A Federación Rusa u simplament Rusia (en ruso: Россия, Rossiya), ye o país mas gran d'o mundo, estendillando-se entre Europa y Asia. Ye una republica semipresidencialista integrata por "subchectos federals". Rusia muga con los siguients países (empecipiando por a parti nortoccidental y seguindo lo sentito contrario a las sayetas d'o reloch): Noruega, Finlandia, Estonia, Letonia, Belarrusia, Lituania, Polonia, Ucraína, Cheorchia, Azerbaichán, Cazaquistán, China, Mongolia y Corea d'o Norte. A suya costa s'estendilla dende l'Oceano Arctico dica l'Oceano Pacifico d'o Norte, y tien amás costa en mars interiors como a mar Baltica, mar Negra y mar Caspia. Como succesor prencipal d'a Unión Sovietica, Rusia contina estando un país influyent, en particular en a Comunidat d'Estaus Independients, integrata por muitos atros estaus de l'antiga Unión Sovietica.
A historia de Rusia prencipia con os eslaus orientals. Os pueblos eslaus apareixioron como grupo etnico en Europa entre os sieglos III y IV.Russia, Encyclopedia Britannica Establito y gubernato por os vikingos y os suyos descendients, o primer estau eslau oriental, a Rus de Kiev, surtió en o sieglo IX, y adoptó lo cristianismo de l'Imperio Bizantín en 988, prencipiando asinas a sintesi d'as culturas bizantina y eslava que definirba la cultura rusa d'os siguients mil anyos.Excerpted from Glenn E. Curtis (ed.): Russia: A Country Study: Kievan Rus' and Mongol Periods, Federal Research Division of the Library of Congress, 1998. A Rus de Kiev se desintegró y as tierras fuoron dividitas entre chicoz estaus feudals. O succesor mas poderoso estió lo Gran Ducau de Moscú, que estió a fuerza prencipal d'o proceso de reunificación rusa en a suya luita d'independencia en contra d'a Horda d'Oro. Moscú reunificó, china chana, os prencipaus rusos que la rodiaban y a la fin dominó lo legato cultural y politico d'a Rus de Kiev. En o sieglo XVIII, ya s'heba estendillato por meyo d'as conquiestas, as anexions y as exploracions y se transformó en l'Imperio Ruso, que s'estendillaba dende Polonia dica l'ueste a l'oceano Pacifico. Rusia se convirtió en o país constituyent mas gran d'a Unión Sovietica, o Estau socialista constitucional mas gran d'o mundo y superpotencia mundial, dica la suya desaparición a la fin d'a Guerra Fría.
Con a disolución d'a Unión Sovietica en 1991, s'establió a Federación Rusa, pero ye reconoixita como a personalidat legal de continidat d'a Unión Sovietica. Asinas, Rusia ye miembro permanent d'o Consello de Seguridat d'as Nacions Unidas y miembro prencipal d'a Comunidat d'Estaus Independients. Rusia ye un país con armamento nucleyar y tien a reserva d'armas de destrucción masiva mas gran d'o mundo.
Cheografía fisica thumbnail|250px|left|Planas de Siberia Occidental, o río Vasyugan. thumbnail|250px|Río amán de Saranpaul. thumbnail|250px|O Elbrús ye o punto mas alto de Rusia. Rusia ye situata entre Europa oriental y Asia septentrional (chusto a divisoria entre os dos continents, a cordelera d'os Urals, se troba en territorio ruso), y en l'extremo oriental ye deseparata d'o estau estausunidense d'Alaska por o estreito de Bering.
Muga a lo norte con l'oceano Arctico a traviés d'a mar de Barents, a mar de Kara, a mar de Laptev, a mar d'a Siberia Oriental y a mar de Chukchi. Astí se troban os archipelagos de Nueva Zembla, Tierra de Francisco Chusé, Tierra d'o Norte y Nueva Siberia y a isla de Wrangel.
A l'este, muga con o estreito de Bering que a desepara d'America y con l'oceano Pacifico a traviés d'o estreito de Bering, a mar d'Okhotsk y a mar de Chapón. Astí se troban a isla de Sakhalin y as islas Kurils; y a lo sud d'istas bi ha a isla chaponesa de Hokkaido.
A lo sud, tien mugas terrestres con Corea d'o Norte, a Republica Popular de China, Mongolia y Cazaquistán. A lo sud-ueste muga con a mar Caspia y as montanyas d'o Caucas, que deseparan Rusia d'Azerbaichán y Cheorchia.
