Shymkent (en cazaco: Шымкент, Şymkent; en ruso: Шымкент; dica 1992, oficialment en ruso Чимкент, Chimkent) ye una ciudat situata en o sud de Cazaquistán. Ye una d'as tres ciudaz de significación republicana d'o país, chunto con Astaná y Almaty.
Shymkent forma una unidat administrativa y territorial independient y no fa parte d'a Rechión de Turkistan, que la rodeya. O 19 de chunio de 2018 recibió l'estatus de ciudat de significación republicana.
O 1 de chunio de 2026 teneba 1.308.120 habitants, estando a tercer ciudat mas poblata de Cazaquistán, dimpués d'Almaty y Astaná. A suya superficie administrativa ye de 1.163 km².
Shymkent ye un d'os principals centros industrials, comercials, culturals, universitaris y de transporte d'o sud d'o país. Entre os sectors mas importants d'a economía se troban o refinau de petroleo, a industria farmaceutica, a producción alimentaria, a metalurchia, a industria textil, a construcción, o comercio y os servicios.
As excavacions arqueolochicas feitas en o centro historico han descubiert estratos culturals dataus entre finals d'o sieglo III y prencipios d'o sieglo II a. C. Por ixo, l'antigüidat de l'asentamiento urbano se calcula en no menos de 2.200 anyos.
Toponimía
A interpretación mas difundita relaciona o toponimo Shymkent con dos elementos. A parola shym u chim puede significar «gleva cubierta d'yerba», «prato», «yerba» u «puesto verdo», entre que kent, un termino d'orichen iranio, significa «ciudat» u «asentamiento».
O nombre puede estar interpretau, por tanto, como «ciudat verda», «ciudat d'os pratos» u «ciudat florida». L'elemento -kent apareixe tamién en atros toponimos d'Asia Central, como Tashkent, Zharkent y Mankent.
En as fuents rusas d'os sieglos XIX y XX s'emplegaba a forma Chimkent. En 1914 a ciudat estió renombrata Cherniáiev, en honor d'o cheneral ruso Mikhail Cherniáiev, que heba dirichiu as tropas rusas entre a conquista d'a ciudat en 1864.
En 1924 se recuperó o nombre Chimkent. O 8 de setiembre de 1992 a transcripción rusa oficial estió cambiata de Чимкент a Шымкент, ta acercar-la a la pronunciación cazaca.
Historia
Antigüidat y Edat Meya
O territorio de l'actual Shymkent estió habitau dende l'Antigüidat. L'asentamiento arqueolochico se troba en o centro historico d'a ciudat moderna y ocupa una superficie d'alredol de 4,5 hectarias.
As excavacions han revelau una sucesión d'estratos culturals con una potencia total de dica 14 metros. A ceramica trobata en os nivels inferiors ha estau datata entre finals d'o sieglo III y prencipios d'o sieglo II a. C.
O desenvolvimiento de l'asentamiento yera relacionau con a suya posición en as rutas que uniban a val d'o Syr Darya, os oasis d'Asia Central y as estepas de Cazaquistán. Amán de Shymkent se troba Sairam, conoixita en a Edat Meya como Ispidjab y considerada un d'os centros importants d'a Ruta d'a Seda.
O nombre de Shymkent apareixe en o Zafar-name de Sharaf ad-Din Ali Yazdi, una obra redactata en o sieglo XV que describe acontecimientos d'os anyos 1365 y 1366.
En diferents periodos, a ciudat y a suya redolada estioron baixo a influencia de diversos estaus d'Asia Central, entre ells os dominios d'os Timúridas y o Canato cazaco. En os sieglos XVII y XVIII a rechión estió afectata por as guerras entre os cazacos y os dzúngaros.
Canato de Kokand y Imperio Ruso
A prencipios d'o sieglo XIX Shymkent pasó a formar parte d'o Canato de Kokand. Alredol de 1810 estió convertita en una fortaleza militar y administrativa. A ciudadela se trobaba en una elevación d'o centro de l'asentamiento y controlaba as rutas enta Tashkent, Turkistan y Sairam.
En setiembre de 1864 a fortaleza estió presa por as tropas rusas comandatas por Mikhail Cherniáiev. Dimpués d'a conquista, Chimkent se convirtió en a capital d'un districto d'a Oblast d'o Syr Darya, integrada en o Gubernio Cheneral de Turkistan.
