Adolf Hitler naixiu de Braunau am Inn, Austria lo 20 d'abril de 1889 y muerto en Berlín lo 30 d'abril de 1945) estió un militar y politico alemán d'orichen austriaco, que establió un rechimen nacionalsocialista en o que teneba o títol de Reichskanzler (canceller imperial) y Führer (capitoste, líder u guía). Hitler estió un d'os dictadors mas poderosos d'o sieglo XX. Lideró dende 1921 lo Partiu Nacional Socialista d'os Treballadors Alemans y estió canceller d'o Tercer Reich dende o 30 de chinero de 1933 y President d'Alemanya dende 1934.
Adolf Hitler ye considerato un d'os dictadors mas notorios y cruels d'o sieglo XX. L'obchectivo prencipal d'a dictadura de Hitler estió "purificar" o pueblo alemán d'as "mallas no arias", fendo de Hitler o responsable prencipal de l'holocausto que en resultó. O suyo segundo obchectivo yera recuperar (por a vía militar, si yera menester) os territorios alemans que s'heban perdito dimpués d'a Primera Guerra Mundial. Manimenos, tamién quereba una mayor expansión enta l'este d'Europa (Lebensraum) y a la fin o dominio d'o mundo. Con a invasión de Polonia (1939), prencipió a Segunda Guerra Mundial,Keegan, John (1989), The Second World War, Glenfield (Nueva Zelanda): Hutchinson que encara que fació plegar a suya Wehrmacht dica las mugas d'Europa remató con a suya redota en mayo de 1945. Ta no estar presonero d'os sovieticos, se suicidó lo 30 d'abril de 1945 en o suyo bunker.Wistrich, Robert S. Who's Who In Nazi Germany? Routledge, Londres, 1995
A suya fegura ye considerata por a historiografía de forma muit negativa, asociata a los Crimens contra la Humanidat que se cometioron mientres o suyo gubierno, incluyindo-ie os campos d'exterminio y a shoah contra los chudieus, sin oblidar as mortaleras de civils en toz os países ocupatos y a destrucción d'Europa. Antiparte, encara que una d'as suyas finalidaz yera la d'eixamplar os dominios alemans, en rematar a guerra Alemanya perdió cuantos territorios alemans a l'este, en favor de Polonia y de l'Unión Sovietica, incluyindo-ie Prusia, o nuclio historico d'o militarismo alemán.
Introducción En 1913, os sentimientos pro-Gran Alemanya de Hitler li empentoron a viachar a la ciudat alemana de Munich (Bavera). Se diz que cuan esclató a Primera Guerra Mundial (1914-1918), s'ofreixe a l'inte como voluntario. Sirvió mientres cuatre anyadas como soldato y como gefreiter (rango equivalent alto u baixo a cabo en o 16eno Rechimiento Bavaro d'Infantería de Reserva,Bullock, A. (1962), Hitler: A Study in Tyranny, Penguin Books, luitando, entre atras, en a Primera Batalla d'Ypres,Keegan, John (1987), The Mask of Command: A Study of Generalship, Pimlico (Random House) a batalla d'o Somme, a batalla d'Arrás y a batalla de Passchendaele.Shirer, William L. (15-11-1990), The Rise and Fall of the Third Reich, Simon & Schuster, Fue ferito diversas vegatas. En Mesen, una bala li rozó a frent, y mas entabant amagó a cicatriz resultant con a tufa. Fue condecorato con as dos versions d'a Cruz de Fierro (1ª y 2ª clases) pero, por a suya frustración, nomás puyó dica o rango de gefreiter, ya que os suyos superiors opinaban que mancaba de cualidaz de liderache. En noviembre de 1918 decidió dentrar en a politica, unindo-se a una d'as muitas chicotas formacions politicas nacionalistas que existiban: o Partiu d'os Treballadors Alemans (DAP), que mas tardi se convertiría en o Partiu Nacional Socialista d'os Treballadors Alemans.
Hitler plegó a o poder en una epoca en que o pueblo alemán sufriba por l'ature, a pobreza y a humillación d'a Primera Guerra Mundial. Baixo o Tratato de Versailles, Alemanya fue obligata a compensar por o mal que heba feito en a guerra. Ista obligación pesaba significativament sobre o país. Cuan a fins d'octubre de 1929 Alemanya prencipiaba a recuperar-se, o crack d'a bolsa de Nueva York fació colapsar a economía alemana, dando a Hitler a suya oportunidat. A traviés d'una eficient maquinaria propagandistica, consigió fer-se a si mesmo y a o suyo partiu muit populars y obtenió mas y mas escanyos en o Parlamento alemán (o Reichstag).