A l'ueste, as suyas mugas son a mar Negra y a mar d'Azov, Ucraína, Belarrusia, Letonia, Estonia, a mar Baltica a traviés d'o golfo de Finlandia, Finlandia y Noruega. Deseparato de Rusia se troba l'oblast u provincia de Kaliningrad, que muga a lo norte y a l'este con Lituania, a lo sud con Polonia y a l'ueste con a mar Baltica.
Rusia s'estendilla a traviés d'a mayor parti d'o norte d'Eurasia y, por tanto, existen una gran variedat de paisaches y climas. A mayor parti d'o paisache consiste en planas granizas, tanto en a parti europea como en a parti asiatica que son amplament conoixitas como, por eixemplo, Siberia. Istas planas son, mas que mas, estepa a lo sud y selvas densas a lo norte, con a tundra a lo largo d'a costa d'o norte. Se troban cadenas montanyosas a lo largo d'as mugas d'o sud, como lo Caucas (a on que se troba o Elbrús, o punto mas alto de Rusia con 5.633 metros d'altaria) y l'Altai. A l'este bi ha la sierra de Verkhoiansk y os volcans d'a peninsula de Kamtchatka. En a parti central i son os Urals, que son a división prencipal entre Europa y Asia.
Rusia tien una luenga linia de costa de mas de 37.000 kilometros a lo largo d'os oceanos Arctico y Pacifico, asinas como mars interiors com a mar Baltica, a mar Negra y a mar Caspia. As mars mas chicotas fan parti d'os oceanos; a mar de Barents, a mar Blanca, a mar de Kara, a mar de Laptev, a mar de la Siberia Oriental y a mar de Chukchi fa parti de l'Arctico, mientres que o estreito de Bering, a mar d'Okhotsk y a mar de Chapón perteneixen a l'Oceano Pacifico. As islas prencipals que se i troban incluyen Nueva Zembla, a Tierra de Francisco Chusé, a Tierra d'o Norte, as islas de Nueva Siberia, a isla de Wrangel, as islas Kurils y a isla de Sakhalin.
Rusia ye trescruzata por grans ríos. Os d'a parti europea que desembocan en as mesmas costas rusas son o Volga, o Don, o Kama, l'Oka y o Dvina Septentrional, mientres que os que desembocan en atros países son o Dnieper y o Dvina Occidental. En Asia se i troban l'Obi, o Irtix, o Yenisei, l'Angara, o río Lena y l'Amur. Os lacos prencipals incluyen o laco Baikal, o laco Ladoga y o laco Onega.
Cheografía humana 250px|thumbnail|Ciudat de Moscú. 250px|thumbnail|Seu de Cristo lo Salvador, destruyita mientres a epoca sovietica, reconstruyita entre 1990 y 2000. Dinamica de población Seguntes as estimacions preliminars, a población rusa l'1 de chinero de 2007 yera de bels 142 millons de personas. En 2007, a población heba baixato un 0,17% y en 2006 un 0,37%. Rusia ye una sociedat diversa y multietnica, bi ha mas de 120 grupos etnicos y indichenas.1 de chunio de 2007: A great number of children in Russia remain highly vulnerable, United Nations Children's Fund. En 2006 186.380 inmigrants plegoron a Rusia, d'os cuals un 95% proveniban d'os paises d'a Comunidat d'Estaus Independients, muitos d'els de parla rusa. Encara que a población rusa ye relativament gran, a densidat de población ye muit baixa, debito a la extensión territorial d'o país. A mayor parti d'a población se concentra en a Rusia europea amán d'os Urals y a lo sud-ueste de Siberia. Un 73% d'a población ye urbana.Resident population, Federal State Statistics Service. Seguntes os datos d'o censo de 2002, as ciudaz mas grans d'o país son Moscú (10,1 millons) y Sant Petersburgo (4,7 millons). Once ciudaz mas tienen una población d'entre 1 y 2 millons d'habitants: Chelyabinsk, Kazan, Krasnodar, Novosibirsk, Nizhny Novgorod, Omsk, Perm, Rostov d'o Don, Samara, Ufa, Volgograd y Yekaterinburg.
