El ye una especie d'ave paseriforme de la familia Sittidae.

Trátase d'una ave de tamañu mediu que mide 14 cm de llargor. Al igual qu'otros esguiladores, ye un páxaru robezu, con cola curtia y llargu picu. Les partes cimeres son de color gris azuláu, los colores de les partes inferiores varien según la xeografía y pueden ser de colloráu puru a blancu o amarellentáu, con o ensin un área clara na mexella. L'ave tamién tien una llinia ocular negru, y presenta dimorfismu sexual: el color del machu ye más pronunciáu que'l de la fema. Ye un páxaru ruidosu y nel so variáu repertoriu emite distintos tipos de cantares, como vuih, vuih, vuih, vuih..., y en casu d'escitación o sollerta una llarga serie de fuertes berros en repeticiones rápides. Como otros del so tipu, ye bien axilosu na esguilada d'árboles, dacuando a lo llargo de los tueros d'árbol cabeza abaxo.

La especie aliméntase principalmente d'inseutos, especialmente gates y escarabayos qu'atopa nos tueros y cañes de los árboles. Na seronda ya iviernu, la so dieta complementar con frutes y granes seques, como les del cedru. Tamién visita fácilmente comederos d'aves, y acuta alimentos na clandestinidá, por casu les granes de corteza d'árbol. Vive en pareyes mientres la temporada de cría. La pareya fai'l so nial nel buecu d'un árbol, con frecuencia nel nial abandonáu d'un picatueru, o, n'ocasiones, nun cuévanu natural. Si la entrada ye enforma grande, la fema anubre con folla la entrada. La puesta cuenta con seis a nueve güevos de color blancu con manches marrones. La fema guara sola mientres dos selmanes o más, y ye alimentada pol machu. Dempués de la eclosión, dambos padres alimenten a los mozos, casi puramente con inseutos, y polo xeneral tienen una camada per añu. Fora de la temporada de reproducción, ye una especie bien sociable que se desendolca con facilidá en bandaes mistes d'alimentación. El so principal depredador natural ye'l gavilán (Accipiter nisus).

Polo xeneral, habita en tola Eurasia templada y en delles llocalidaes de los montes marroquinos. El so hábitat preferíu son los montes caducifolios o mistos con árboles grandes y vieyos, incluyendo carbayos, pero tamién se ve comúnmente en parques y grandes xardinos. Vive hasta 1500 msnm n'Europa y Asia templada. El Congresu Ornitolóxicu Internacional reconoz quince subespecies, anque dacuando difier en más de venti. Pueden clasificase en tres grupos: aves al oeste de la distribución que tienen partes inferiores de color d'ante a naranxa con pescuezu blancu, les del norte d'Europa y Rusia que tienen partes inferiores ablancazaes y aquelles más al este —son similares a les d'Europa occidental— ensin gargüelu blancu. Dacuando, l'esguilador siberianu (S. arctica) reconozse como especie separada pero rellacionada, o, consideráu como una subespecie de S. europaea. Tien una distribución bien amplia y una población numberosa práuticamente estable; la Xunión Internacional pal Caltenimientu de la Natura considera esta ave como «esmolición menor».

Descripción

thumb|izquierda|Un esguilador preparar pal vuelu.

