Este articlo ye sobre tormo como elemento rocoso d'o paisache; ta atros usos, se veiga Tormo (desambigación). 200px|thumb|right|El Tormo Alto d'a Ciudad Encantata de Cuenca de roca calsinera en ambient karstico, ye un eixemplo rarizo de tormo pero talment o tormo mes conoixito de tota Espanya. miniaturadeimagen|Tormos en Moeraki, Nueva Zelanda. Un tormo u turmo ye una roca gran, prou alta, que mesmo puede pareixer una fita. En o Baixo Aragón son tipicament d'almendrónAlejando Pérez, José Luis Simón, Manuel J. Vivó. Paisajes naturales de la región del Maestrazgo y Guadalope. Instituto de Estudios Turolenses, Mancomunidad turística del Maestrazgo, Teruel 1983, pp97-98.

Cuan bi'n ha un conchunto forman un paisache tipico clamato "tormacal", pareixito externament a os berrocals graniticos d'o centro y ueste d'a Peninsula Iberica.

Etimolochía y presencia en a toponimia Seguntes García de Diego provién d'o latín TŬMŬLUS, seguntes Coromines provién d'una hipotetica palabra prerromana TŬRMO.Juan Antonio Frago Gracia Toponimia navarroaragonesa del Ebro (IV): Orónimos ISSN 0210-5624, Vol. 30-31, 1982 , pachinas. 23-62.

En aragonés a documentación d'a palabra tormo u turmo ye muit antiga, y ya la trobamos en frases romances presents en textos escritos en latín medieval dende l'anyo 958:

Tamién la podemos trobar en os textos relacionaus con o Monesterio de Rueda de l'aria d'Escatrón, Sastago y Valimanya en latín con elementos romances u en aragonés:

Ha deixato muita marca en a toponimia aragonesa (Tornos, Castellón de Tornos, Val d'el Tormo, Tormiello, Tormón) y microtoponimia (Tormagal en Aguilón, Allepuz, Cabra, Crivillén, y Villalba de Suso y Tromagal en Castellot y Estercuel). En lo termin de Cirat tenemos l'aldeya d'El Tormo y l'antigo Castiello d'el Tormo.

En catalán ye torm, pero Joan Coromines documenta l'uso d'a forma tormo en catalán nordoccidental en zonas tan septentrionals como a provincia de Leida y tan orientals como lo Priorat. En o catalán d'o Matarranya bi ha microtoponimos derivatos de "tormo" ("La Vall del Tormo" u torm como tormassal. En a microtoponimia de Gandesa y L'Ametlla de Mar se troba tormo con -o final.

En castellano encara que se diga tormo, ye considerato mas correcto tolmo. A palabra tormo/tolmo ye propia d'o castellano con influencia lexica aragonesa de Guadalachara, Murcia y Chaén, y Sebastián de Covarrubias considera que a suya presenta en castellano ye un aragonesismo.

Ciertos toponimos que pueden remontar-sen a una fase mozarabe u anterior y fosilizatos por arabización en tiempos d'Al-Andalus son Turmiel en Guadalachara y Tormos en Alicant.

Referencias

Categoría:Cheomorfolochía