O bavaro estándard (en bavaro Hochboarisch, en alemán Standardbairisch) ye a variedat estándard d'o bavaro.
O concepto de bavaro estándard ye dificil de definir, ya que no existe garra institución encargada de fixar una variedat estándard. Se puet considerar como estándard a variedat emplegada en os libros y atras publicacions escritas, que muitas vegadas s'amana a o dialecto celtral occidental parlau en Múnich y a suya redolada www.bayrisch-lernen.de/.
Grafía Existen dos modelos prencipals de grafías en o bavaro: a escritura con a grafía de l'alemán u a grafía fonetica d'o bavaro. Un eixemplo sería:
Grafia alemana Grafía fonetica AFI Aragonés Wie geht's da denn heut? Wia ged s da den haid? /via ˈge:ds da: dɛn ˈhaɪd/ Qué tal plantas?
A pronunciación d'a primera frase seguntes as normas graficas de l'alemán sería /vi: ˈge:ts da: dɛn ˈhɔɪt/, lo que varía prou con respecto a la correcta pronunciación en bavaro.
Grafía de l'alemán Bellas obras fan servir a ortografía de l'alemán estándard, fendo nomás ballas modificacions adaptadas a la pronunciación d'Austria y Bavera. Ista traza d'escribir ye muit común ya que toz os parlants de bavaro conoixen a ortografía de l'alemán ya que ye a unica luenga que s'amuestra en a escuela. A desventalla ye que ista grafía no representa de tot a fonolochía bavara totalidad y d'atra man os foranos que no conoixen l'alemán, han d'aprender a ortografía de l'alemán antis de no poder leyer un texto en bavaro.
Grafía fonetica d'o bavaro Atros escritors fan servir una grafía mas fonetica con l'alfabeto latino como base y bellas letras suplementarias que no existen en latín. Iste modelo ye considerau mas radical por a mayoría d'os lingüistas chermanicos, pero tien l'avantalla de representar a pronunciación bavara y facilita a lectura y escritura ta personas que no conoixen l'alemán estándard.
Bellas d'as siguients letras suplementarias s'amenistan ta escribir bavaro en forma fonetica. Como o portugués u o francés, o bavaro tien a tendencia de nasalizar as (n) y (m) en rematar una silabas y a o final d'as parolas, ye por ixo se a vegadas se representan cuantas vocals nasals. Bi ha un atra letra suplementaria que no existe en l'alemán estándard y que ye muit important ta o bavaro, porque se fa servir a sobén. Ye a letra "å" que corresponde a la vocal "o" en a forma en que a pronuncian as luengas latinas.
Letras suplementarias d'o bavaro Letra bavara Pronunciación Eixemplo Traducción å como a "o" en aragonés I håb, I såg, I måg tiengo, digo, quiero ã vocal nasal como en francés "en France" I kã, a Mã, schã yo puedo, un hombre, ya â "a" nasal drân, mân turno, dallar î "i" nasal I bî, hî yo soi, crebau ê "e" nasal schê poliu é /e/, como a "é" en francés jéda, lésn, dés toz, leyer, isto õ "o" nasal õans, kõa, mõana un, dengún, estimar ö /ø/ como en alemán estándard Hö, Zöna infierno, aduanero ø /œ/ la ö mas opaco schnø, Fød, Wød, hø rapedo, campo, mundo, claro ü /y/ como en alemán estándard fü, Zü, Schbü muito, destín, chuego
A vocal "o" se pronuncia en bavaro /ɔ/ como una "o" zarrada As vocals con diéresi (ö), (ø) y (ü) no se fan servir en a mayoría d'as variedaz dialectals d'o bavaro. Istos dialectos s'estiman mas de fer diftongos, como Hei (infierno), schnei (rapedo), Feid (campo), Weid (mundo), etc. En muitas publicacions as vocals nasals no se denotan por o que a unica letra adicional que se fa servir ye a å.
Referencias
Estandard