A oclusiva velar xorda ye un tipo de soniu consonantico emplegau en cuantas luengas parladas. O simbolo en l'Alfabeto Fonetico Internacional que representa iste soniu ye //, y o simbolo X-SAMPA equivalent ye k. A plosiva velar xorda en aragonés s'escribe con o grafema <c>, como en casa u o digrafo <qu>, como en qui.
Caracteristicas O suyo modo d'articulación ye oclusivo, lo que significa que se produce obstruyindo l'aire en o tracto vocal. O suyo punto d'articulación ye velar, que significa que ye articulada con o postdorso d'a luenga y o velo. O suyo tipo de fonación ye xordo, que significa que ye producida sin vibración d'as cuerdas vocals. Ye una consonant oral, lo que significa que l'aire eslampa por a boca. Ye una consonant central, que significa que ye producida permitindo a l'aire fluyir por a metat d'a luenga, en cuentas d'os cantos. A iniciación ye egresiva pulmonica, que significa que ye articulada empentando l'aire d'os polmons y a traviés d'o tracto vocal, en cuentas d'o glotis u a boca.
Presencia En aragonés En aragonés iste soniu se representa: Ortografía de l'aragonés. AAL
Con o grafema <c>: Debant d'as vocals a, o y u: casa (), cosa (), cullara (). Debant d'as consonants r y l, d'o digrafo palatal ll, y en posición final de silaba: cruz (), bataclán (), cllau (), aracnido (). Con o digrafo <qu>: Debant d'as vocals <e> y <i>: requesta ([re'kesta]), barranquiar ([baraŋ'kjar]), queso (['keso]), qui ([ki]). En istos casos a "u" no se pronuncia. En os siguients estrancherismos, tecnicismos y latinismos: quad ([kwad]), quadrívium ([kwa'ðriβjum]), quark ([kwark]), quásar (['kwasar]), quáter (['kwater]), quórum (['kworum]). En istos casos no forma un digrafo con a "u", por lo que ista letra se pronuncia. Con o grafema <k>: En termins cientificos, exotoponimos, estrancherismos u parolas de procedencia no latina: kilometro ([kilo'metɾo]), kafkiano ([kaf'kjano]), Kurdistán ([kuɾðis'tan]).
Eixemplos en diferents luengas
Idioma Palabra AFI Significau Notas Anglés kiss pochón Se veiga fonetica de l'anglés Aragonés cullara cullara Se veiga fonetica de l'aragonés Basco katu gato Se veiga fonetica d'o basco Castellano casa casa Se veiga fonetica d'o castellano Catalán cors corazons Se veiga fonetica d'o catalán Francés cabinet estudiet Se veiga fonetica d'o francés
Referencias
Se veiga tamién Oclusivas xordas intervocalicas
Velar xorda Oclusiva xorda Oclusiva velar Categoría:Fonemas de l'aragonés