250px|thumb|right|Escudo de Croacia. Cadaguna d'as puntas corresponde a un territorio historico croata. A historia de Croacia abarca diferents periodos historicos que se succedioron en o tiempo dende o establimiento d'os croatas en territorios occidentals d'os Balcans entre Panonia y as costas d'a Mar Hadriana en l'alta Edat Meya dica l'actualidat, en a que Croacia ye un estau independient, habendo pasau por diferents periodos en os que ha dependiu d'atros estaus encara que con ciertos graus d'autonomía.

O reino Croata en os Balcans 250px|thumb|O Reino Croata de Tomislav dimpués d'a victoria de l'anyo 925 contra os hongaros en o Drava. Os croatas yeran establius en as riberas d'o Drava y Sava en o sieglo VIII. Se diz que estió l'emperador Heraclio qui permitió d'establir-se a croatas y serbios a lo sud d'o Danubio pa defender a muga con os avaros como etnia-tampón.

Con vecins tan periglosos como os avaros os croatas aceptoron a protección d'os francos carolinchios, que en la decada de 790 atacoron y desfacioron o Khanato Avaro, con o que Carlos Magno dominaba Panonia occidental y o norte de Dalmacia reconoixendo os gubernants locals como tributarios. Encara que baixo una teorica sobiranía carolinchia os croatas de Dalmacia yeran sobre tot en a orbita cheopolitica de Costantinoble, que heba recuperau una dominación directa d'as ciudaz costeras. Dennis P. Hupchick, Harold E. Cox: Les Balkans. Atlas historique. Ed Economica, 2008. p 22, p 50, p 76.

Bi habió una revuelta contra os francos que levó a la perda d'a sobiranía carolincha, primero en os territorios croatas de Dalmacia (875), y bel tiempo dimpués en os territorios croatas de Panonia. Os sobirans de Croacia conseguioron o títol de rei habioron de luitar en dos frents cheopoliticos: a lo norte contra os hongaros, que heban plenau en Panonia o vuido de poder creyau dimpués d'a desaparición d'os avaros, y a lo sud primero contra os bizantins y dimpués contra os venecianos, que tamién preban de controlar Dalmacia.

O rei Trpimir reinó con o títol de Dux Croatorum (a primera mención historica d'o pueblo croata como tal), entre l'anyo 845 y 864. Os ocupants d'o trono se succedeban con rapideza, muestra d'inestabilidat. Branimir reinó entre l'anyo 879 y 892 y prometió obediencia a lo Papa de Roma y l'acceptación d'a churisdicción romana sobre os territorios croatas de Dalmacia recibindo en pagas o reconoiximiento d'a independencia d'o suyo estau. Tomislav reinó entre l'anyo 910 y 928 y prenió o títol de Rex Croatorum en 925, títol reconoixiu por o Papa, encara que feba liba con os bizantins contra os bulgaros de tiempos de Simeón I. Os logros d'o reinau de Tomislav estioron notables. Organizó un exercito capaz de luitar contra os hongaros que s'heban establiu feba pocas decadas en a plana de Panonia. O exito de Tomislav estió refusar as incursions d'os hongaros en os territorios croatas de Panonia y fixar una muga con os hongaros en o riu Drava. Tomislav estió o primer rei d'un estau unificau croata que incluiba zonas d'as actuals Dalmacia (de fueras de cualques ciudaz costeras), Eslavonia occidental, Bosnia, Herzegovina occidental y a Croacia propiament dita. O rei Simeón invadió a Croacia de Tomislav en l'anyo 926, pero fue esconfito en Bosnia oriental en l'anyo 927. Esta derrota decisiva ye mencionada por Chuan Zonaras en o Libro de los Emperadors, libro que fue tradueito a l'aragonés medieval:

En a conversión d'os croatas a lo cristianismo i habió una doble influencia de Roma y Costantinoble. Os disciplos de Metodio introducioron una liturchia en eslau antigo, manimenos a influencia catolica remató predominando. En o concilio de Split en 1060 suprimioron a liturchia en eslau antigo, que manimenos feba goyo a lo pueblo. Manimenos a Santa Seu lis permitió l'uso de l'alfabeto glacolitico, estando a sola nación catilica d'ixos tiempos en no fer servir l'alfabeto latín. O catolicismo diferenciará a los croatas d'atros eslaus balcanicos y será un sinyal d'identidat nacional croata.