Dimpués d'a suya victoria electoral en 1933, o president d'Alemanya Paul von Hindenburg li nombró finalment Canceller d'Alemanya (ye decir, primer ministro). A l'inte, mete en marcha os suyos plans ta apropiar-se de tot o poder en Alemanya, aleixar os chudieus d'a vida publica y preparar a Alemanya ta una guerra de conquiesta.
En 1938 s'annexiona Austria (Anschluss), que dende allora fue dita Ostmark. O 28 de setiembre de 1938, o Reich ninvió un ultimatum a Checoslovaquia ta recuperar os Sudetes, que teneban una mayoría de población etnicament alemana. A iniciativa de Mussolini, se sinyó a escape l'Alcuerdo de Munich entre Hitler, Francia y o Reino Uniu ta mirar d'evitar a guerra imminent. O 30 de setiembre, Checoslovaquia se veye obligata a ceder os Sudetes.
En 1939, Hitler ordenó a invasión de Polonia, fendo que o Reino Uniu y Francia declarasen a guerra a Alemanya. Estió o prencipio d'a Segunda Guerra Mundial. En primeras, Hitler podió ocupar gran parti d'Europa pero dimpués de l'ataque contra a Unión Sovietica en chunio de 1941, a partir de 1943, as suyas posibilidaz s'enfonsoron y o Tercer Reich quedó contra as cuerdas. En l'hibierno de 1944-1945, os Aliaus ya se trobaban en as mugas d'Alemanya, y asinas prenioron a la fin Berlín.
Dimpués de veyer que os nazis heban perdito a Segunda Guerra Mundial, o 30 d'abril de 1945 de tardis, se suicidó chunto con a suya mulller Eva Braun en o suyo búnquer de Berlín. S'heban casato o día d'antis en o mesmo búnquer. Ella s'enverenó, mientres que Hitler se disparó en o tozuelo. Una mica dimpués fuoron levatos a l'exterior, y pareixe que fuoron cubiertos de benzina y crematos en un forato. Posiblement, os sovieticos se levoron o cranio de Hitler y as restas d'os suyo cuerpos ta Moscú ta una posterior investigación. En a guerra desencadenata por Hitler, en Europa perdioron a vida 39 millons de personas, entre os cuals seis millons de chudieus. Gran parti d'Europa quedó destruita mientres l'ataque de Hitler, y o continent perdió a suya anterior hechemonía mundial a favor d'os Estaus Unius y a Unión Sovietica. Alemanya perdió un territorio considerable en as mugas orientals con Polonia y Rusia, os habitants d'o cual fuoron perseguitos enta l'ueste. Lo que quedaba d'Alemanya fue dividita en una parti occidental y una oriental en o prencipio imminent d'a Guerra Freda. Europa y Alemanya continarían dividitas por o telón d'acero dica 1990.
As suyas primeras anyadas right|thumb|150px|Adolf Hitler de nin. Encara que a fegura d'Adolf Hitler ye de gran importancia historia, encara hue bi ha muitas uembras en bels aspectos d'os suyos oríchens y d'as suyas primeras anyadas, incluyindo-ie a formación d'a suya personalidat con a suya ideolochía nacionalista, antimarxista, racista y antisemita. Hitler no escribió garra cosa pareixita a un diario, no gosaba deixar muitos textos escritos, y a suya unica obra, Mein Kampf, ye una autobiografía en gran parti reconstruita y que no amuestra a verdat, sino nomás ixo que l'intresaba a Hitler amostrar.
Os suyos oríchens familiars thumb|left|175px|Alois, o pai d'Adolf Hitler. Adolf Hitler naixió o 20 d'abril de 1889 en una chicota localidat que en ixe inte feba parte de l'Imperio Austrohongaro, Braunau am Inn, y que hue se troba en o estato de l'Alta Austria, en Austria, muit amán d'a muga con l'Imperio Alemán (hue Alemanya). Yera fillo d'Alois Hitler y de Klara Pölzl, y a mayor parti d'os suyos chirmans murioron de chicoz (nomás sobrevivió a suya chirmana Paula, que morió en 1960).
