thumb|right|250px|Un mardán adulto. O mardán Rafel Vidaller Tricas: Libro de As Matas y Os Animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals; Edicions Val d'Onsera, Zaragoza 2004. . LOZANO SIERRA, Chabier, Aspectos Lingüísticos de Tella. Aragonés de Sobrarbe (Huesca); Gara d'Edizions. Zaragoza, 2010. u mardano (probablement d'etimolochía prerromana, con a radiz MARR- MOTT, Brian L.. Diccionario etimológico chistabino-castellano castellano-chistabino. Institución «Fernando el Católico». Zaragoza, 2000. ) ye o masclo adulto d'as diferents especies d'o chenero Ovis y, mas especificament, o masclo d'a ovella domestica (Ovis orientalis aries).
Anque a parola mardano ye cheneral en buena cosa d'Aragón, y s'ha documentau en puestos que van dende Torres dica Ansó, y dende a val de Tena en o Pireneu dica Fuent de Todos en o Campo de Belchit y Torrociella d'Alcanyiz QUINTANA i FONT, Artur et al., El Aragonés residual del bajo valle del Mezquín (2ª Ed.); Ayuntamiento de Torrecilla de Alcañiz. Torreciella d'Alcanyiz, 2004. en o Baixo Aragón, existen lugars en os que s'emplega belatros termins ta dicir-ne, como «carnero» que se diz en Echo y «moltón» (cognato d'o cat. moltó pero no necesariament un catalanismo) en Veri, en a val de Benás, y documentau chunto con carnero en os documentos de Sant Veturián d'Asán Ramón Menéndez Pidal: Orígenes del español: El estado lingüístico de la Península Ibérica hasta el siglo XI. Espasa-Calpe, Madrit 1980 9ª edición, p 395. escritos en latín medieval.
A documentación medieval de mardano se puet trobar en os documentos d'a Casa de Ganaders de Zaragoza, en o "Libro d'el Trasoro" y en o libro de collidas d'o sieglo XV d'Exea d'Albarracín LÍBANO, Ángeles y SESMA, J. Ángel, Léxico comercial en Aragón (Siglo XV). Institución Fernando el Católico, 1982.
En aragonés, anque o nombre de l'animal haiga encriptau o grupo -RR-, tot evolucionando a -rd-; iste reamaneix cuan se tracta de parolas relacionadas. P. ex. O verbo con que se fa alusión a cuan o mardano cubre a la ovella ye «marrir» u «marrecer» BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2008. , y una uella ye «marridera» u «marrecedera» BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, El Aragonés de Baixo Peñas; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2005. cuan se troba receptiva a'l mardano.
Referencias
Se veiga tamién Anyal Corder Cuatrimudada Frescuau Mai (uella) Mayorenco Pastenco Ternasco Uellada Uellamen
Vinclos externos
Categoría:Animals por sexo Categoría:Uellas por edat Categoría:Zoonimia