En 1089 o rei Zvonimir ye asasinau y a suya vidua yera chirmana d'o rei László I d'Hongría, que ocupó buna part d'o territorio croata. O suyo succesor en Hongría Kalmán I consiguió s'imposar-se debant d'atros pretendients a lo trono y en 1102 o rei Kalman I u Koleman consiguió un alcuerde con os representants d'as 12 tribus croatas, os Pacta Conventa, con os que a corona de Croacia pasa a lo rei d'Hongría en unión personal pa cutio, a la vegada que os croatas conservan a suya autonomía, o suyo "gobernador" ban y una dieta (sabor). Os Pacta Conventa aseguraban a los croatas y dalmatas a conservación d'as suyas leis, costumbres y privilechios. Miguel Ángel Ladero Quesada: Historia universal, Edad Media. Vicens Vives A muga entre Croacia y Hongría cuasi no cambiará dica 1918, o mesmo que a muga con o Sacro Imperio Romano Chermanico. O reino croata prebará d'estendillar-se por Dalmacia y l'actual Bosnia. Os sobirans hongaros conseguirán sozmeter Bosnia dende o sieglo XII dica mitat d'o sieglo XIV. Bosnia será un escenario en o que actuarán os nobles croatas que quereban escapar a la sobiranía reyal hongara.

Os otomans rematoron de conquerir l'actual Bosnia en 1465, y vencen a los croatas en Krbovsko Polje en 1493. En 1526 os otomans vencen a los hongaros en a Batalla de Mohacs y consolidan o suyo dominio sobre Croacia, plegando a ocupar Eslavonia y a Croacia oriental.

Croacia entre os Habsburgo y l'Imperio Otomán A mes gran part d'o territorio habitau por os catolicos croatas fue ocupau por os otomans y se produciba un proceso migratorio enta as zonas controladas por cristianos, a la vegada que poblacions ortodoxas y musulmanas de diferents nacionalidaz de l'Imperio Otomán plenaban o vuido poblacional.

Dimpués d'a derrota en a Batalla de Mohacs os nobles croatas refirmoron a candidatura de Ferrando I d'Habsburgo con a condición que los protechese d'os otomans y lis mantenés os privilechios anteriors. En l'anyo 1527 os Habsburgo creyoron a entidat administrativa d'o Reino de Croacia en a part de Croacia que controlaban y que feba part d'a Hongría Reyal. En ixos tiempos o territorio croata protechiu por os Habsburgo yera controlau por dos familias nobles de mainates terratenients hongaro-croatas: os Zriski y os Frankopan, a las que perteixioron cualques bans.

A causa d'as continas incursions militars otomanas dende Bosnia os Habsburgo militarizoron a muga en l'anyo 1538. En a Batalla de Sisak (1593) os austriacos y os croatas podioron fer retacular a los otomans con exito por primera vegada y recuperar muitos territorios. En ixas envueltas os muitos cristianos ortodoxos "vlacos" que combatiban a favor d'os Otomans en a muga d'a Bosnia otomana con a Croacia d'os Habsburgo cambioron de bando y pasoron a territorio habsburguico, o que significó l'orichen d'una minoría que dende o sieglo XIX s'identificó con o nacionalismo serbio y se convertió en a minoría nacional d'os serbios de Croacia.

L'exercito imperial austriaco tornó a estar victorioso contra os otomans en 1664 pero a Paz de Vasvár no deixó satisfeitos a los mainates croatas y hongaros, que facioron una conchura independentista contra Leopoldo I conoixida como "Conspiración d'os Mainates" u "Conspiración de Zrinski–Frankopan" Esta conchura fracasó y remató con unas execucions de nobles o 30 d'abril de 1671.