Entre o periodo imperial, a economía d'a ciudat se basaba en o comercio, l'artesanía y a transformación de productos agricolas. En a decada de 1880 estió fundata una fabrica que produciba santonina a partir d'a citvaria. Ista instalación ye considerada un d'os precedents d'a moderna industria farmaceutica de Shymkent.
A plegada d'o ferrocarril a prencipios d'o sieglo XX reforzó o paper d'a ciudat como centro comercial y de transporte.
Epoca sovietica
Dimpués d'a Revolución Rusa, a ciudat formó parte d'a Republica Socialista Sovietica Autonoma de Turkistan, dimpués d'a Republica Socialista Sovietica Autonoma Cazaca y, finalment, d'a Republica Socialista Sovietica de Cazaquistán.
En 1932 Chimkent se convirtió en o centro administrativo d'a nueva Rechión de Cazaquistán Meridional.
Entre a industrialización sovietica se construyioron fabricas metalurchicas, quimicas, farmaceuticas, alimentarias, textils y de materials de construcción. Una d'as empresas mas importants yera a fabrica de plomo de Chimkent.
Entre a Segunda Guerra Mundial, muitas fabricas y institucions d'as rechions occidentals d'a Unión Sovietica estioron trasladatas a Chimkent. A ciudat produciba metals, municions, piezas ta carros de combate, instrumentos opticos y atros materials destinaus a lo frent.
En as decadas d'a posguerra a población creixió rapidament. Se construyioron nuevos barrios, escuelas, universidaz, hospitals y instalacions industrials. En a decada de 1980 entró en funcionamiento a refinería de petroleo de Shymkent.
Cazaquistán independient
Dimpués d'a independencia de Cazaquistán en 1991, Shymkent conservó o suyo paper como un d'os principals centros economicos d'o sud d'o país.
En 2014 as mugas administrativas d'a ciudat estioron ampliatas de traza considerable, incorporando territorios y asentamientos que antis formaban parte d'os districtos vecins. En o mesmo anyo se creyó un cuatreno districto urbano, que dimpués recibió o nombre de Karatau.
O 19 de chunio de 2018 Shymkent estió deseparata d'a antigua Rechión de Cazaquistán Meridional y elevada a la categoría de ciudat de significación republicana. O centro administrativo d'a rechión estió trasladau a Turkistan y a provincia pasó a clamar-se Rechión de Turkistan.
En 2022 se creyó o cinqueno districto urbano, clamau Turan.
Cheografía
Localización
Shymkent se troba en o sud de Cazaquistán, en una planura situada en o piedemonte d'a parte occidental d'o Tian Shan, a poca distancia d'a muga con Uzbekistán.
A ciudat ye situata a uns 120 km a lo norte de Tashkent, 690 km a l'ueste d'Almaty y mas de 1.400 km a lo sud d'Astaná.
O territorio administrativo ocupa 116.300 hectarias, equivalents a 1.163 km².
Os cursos d'augua principals son os ríos Badam y Koshkarata, con o suyo brazo Karasu. En a ciudat bi ha nueve canals con una largaria total d'alredol de 91 km, entre ells os canals d'o Badam, Shymkent, Yangichak, Tekesu y Koshkarata.
O fundo forestal publico y a zona verda urbana ocupan en conchunto 5.332,7 hectarias.
Clima
Shymkent tien un clima continental, con estius largos, calorosos y secos, y hibiernos relativament suaves en comparación con as rechions septentrionals de Cazaquistán.
As precipitacions se concentran prencipalment en hibierno y primavera, entre que l'estiu ye cheneralment seco. En hibierno puede nevar, encara que a cubierta de nieu no gosa mantener-se entre periodos largos.
Por a suya situación meridional y a proximidat d'as montanyas, Shymkent ye una d'as grans ciudaz mas calorosas de Cazaquistán.
Organización administrativa
Shymkent ye dividita en cinco districtos urbanos:
Abai; Al-Farabi; Enbekshi; Karatau; Turan.
O districto de Karatau estió creyau en 2014 y o de Turan en 2022.
Seguntes os datos oficials de prencipios de 2026, a población se distribuyiba entre os districtos d'ista traza:
Districto Población a prencipios de 2026 Abai 259.325 Al-Farabi 262.566 Enbekshi 206.679 Karatau 334.139 Turan 231.341
O responsable d'o poder executivo d'a ciudat recibe o titol d'akim. Dende setiembre de 2023 o cargo ye ocupau por Ghabit Abdimazhituly Syzdyqbekov.
