A primera conchugación en aragonés provién d'a primera conchugación latina tardana (verbos en -ĀRE) y ye a conchugación mes productiva d'as tres.

A part de verbos que ya yeran d'a primera conchugación latina, bi ha verbos feitos a partir d'o participio de pasau latín. Dende o participio pasau REFUSUS d'o verbo REFUNDERE tenemos en aragonés y atras luengas latinas refusar. Dende o participio pasau FARTUS d'o verbo FARCIRE tenemos fartar José Antonio Saura Rami: Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas. Gara d'Edizions, Institución Fernando el Católico, 2003, p 213.

Tamién bi ha verbos d'orichen chermanico (gotico u francico), con terminacions -ON u -AN en as luengas d'orichen (espiar, guardar, robar y galopar), y d'orichen arabe (afalagar).

Adintro d'a primera conchugación bi ha un conchunto important de verbos frecuentativos acabaus en -iar u -eyar que derivan d'a terminación verbal latina -IDIĀRE, y un atro conchunto important de verbos acabaus en -iar no frecuentativos relacionaus con substantivos acabaus en -io u -ia.

Tiempos verbals Formas impersonals Infinitivo Cantar

Chenero y numero Participio Masculín singlar Cantau / Cantato Masculín plural Cantaus / Cantatos Femenín singlar Cantada / Cantata Femenín plural Cantadas / Cantatas

Cherundio Cantand(o)

Formas personals Modo indicativo persona Present d'indicativo 1ª Sing. Canto 2ª Sing. Cantas 3ª Sing. Canta 1ª Plur. Cantamos 2ª Plur. Cantaz 3ª Plur. Cantan

{| class="wikitable" | bgcolor=#cccccc | persona | bgcolor=#cccccc | Pasau imperfecto d'indicativo |- | bgcolor=#DDEEFF | 1ª Sing. | bgcolor=#DDEEFF | Cantaba |- | bgcolor=#DDEEFF | 2ª Sing. | bgcolor=#DDEEFF | Cantabas|- | bgcolor=#DDEEFF | 3ª Sing.| bgcolor=#DDEEFF | Cantaba |- | bgcolor=#DDEEFF | 1ª Plr.| bgcolor=#DDEEFF | Cantábanos |- | bgcolor=#DDEEFF | 2ª Plur.| bgcolor=#DDEEFF | Cantábaz |- | bgcolor=#DDEEFF | 3ª Plur.| bgcolor=#DDEEFF | Cantaban

persona Pasau perfecto simple 1ª Sing. Canté 2ª Sing. Cantés 3ª Sing. Cantó 1ª Plur. Cantemos 2ª Plur. Cantetc 3ª Plur. Cantoron / Cantón

persona Futuro d'indicativo 1ª Sing. Cantaré 2ª Sing. Cantarás 3ª Sing. Cantará 1ª Plur. Cantaremos 2ª Plur. Cantarez 3ª Plur. Cantarán

{| class="wikitable" | bgcolor=#cccccc | persona | bgcolor=#cccccc | Condicional |- | bgcolor=#DDEEFF | 1ª Sing.| bgcolor=#DDEEFF | Cantaría |- | bgcolor=#DDEEFF | 2ª Sing.| bgcolor=#DDEEFF | Cantaría |- | bgcolor=#DDEEFF | 3ª Sing.| bgcolor=#DDEEFF | Cantaría |- | bgcolor=#DDEEFF | 1ª Plur.| bgcolor=#DDEEFF | Cantaríanos |- | bgcolor=#DDEEFF | 2ª Plur.| bgcolor=#DDEEFF | Cantaríaz |- | bgcolor=#DDEEFF | 3ª Plur. | bgcolor=#DDEEFF | Cantarían'''

persona Pasau perfecto composau d'indicativo 1ª Sing. He cantau / cantato 2ª Sing. Has cantau / cantato 3ª Sing. Ha cantau / cantato 1ª Plur. Hemos cantau / cantato 2ª Plur. Hez cantau / cantato 3ª Plur. Han cantau / cantato

persona Pasau pluscuamperfecto d'indicativo 1ª Sing. Heba cantau / cantato 2ª Sing. Hebas cantau / cantato 3ª Sing. Heba cantau / cantato 1ª Plur. Hébanos cantau / cantato 2ª Plur. Hébaz cantau / cantato 3ª Plur. Heban cantau / cantato

persona Pasau anterior d'indicativo 1ª Sing. Habié cantau / cantato 2ª Sing. Habiés cantau / cantato 3ª Sing. Habió cantau / cantato 1ª Plur. Habiemos cantau / cantato 2ª Plur. Habiez cantau / cantato 3ª Plur. Habioron cantau / cantato

Modo subchuntivo persona Present de subchuntivo 1ª Sing. Cante 2ª Sing. Cantes 3ª Sing. Cante 1ª Plur. Cantemos 2ª Plur. Cantetc 3ª Plur. Canten

persona Pasau imperfecto de subchuntivo 1ª Sing. Cantás(e) 2ª Sing. Cantases 3ª Sing. Cantás(e) 1ª Plur. Cantásenos 2ª Plur. Cantaz 3ª Plur. Cantasen

persona Pasau perfecto de subchuntivo 1ª Sing. Haiga cantau / cantato 2ª Sing. Haigas cantau / cantato 3ª Sing. Haiga cantau / cantato 1ª Plur. Haigamos cantau / cantato 2ª Plur. Haigaz cantau / cantato 3ª Plur. Haigan cantau / cantato

persona Pasau pluscuamperfecto de subchuntivo 1ª Sing. Hese cantau / cantato 2ª Sing. Heses cantau / cantato 3ª Sing. Hese cantau / cantato 1ª Plur. Hésenos cantau / cantato 2ª Plur. Hésez cantau / cantato 3ª Plur. Hesen cantau / cantato

Modo imperativo persona Modo imperativo 2ª Sing. Canta 2ª Plur. Cantat

Referencias

Bibliografía Heinrich Lausberg: Lingüistica romanica. Tomo II morfología. Editorial Gredos, 1988. pp 258–259. José Antonio Saura Rami: Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas, Zaragoza, Gara d'Edizions-Institución Fernando el Católico (2003). KUHN, Alwin, El Dialecto Altoaragonés'' (traducción de l'orichinal de 1935); Xordica Editorial. Zaragoza, 2008.

Primera