Os croatas d'a costa dalmata yeran dependeban d'a Republica de Venecia. En a Republica de Ragusa os dalmatas se manteneban independients de l'Imperio Otomán como estau vasallo y yeran en un proceso d'eslavización que feba posible que cada vegada se podesen identificar mes con os croatas.

En 1683 os otomans fuoron esconfitos en o Sitio de Viena y encomienzan a retacular debant d'os austriacos. En 1699 por o tractau de Karlowitz a Croacia propiament dita y o norte d'Eslavonia deixan d'estar en l'Imperio Otomán y pasan a l'Imperio Austriaco. O sud d'Eslavonia pasa a l'Imperio Austriaco en 1718 por o tractau de Passarowitz. En ixos mesmos tiempo Venecia, aliada d'Austria s'annexiona as tierras interiors de Chadra y Split. A muga que se dibuixa con a Bosnia de l'Imperio Otomán presenta un trazau d'ondas que responden a la presencia de fortalezas como Imotski, y o territorio que se puet controlar dende ixas fortalezas.

Dimpués d'estos tractaus os territorios d'os croatas son de tot en a muga con a rechión de Bosnia de l'Imperio Otomán. En o que dende ixe inte se conoix como "Bosnia" ye tanto a cuenca d'o río Bosna (actual Bosnia oriental) como territorios antigament d'os croatas de Bosanska Krajina o Bosnia occidental. Os austriacos creyan en os países croatas os confins militars, en 1702 en Eslavonia y en 1737 en a Croacia propiament dita. Bi ha una Croacia militar y una Croacia civil dica 1878, cuan se suprime a organización militar d'a zona. Dimpués d'o retacule d'os turcos os musulmans fuyen. A despoblación producida por as guerras y a emigración de población musulmana se compensa con a inmigración de croatas y tamién de serbios. Una rechión con muita población serbia será conoixida como Kninska Krajina.

Entre 1809 y 1813 os países croatas a lo sud d'o Save perteneixeban a las Provincias Ilirianas creyadas por Napoleón. Bi habrá croatas adeptos d'o ilirismo. En 1815 se torna a la situación anterior, pero Istria y Dalmacia pasan a depender d'Austria.

Croacia en tiempos d'as revolucions liberals y de l'Imperio Austrohongaro thumb|180px|right|Estatua equestre d'o Ban Jelačić en a plaza homonima de Zagreb. O Ban Jelačić ye considerau por os croatas como heroi nacional. En l'anyo 1848 esclató una serie de revolucions liberals en l'Imperio Austriaco, en o contexto d'as revolucions liberals. Estas revolucions teneban un component nacionalista y obrero y la que mes afectó a la vida politica y conflictos militars d'os croatas d'o territorio habsburguico estió a Revolución hongara. Os croatas adrezoron unas reivindicacions a los austriacos y esleyoron como ban a lo coronel Josip Jelačić de l'exercito austriaco, a la vegada que os austriacos reconoixeban puyando-lo a cheneral mayor.

O 7 d'abril de 1848 Josip Jelačić fue puyau a Lugartenient Mariscal de Campo de todas as tropas habsburguicas de Croacia, y encara que en chunio fue destituito, recuperó as funcions en setiembre. Dende ixe inte as tropas croatas se posoron a luitar chunto con os austriacos contra os hongaros, dica que os hongaros se rindioron en agosto de 1849. Josip Jelačić ye considerau heroi nacional en Croacia por os suyos exitos militars y por haber conseguiu abolir a servitut. Dimpués Croacia y tot l'Imperio Austriaco estió baixo a politica reaccionaria d'Alexander Von Bach. En as decadas de 1850 y 1860 amaneixió un croacianismo y nacionalismo purament croata como reacción tanto a lo ilirismo-yugoslavismo d'una minoría intelectual como a lo nacionalismo serbio d'a minoría serbia, asinas como a l'absolutismo d'os Habsburgo. A principal figura d'o croacismo d'ixos tiempos estió Ante Starčević Jozo Tomasevich: War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945. Stanford University Press, 2001. p 3..