Demografía
Shymkent ye una d'as ciudaz con una creixida demografica mas rapida de Cazaquistán. A suya población superó o millón d'habitants en 2018.
A prencipios de 2026 a ciudat teneba 1.294.050 habitants. O 1 de chunio d'o mesmo anyo a población heba plegau a 1.308.120 habitants.
Entre chinero y mayo de 2026, o creiximiento natural estió de 8.287 personas. Entre ixe periodo naixioron 10.261 personas y en morioron 1.974. O saldo migratorio estió positivo, con 5.783 personas.
Composición etnica
Shymkent ye una ciudat multietnica y multicultural. Seguntes as estimacions oficials de prencipios de 2026, os grupos etnicos principals yeran:
Grupo etnico Población Percentache Cazacos 929.724 71,85 % Uzbekos 203.098 15,69 % Rusos 74.404 5,75 % Azerbaichanos 23.814 1,84 % Tártaros 11.346 0,88 % Atros grupos 51.664 3,99 %
A luenga oficial de l'estau ye o cazaco. En as institucions publicas y en as administracions locals s'emplega oficialment o ruso chunto con o cazaco. O uzbeko ye parlau tamién por una parte important d'a población.
Economía
Shymkent ye un d'os mayors centros industrials y comercials de Cazaquistán. Os sectors economicos principals son:
o refinau de petroleo; a industria farmaceutica; a metalurchia; a producción d'alimentos y bebidas; a industria textil y d'a confección; a producción de materials de construcción; o transporte y a lochistica; o comercio a l'engroso y a la menuda; a construcción y os servicios.
En o primer trimestre de 2026, o producto rechional bruto plegó a 1,352 billons de tenges, con una creixida real d'o 8,9 % respecto a lo mesmo periodo de 2025. Os servicios representaban o 61,6 % d'a economía y a producción de biens o 30,1 %.
Entre chinero y chunio de 2026, a producción industrial alcanzó os 817.459,3 millons de tenges, un 11 % mas que entre o mesmo periodo de 2025. A producción d'a industria manufacturera creixió un 9,6 %.
Entre o mesmo periodo, a valor d'as obras de construcción estió de 136.255,7 millons de tenges y entroron en servicio 558.600 m² de nuevas viviendas. As inversions en capital fixo alcanzoron os 308.384,8 millons de tenges.
Una d'as empresas principals ye a refinería de petroleo de Shymkent, que produz benzina, gasoil, queroseno y atros combustibles. A ciudat cuenta tamién con una larga tradición farmaceutica y con fabricas modernas de medicamentos.
En o territorio urbano funcionan a zona economica especial Oñtüstik, quantas zonas industrials y centros de transporte y lochistica.
O 1 de chulio de 2026 bi heba 29.410 personas churidicas rechistratas en Shymkent, d'as quals 24.907 yeran activas. A gran mayoría d'as entidaz activas yeran chicotas empresas.
Transporte
Shymkent ye un important nodo de transportes d'o sud de Cazaquistán. A ciudat ye comunicata por carretera, ferrocarril y avión con Tashkent, Turkistan, Taraz, Almaty y atras rechions d'o país.
Por a ciudat u por a suya redolada pasan os corredors internacionals Tashkent–Shymkent–Taraz–Almaty y Tashkent–Shymkent–Turkistan–Samara.
Transporte urbano
O transporte publico se basa prencipalment en una extensa ret d'autobuses. As linias comunican o centro con os barrios perifericos y con os territorios incorporaus a la ciudat dimpués d'a ampliación de 2014.
O viache puede pagar-se con tarchetas electronicas y atros sistemas dichitals.
Ferrocarril
A estación ferroviaria de Shymkent se troba en a linia que comunica Tashkent, Arys, Taraz y Almaty. Dende ella salen trens enta as principals ciudaz de Cazaquistán y quantos países vecins.
A l'ueste de Shymkent se troba a estación d'Arys I, un d'os nodos ferroviarios mas importants d'o país.
Transporte aerio
L'Aeropuerto Internacional de Shymkent ofreix vuelos nacionals y internacionals y ye una d'as bases principals d'a companyía SCAT Airlines.