaros de Crimea fuoron deportatos ta Asia Central y Siberia,"The Persecution of Pontic Greeks in the Soviet Union" (PDF) a l'igual que 200,000 tartaros crimeus y atras nacionalidaz."Crimean Tatars Divide Ukraine and Russia". The Jamestown Foundation. 24 de chunio, 2009.

Historia

En a historia recient a peninsula de Crimea yera o nuclio d'o Khanato de Crimea, que podió existir mes tiempo que atros khanatos tartaros por estar un estato vasallo y protechito por l'Imperio Otomán. Fue conquiesto por l'Imperio Ruso en tiempos de Caterina, estió escenario d'a Guerra de Crimea en o periodo zarista. En o periodo sovietico estió una rechión de Rusia, con un periodo d'ocupación alemana, pa dimpués tornar a ser ocupata por l'exercito royo y pasar a Rusia y dimpués Ucraína. Tanto en o periodo zarista como en o periodo sovietico a estructura etnica d'a población cambió, con a emigración u deportación d'os tartaros crimeus y atros pueblos menos numerosos, y l'afluencia de rusos, ucraineses y atros pueblos cristianos.

En l'actualidat Crimea dentro de Ucraína constituye a Republica Autonoma de Crimea, pero o dia 6 de marzo de 2014 o Parlamento de Crimea convocó un referendum ta o día 16 y ratificar l'anexión a Rusia. El Parlament de Crimea decideix unir-se a Rússia i convoca un referèndum el 16 de març.

Referencias

Vinclos externos Información d'a Republica Autonoma de Crimea en a pachina web d'o Gubierno d'Ucraína.

Categoría:Crimea Categoría:Peninsulas d'Europa Categoría:Peninsulas d'Ucraína Categoría:Rechions historicas d'Europa