thumb|right|230px|Gato domestico - Brasil.

O gatoCon a variant gat. En femenín gata. ( (L., 1758)) ye un mamifero domestico d'a familia d'os Felidae (felins), carnivoro, con unglas retractils, de pelache preto y suau. Ye estau domesticau dende fa bellas 7.000 anyadas. As crietas d'o gatos se dicen gatolins u gatez.

Etimolochía Gato ye a evolución d'o latín cattum d'alcuerdo con a fonetica aragonesa. En aragonés bi ha una traza de dirichir-se u clamar a l'animal que ye mixínCon as variants mixino, bixino y mix. En femenín mixina., que conserva o castellano d'Aragón, y tamién se puet fer servir pa referir-se a un gato prou conoixito u familiar.

Caracteristicas O gato domestico (Felis silvestris catus) pesa entre 3 y 8 kg de peso. Viven bellas 15 añadas si son bien cudiaus. O gato mas lonchevo cuaternau vivió 34 anyadas. As fembras son prenyadas 55 días y libran entre 2 y 6 gatolins, que les da de tetar entre 3 y 4 semanas.

Os gatos tienen una gran variedat de pelaches y colors, anque se gosa distinguir entre os de pelos largos y pelos curtos. Mesmo bi'n ha de razas que no en tienen de pelos.

A coda sirve ta mantener o equilibrio, puede variar muito en a suya longaria. En os gatos de raza manch, a coda ye inexistent.

Os suyos dients y unglas son adaptaus a lo suyo estilo de vida carnivoro.

O gato ye ta muitos un animal de companyía. Ye mas independient que o can pero tamién puede estar mui afectivo si le se educa y le se tracta bien.

Os gatos domesticos gosan minchar minchars paraus. Anque tamién cazan zorces y muixons como complemento a la suya dieta. Lis cuacan os corazons d'animals, o pescau, o figado y atras carnes. Cal que les ne manque d'augua fresca. A leit lis cuaca muito, pero muita leit puede prevocar-les espenyo.

Por instinto, ye un animal cazador. Os gatos de rafal, viven de traza semisalvache y cazan zorces y ratas que d'atra traza se mincharían o grano. Muitos gatos matan zorces y muixons chicoz por instinto, pero no se los minchan.

O gato montesino O gato montesino (Felis silvestris) ye parellano a lo gato domestico, pero ye mas gran, mas cerenyo y tienen a coda mas curta y cerruda. Vive en Europa, Africa y Asia occidental.

En bellos lugars de Sobrarbe, tamién ye dito gato cerval que no bi ha de confundir-se con o lince pardo (Lynx pardinus).

Ditos y mazadas «De padre gato, fillos misins» «Gato escaldato de l'augua fria escapa» Chusé Antón Santamaría Loriente: Chiqueta comparanza de paremias occitanas, francesas e aragonesas, Fuellas 228-229, Consello d'a Fabla Aragonesa, 2015, ISSN 1132-8453, pp. 17-19. «Gato con guante, no caza» Fernando Sánchez Pitarch, Guillermo Tomás Faci: Replega de tradizión oral agüerana, Luenga & Fablas 10, Consello d'a Fabla Aragonesa, 2006, ISSN 1137-8328, pp. 33-61.

Bibliografía Becker, M.; Spadafori, G.. Why Do Cats Always Land on Their Feet?: 101 of the Most Perplexing Questions Answered About Feline Unfathomables, Medical Mysteries and Befuddling Behaviors. HCI, 2007. . Hotchner, T.. The Cat Bible: Everything Your Cat Expects You to Know. Gotham, 2006. . Vitoux, F.; Bouldouyre, A.. Dictionnaire amoureux des Chats. Plon/Fayard, 2008. . Alderton, D.. Cuidados del gato. Barcelona: CEAC, 1989. Menassé, V.. El gato europeo y el gato común. Barcelona: De Vecchi, 1996. Wright, M.; Walters, S.. El gato: evolución, conocimiento, crianza, mantenimiento. Barcelona: Blume, 1982. Enciclopedia del gato. Aniwa Publishing. París, 2002.

Notas

Referencias

Vinclos externos

Imáchens d'o cerebro d'un gato. Os uesos d'os gatos. Clasificación taxonomica d'os gatos.

Categoría:Animals domesticos Silvestris catus