Alois Hitler, o pai d'Adolf, yera un chicot funcionario d'a Monarquía austriaca, prestando-li os suyos servicios como duanero. Alois yera fillo ilechitimo de Maria Anna Schicklgruber, naixito o 7 de chunio de 1837, y fue baptizato con o nombre d'a suya mai, como Alois Schicklgruber, dica que o 6 de chunio de 1876 fue lechitimato por l'hombre de su mai, prenendo o suyo apellito de Hitler. No se conoix con seguridat si yera u no o suyo fillo, pero pareix que bi heba a lo menos una relación de proximidat familiar con l'autentico pai, estando asinas sin fundamento bellas teorías que dicen que o pai d'Alois yera en realidat un chudieu. Sindembargo, ista inseguridat sobre os suyos oríchens familiars pesaba sobre Adolf Hitler, qui, cuan estió dictador, esboldregó o lugarón a on bi heba naixito o suyo pai (Döllersheim) ta construir-ie unas instalacions militars.
A suya infancia Cuan Adolf Hitler yera un nino, a su mai actuaba seguntes pareix de forma masiau protectora, mientres que su pai, que s'heba retirato dende 1895, incarnaba a fegura d'un pai dominant que feba sufrir a o suyo fillo a mas estricta disciplina. O pai morió en 1903, cuan Hitler teneba 14 anyadas, y su mai morió en 1907, deixando a Hitler subchecto a la tutela d'atros familiars encara que en posesión d'as chicotas propiedaz familiars.
Adolf Hitler estudeyaba en a localidat de Linz, a capital de l'Alta Austria, y bel unas d'as fotografías d'a escuela en ixas envueltas amuestran que estió companyero de clase d'o futuro filosofo chudieu Ludwig Wittgenstein. Kimberly Cornish, Wittgentsein contre Hitler. Le Juif de Linz, PUF, 1997. Seguntes una teoría poco estendillata, Hitler habría desarrollato o suyo antisemitismo por antipatía respective d'o choven Wittgenstein, encara que os historiadors seriosos descartan ista hipotesi en no amostrar-se garra sinyal d'antisemitismo seguntes as conoixencias d'a vida de Hitler por ixas envueltas. En cualsiquier caso, Adolf Hitler estió ya dende as suyas primeras anyadas un mal estudiant.
A suya adolescencia en a vida bohemia de Viena No tenendo pai ni mai, viviba d'os chicoz recursos que l'heban legato os suyos pais, y se tresladó enta Viena, a capital d'Austria. Ye fácil que por contraposición a l'austeridat y severidat d'a fegura paterna, Adolf Hitler pretendió convertir-se en artista, y miró mesmo dos vegatas de dentrar en l'Academia d'Artes Polidas de Viena (en 1907 y 1908), encara que suspendió as dos vegatas as pruebas d'acceso a l'Academia. Tan y mientres, s'adedicaba a una formación autodidacta, en leyendo as obras de Friedrich Nietzsche y ascuitando a musica de Richard Wagner, as suyas dos grans pasions. Ta vivir, en estar insuficient a suya chicota renta, s'adedicó a pintar acuarelas que, encara que feitas con tecnica, lis manca a capacidat de transmitir bella cosa a o espectador, y que vendeba a os paseyants por as carreras d'a ciudat. Tamién fació chicoz treballos eventuals, y mesmo plegó a la mendicidat.
Tamién asistiba, seguntes diz en Mein Kampf, a las sesions d'o Parlamento austriaco, a on diz que li amaneixió a suya aversión por a democracia y por o parlamentarismo. En a sociedat vienesa d'os anyos 1900, bastión austriaco d'a socialdemocracia, naixió tamién o suyo antimarxismo. Antiparte, tamién contactó con as ideyas panchermanicas que por ixas envueltas se preconizaban en os ambients de dreita vieneses, y tenió conoixencia d'a capacidat de seducción d'ixas ideyas sobre as masas populars. Ta rematar, pareix que estió mientres a suya estada en Viena cuan desembolicó ideyas antisemitas, estando asinas iste antisemitismo fruito d'as suyas experiencias vienesas. Istas influencias no nomás yeran d'o populismo de Karl Lueger, que dende 1897 yera l'alcalde de Viena, sino tamién de l'antisemitismo de muit baixo nivel cultural y social que tamién se trobaba en ixe inte en a ciudat.
En a primavera de 1913, ta evitar estar enrolato en l'Exercito austriaco, se treslada enta Múnich, a capital d'o Reino de Bavera, encara que iste feba parte de l'Imperio Alemán, y a on contaba de trobar un ambient no guaire diferent de l'ambient vienés. En a suya nueva residencia tornó a malvivir d'a venta d'as suyas acuarelas de mediocre calidat. Gritato ta una revisión medica, en haber-se trobato o suyo puesto de residencia, fue declarato inútil ta o servicio militar por a suya constitución feble, y Hitler tornó ta Múnich.