Aitzorrotz (tamién conoxiu como Atxorrotx por os suyos habitants) ye un mont d'o sud-ueste de Guipuzcua situau dentro d'a sierra de Zaraia, en o municipio d'Eskoriatza.
O pico tiene 738 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. En a cima, i hai una chicota ermita d'o sieglo XVI. En a Edat Meya i existió un castiello d'o Reino de Navarra, que controlaba lo paso entre Arratzua-Ubarrundia, en Alaba, y Debagoiena en Guipuzcua.
En l'alto se troba un castiello, a lo qual se fa referencia con o mesmo nombre: castiello d'Aitzorrotz.
Rotas pa puyar a la cima Dende o barrio Bolibar de Eskoriatza (1 hora) y dende o centro d'iste mesmo lugar (1 hora y 15 menutos). Dende o santuario de Dorleta, Leintz-Gatzaga: 2 horas.
Ermita En o cobalto d'a montanya se construyió en o sieglo XVI una ermita clamada d'a Santa Cruz (en basco Santi Kurutze). A suya estructura actual con planta rectangular y cubierta a cuatre auguas ye os resultau d'a restauración de l'anyo 1953. En l'ala sud d'a ermita i hai un chicot alchub, probablement feito pa aprofitar millor l'augua d'o tellau. Ye una obra realizada en penya, de planta rectangular (planta de 3,30 metros per 4, y altura d'1,50 metros) y tiene capacidat pa uns 20.000 litros. Encara conserva cualques restas d'a capa de mortero utilizada pa filtrar l'augua d'os muros.
Debant d'iste penyón, 70 metros a o sud, i hai unatro penyón alto, que habría formau parte d'o mesmo sistema de fortificación, a modo de mirador, ya que en él s'han trobau restas de materials medievals. Lo mesmo ocurre con as penyas d'o nord-ueste d'o santuario: amás d'o material arqueolochico trobau, en as propias penyas existen restas que contrimuestran que serviban pa realizar almagacens u estructuras u edificios semellants.
Día d'Atxorrotx Toz los anyos os eskoriatzarras organizan o día d'Atxorrotx (en basco Atxorrotx eguna) lo primer dominche de mayo.
Galería d'imáchens
Referencias Parte d'o conteniu ye extraito d'o texto legal que designa este monumento como bien cultural clasificau. De feito, lo texto ye de dominio publico y no tiene propiedat intelectual, tal como estableix l'articlo 13 d'a Lei de Propiedat Intelectual espanyola (Boletín Oficial d'Espanya, numero 97, 22-04-1996).
Veyer tamién Alto Deba Aitzorrotz (coordillera d'Andimendi, Navarra) Espelunga d'Uxar
Categoría:Montanyas d'o País Basco