O turinchián (en alemán Thüringisch) ye un grupo de dialectos de l'alemán central oriental que se parla en grans partis d'o estau federau de Turinchia a o norte d'o Rennsteig, en o sud-ueste de Saxonia-Anhalt y tamién en territorios mugants de Hesse y Bavera. Ye amanau a l'alto saxón, que se charra mas que mas en o estau de Saxonia, por o que gosa considerar-se a os dos como un unico grupo dialectal, o turinchián-alto saxón.

Historia O turinchián amaneixe arredol de l'anyo 1100 mientres o fenomeno migratorio conoixiu como Ostsiedlung, cuan pobladors de Franconia, Bavera, Saxonia, y Flandres s'instaloron en arias de l'este d'o río Saale d'antis mas habitadas por eslaus polabos u "vendos".

Caracteristicas O dialecto turingián se caracteriza por un redondeyo d'as vocals, as consonants de l'alemán estandar se fan febles (a lenición d'as consonants "p", "t," y "k"), una diferencia marcada en a pronunciación d'o soniu "g" (mas común en zonas d'o norte de Turinchia y en Saxonia-Anhalt), y una entonación melodica muit tipica. A segunda mutación consonantica se manifestó de traza diferent con respecto a atras zonas en as que se charraba alto alemán. En muitas parolas, a "b" se pronuncia como "w," "v", o "f". Por eixemplo, la palabra "aber" (en aragonés a conchunción adversativa pero) se pronuncia "awer".

Dialectos turinchians thumb|left|230px|Dialectos de Turinchia Seguntes a dialectolochía alemana se puet dividir en os siguients subdialectos:Ludwig Erich Schmitt (editor): Germanische Dialektologie. Turinchián central, charrau en a redolada d'a capital Erfurt, Gotha y Ilmenau Turinchián septentrional, en os arredols de Mühlhausen y Nordhausen Dialecto d'Eichsfeld Turinchián oriental, charrau arredol d'Eisenberg y Altenburg asinas como en as arias vecinas de Naumburg, Weissenfels y Zeitz, en Saxonia-Anhalt Turinchián sudoriental, arredol de Schleiz, Greiz, Saalfeld y Gera, asinas como en a redolada de Ludwigsstadt, en a vecina Bavera. Atras variants son: Turinchián de l'Ilm, arredol de Rudolstadt, Jena, y Weimar Turinchián nortoriental, charrau en a redolada d'Artern asinas como en as arias vecinas de Querfurt, Halle y Merseburg, en Saxonia-Anhalt Dialecto de Mansfeld Turinchián occidental, arredol de Bad Salzungen y Eisenach, con transicions a o franco d'o Main (Henneberg) y a os dialectos hessians orientals.

Referencias

Turinchián