Ye una ave de tamañu medianu: los machos adultos de la subespecie tipu S. y. europaea meden alredor de 14 cm de llongura con un valumbu de 22.5 a 27 cm y un pesu de 17 a 28 g. Les partes cimeres son de color azul buxu, la cabeza tien una raya negra travesando los güeyos. Na subespecie nominal, el gargüelu y partes inferiores son blanques pero, d'alcuerdu al sexu y les subespecies, son más o menos claro y beige tiñíos. Los lladrales y l'abdome son de color coloráu anaranxáu con manches blanques nes coberteras. El picu ye robezu, de color gris escuru cola base del quexal inferior más clara. El iris ye de color marrón escuru y les pates y garres son de color marrón claru o buxu. S. y. caesia, la subespecie occidental más estendida, tien partes inferiores de color ante anaranxáu y gargüelu y mexelles blanques. Otres subespecies d'Europa occidental difieren nos tonos de les sos partes inferiores, sicasí les subespecies del Sureste tienen una frente y llista superciliar blanca. S. y. sinensis y S. y. formosana, natives de China y Taiwán, tienen partes inferiores dafechu ante, ensin gargüelu blancu. Nel vuelu, l'apariencia de l'ave ye distintiva, con una cabeza apuntiada, ales arrondaes y una cola curtio y cuadrao. El vuelu ye rápidu y xeneralmente curtia, y l'ave cierra les sos ales rítmicamente.

thumb|Una fema de la subespecie S. y. europaea en Suecia. Carauterízase pola so llista superciliar marrón. La fema ye similar al machu, sicasí pueden estremase pelos sos partes inferiores un pocu pálides, llista superciliar de color marrón, y los lladrales y l'abdome inferior en colores más tenues. Na subespecie S. y. asiatica, dellos machos tienen les partes inferiores de color ante al igual que les muyeres, y entós son difíciles d'identificar nel campu. Los mozos asemeyar a les femes, pero'l plumaxe de les piernes ye más apagáu y maciu. Ye posible determinar con certidume qu'un mozu ye muyer polos sos lladrales pálidos y agamuzados a los 12 díes depués de la muda, como en delles subespecies de S. carolinensis que tienen mayor tonu cremosu nes partes enantes descrites. Los adultos sufren una muda poscría completa que se produz por 80 díes ente finales de mayu y finales de setiembre. En Siberia, la muda ye más rápida y tien llugar de xunu a mediaos de setiembre. Los adultos nuevos pueden camudar delles plumes cimeres de les ales cubre a la edá d'ocho selmanes.

Ye una ave axilosu y activu. Xube y baxa abruptamente los tueros, y percuerre los tarmos y cañes de la mesma forma. Pon un pie alantre y enferrónase firmemente col otru a la corteza del árbol. Asina se mueve pol tueru del árbol, ente que los certíidos y pícidas sofitar cola cola y tienen d'asitiar los dos pies coles mesmes.

Especies similares Na mayor parte de la so gama, S. europaea ye la única especie de trepador presente. Nel sureste d'Europa y el suroeste d'Asia, el esguiladores rupestres oriental (S. tephronota) y occidental (S. neumayer) habiten ambientes predresos y son más grandes y pálidos que la especie eurasiática y nun tien manches blanques na cola. Na mesma zona, l'esguilador de Krüper (S. krueperi) ye más pequeñu, con un pileu escuru y una gran mancha colorada nel pechu. Nel suroeste de China, l'esguilador de les Naga (S. nagaensis) ye bien similar a S. europaea, pero les partes cimeres son más escures, la cara ye menos blanca y les partes inferiores más abuxaes. L'esguilador siberianu (S. arctica) foi consideráu una subespecie de S. europaea pero la diferencia ye bastante marcada, siendo más grande, pálida, con una llista superciliar más curtia y delgada, picu más llargu, rectu y la cola más blanca que cualesquier otra subespecie.

Ecoloxía y comportamientu

Vocalizaciones

Ye un páxaru con fuertes llamaos, y destaca con frecuencia poles sos cantares. El so repertoriu ye variáu ya inclúi un «zit» agudu simple o «ziit» más llargu cuando l'ave ta en busca d'alimentu, «grupos de tuit curtios y enérxicos, bien sonoros, o tchuit vagamente escasos, frecuentemente repitíos nos viaxes curtios» si l'ave ta escitáu o como un llamáu d'alarma. El cantar ye variáu y oyible, y consiste nuna serie de xiblíos claros, lentos y llixeramente ascendentes o descendentes. Describióse como «vuih, vuih, vuih, vuih… o viiu, viiu, viiu, viiu… o en variaciones rápides, vivivivivivivi, con clara sonoridá». Los pichones empiecen a cantar a los 15 díes. Dalgunos sonogrames de llamaos y cantares de S. y. arctica fueron publicaos en 1996, y nellos la voz describióse como «distinto significativa» a la del rompeablanes, pero nun hubo una investigación definitiva de la tema.