O maximo de población rusa goso estar de 148,7 millons d'habitants en 1991,Demographics, Library of Congress pero dende allora la población ha ito baxando; de feito en 2007, o numero de muertos estió superior a lo numero de naixencias.Demography, Federal State Statistics Service. A tasa de creiximiento poblacional estimata ta 2008 ye de –0,474%.People. Russia. CIA - The World Factbook. As causas prencipals d'o creiximiento negativo d'a poblavión son una alta tasa de mortalidat y una baixa tasa de natalidat (de 16 por cada mil habitants y d'11 por cada mil habitants respectivament). Manimenos, o Ministerio de Salut de Rusia preveye que en 2011 as tasas de natalidat y mortalidat serán iguals.Russia's birth, mortality rates to equal by 2011 - ministry, RIA Novosti.
Luengas
Se parlan en Rusia cuasi 100 luengas diferents.Russia. Encyclopedia Britannica. Seguntes o censo de 2002, amás d'o ruso, luenga oficial parlata en toz os subchectos federals, se i parlan tamién o tartaro (5,3 millons de personas) y l'alemán (2,9 millons).Censo Ruso de 2002, 4.3. Población por nacionalidat y conoiximiento d'o ruso; 4.4. Conoximiento d'as luengas, Servicio d'Estatistica d'o Estau Federal O ruso ye a unica luenga oficial d'o estau, pero a Constitución atorga a las republicas o dreito a escullir a suya luenga propia cooficial con o ruso.A Constitución d'a Federación Rusa (articlo 68, para. 2) Atamas d'a suya extensión (o ruso ye a luenga mas estendillata cheograficament d'Eurasia) a luenga ye relativament homochenia. O ruso ye a luenga eslava con o numero mas gran de parlants.Universidat de Toronto. O ruso ye una d'as seis luengas oficials d'as Nacions Unidas.
Etnografía thumbnail|250px|Hombre y muller d'o Daguestán. Rusia ye una sociedat diversa y multietnica. Os rusos forman un 80% d'a población total d'a Federación Rusa. Con tot y con ixo, i viven mas de 120 grupos etnicos. Belluns d'istos pueblos son muit chicoz, con menos de 1000 individuos; de feito, amás d'os rusos nomás os tartaros, os ucraineses, os chuvaixes, os baixkirs, os chechens y os armenios superan o millón de personas. A Federación Rusa reconoixe a diversidat etnica en estar formata por 21 republicas de minorías, 10 districtos autonomos y una rechión autonoma. En istas rechions, a nacionalidat eponima, manimenos, ye inferior, en numero, a los rusos que i viven. Bellas minorías nacionals demandan mayor autonomía u y incluso a independencia.
Relichión O Cristianismo, o Islam, o Budismo y o Chudaísmo son as relichions tradicionals de Rusia y consideratas, seguntes una lei aprobata en 1997, como parti d'o "herencio cultural" d'o estau.Eastern Europe, Russia and Central Asia; Imogen Bell A Ilesia Ortodoxa Rusa ye a relichión dominant.Religion In Russia, Embassy of the Russian Federation Seguntes una enquesta realizata por o Centro d'Investigación d'Opinión Publica Ruso, un 63% d'os encuestaus se consideraban rusos ortodoxos. Опубликована подробная сравнительная статистика религиозности в России и Польше, religare.ru Manimenos, nomás un 15-20% ye practicant; unatro 10-15% practica o Islam. Un gran porcentache d'a población rusa no ye practicant u ye atea u agnostica, un legato d'o suyo pasato sovietico.
Historia Antiga Rusia, eslaus orientals y a Rus de Kiev Antes d'o sieglo I, as vastas tierras de Rusia meridional estioron pobladas por cuantas tribus, muit dispersas por l'immenso territorio, como os proto-indoeuropeus y escitas. Entre o sieglo III y sieglo VI as estepas estioron asolatas por ondadas succesivas d'invasions nomadas, dirichidas por tribus que a ormino continarían a suya abance dica Europa, como estió o caso d'os hunnos y avaros.
Entre o periodo d'o sieglo V a o sieglo VII los abances humans son representaus por a cultura de Dyakovo, en plena edat de fierro, que ocupaba a zona d'o Volga Superior, o Valday y l'aria de río de Oká. A cultura de Dyakovo yera formada por a chent ugrofinesa, os denantpasaus d'as tribus Merya, Muroma, Meshchera y Vepsos. Toda a toponimia rechional ugrofinesa y o suyo caracter hidronimo nos transporta a ista cultura, un eixemplo ye o río Yauza, afluent d'o Moscova, y probablement o mesmo río Moscova tamién.