Alimentación

Aliméntase principalmente d'inseutos, cuantimás les gates y escarabayos. Ente seronda ya iviernu complementa la so dieta de frutos secos y granes, incluyíes les nueces y fayucos; puede sobrevivir l'iviernu ensin granes. Los padres alimenten a les sos críes principalmente d'inseutos y delles granes. L'ave atopa'l so alimentu al percorrer los tueros y cañes, pero tamién esquicen les ramines tamién y pueden atopar comida nel suelu, sobre manera fuera de la temporada de reproducción. Como tolos esguiladores, puede baxar o xubir tueros de cabeza, y non como los picatueros y agateadores que solo pueden engatar cabeza arriba los tueros. Puede prindar delles preses mientres el vuelu y estrayer cachos de corteza p'atrapar inseutos, anque nun puede escavase en madera sano como lo fadría un picatueru. Les pareyes pueden xunise en bandaes mistes d'alimentación, si pasen cerca del so territoriu. Reparóse que cuando llega a comederos amuésase agresivu y emburria les otres aves. Tamién puede visitar les meses y comer la grasa, mantega, quesu o pan. Mete nueces ya inseutos grandes na corteza pa entartallalos col so fuerte picu.

Fai suministros d'alimentos mientres tol añu, pero especialmente na seronda. Introduz les granes na corteza de los árboles, dacuando nes parés o'l suelu, y despintar con lique, mofu o cachos de corteza. Les poblaciones de Siberia escuenden granes de pinu siberianu nanu (Pinus pumila), les abondes pa durar un añu. Tamién puede esconder pan, y guxanos y otros bárabos dempués cutiles col picu pa inmovilizales. Estes reserves son una estratexa al llargu plazu, y utilícense en climes fríos, cuando la comida arralez, solo hasta tres meses dempués de despintales. Les aves qu'utilicen les reserves tienen meyor sobrevivencia que les demás. Reparóse qu'eviten l'usu de los sos escondites en condiciones relativamente benignes, y prefieren acutar pa temporaes más dures. Cuando dalgunes de les sos reserves nun fueron consumíes, empiecen a crecer xirasoles o ablanars nes parés de los cúmulos o sedar la corteza del árbol. La producción de fayucos polos fresnus varien cada añu; dichu árbol representa ye una importante fonte d'alimentos, una y bones la tasa de sobrevivencia de los adultos nun se ve afeutada mientres les males temporaes, ente que'l númberu de mozos aparra na seronda porque muerren de fame o escosamientu. Reparáronse enclinos similares onde l'ablana ye la especie predominante.

Reproducción

thumb|left|Un rompeablanes entrando al so nial, nel Reinu Xuníu. Ye monógamu, y la pareya suel protexer el so territoriu mientres l'añu. N'Europa dichu territoriu puede tomar dos a diez hectárees, pero hasta 30.2 ha en permediu nos montes de coníferes de Siberia, hábitat subóptimo. El machu canta pa defender el so territoriu y atraer a la so pareya. Dambos miembros de la pareya realicen un cortexu, con un llixeru vuelu y trémbole, y el machu fai movimientos circulares cola cola estendida y llevantando la cabeza, y depués alimenta a la fema. Pese al axugamientu pa tola vida, una investigación xenética realizada n'Alemaña demostró que siquier el 10 % de los mozos son d'otros machos, polo xeneral de territorios axacentes. thumb|100px|Típicos manches marrones del güevu d'un rompeablanes. (Ilustración d'Adolphe Millot.)