La Comunidá Valenciana (en valencianu y oficialmente Comunitat Valenciana) ye una comunidá autónoma d'España. Constituyose formalmente nel añu 1982, tres d'aprobase'l so Estatutu d'Autonomía, y ye considerada, según lo dispuesto nel artículu segundu de la Constitución, nacionalidá histórica dende 2006.

El so territoriu coincide na so mayor parte col del históricu Reinu de Valencia. Los oríxenes d'esti reinu remóntense a la reconquista, polos reis d'Aragón, de la Taifa de Valencia, conquistada por Xaime I en 1238. De magar la so fundación, garantizóse-y al nuevu reinu la capacidá d'autogobiernu embaxu la Corona d'Aragón. La xunificación d'Aragón y Castiella respetó l'autonomía del reinu, que foi suspendida por Felipe V tras vencer na Guerra de Socesión, en 1707.A finales del sieglu XIX nomábase a la zona Región Valenciana, que vio surdir un movimientu rexonalista qu'entamó a denomar a estes provincies y de forma non oficial, a partir de la década de 1960, País Valenciano (País Valencià). De magar la constitución de la comunidá autónoma el so nome actual espardióse y popularizose, y convive col de Valencia, magar qu'esti caberu puede causar confusión colos de la ciudá y la provincia homónimes.

El so territoriu, con capital en València, asítiase nel este y el sureste de la península Ibérica. Tien una estensión de 23.255 km², que faen d'ella la octava más estensa d'España, y llenda al norte con Catalunya y Aragón, al oeste con Castiella-La Mancha y Aragón, y al sur cola Rexón de Murcia. Formen parte del so territoriu un exclave, el Rincón d'Ademuz, que ta separtáu del restu de la comunidá pol municipiu castellanu-manchegu de Santa Cruz de Moya al sur y pol turolense d'Arcos de las Salinas al norte; y l'archipiélagu de les islles Columbretes, la islla de Tabarca y otres islles ya isllotes averaos a la costa.

La so población, en 2018, ye de 5.004.844 persones, repartíes en 542 conceyos. La mayor concentración de población dase na rodiada de la ciudá de València, con una población de 786.424 habitantes nel conceyu y 1.559.084 nel área metropolitana (2014). Síguela en población l'área metropolitana Alacant-Elx, con 757.085 habitantes (2014).

Historia Edá antigua De la prehistoria constátase la primera presencia humana nes tierres valencianes alredor del sieglu XL e.C. con restos neandertales na Cova Negra (Xàtiva), les coves de Salt (Alcoi) y del Cochino (Villena). De la dómina antigua, la Comunidá Valenciana considérase una parte mui importante de la civilización íbera, esti pueblu (o meyor dicho, conxuntu de pueblos) tien el so orixe nes poblaciones indíxenes de la edá del bronce que caltuvieron unos intensos intercambios comerciales y culturales con tartessos, griegos y fenicios y el so esplendor finaría alredor del sieglu V e.C. como amuesa la so producción artística, que tien como más importante expresión la Dama d'Elx.

Les guerres entre cartaxineses y romanos qu'acabaron por someter tola mariña valenciana a l'autoridá de Roma a principios del sieglu III e.C., nun eliminaron la cultura ibérica, porque tovía atopamos importantes manifestaciones artístiques autóctones, por exemplu les figures pintaes con motivos figurativos o narrativos hasta'l sieglu I d.C.

L'aculturación, poro, foi progresiva. L'orixe de la vertebración de la Comunidá Valenciana surde mientres la romanización, alredor de la fundación de la colonia de Valentia Edetanorum (València) l'añu 158 e.C. y de la Colonia Julia Illici Augusta (Elx) nel sieglu I e.C.

Edá media alt=|miniaturadeimagen|Edición de los Furs (fueros) de 1547, conservada na Biblioteca Valenciana. Depués de la desintegración del Imperiu romanu dende principios del sieglu VII hasta anicios del VIII, gran parte del territoriu tuvo suxetu al Reinu visigodu de Toledo, y la otra parte, dende Dénia hasta Cartagena, tuvo baxo dominación de Bizanciu primero y del Reinu de Tudmir depués, con centru'n Oriola. El pactu d'Abd al-Aziz con Tudmir nel añu 713 permitió la entrada de los árabes a la península, cuando comienza una de les etapes más importantes del país, la dómina d'Al-Andalus. Pese a qu'esta dómina inda nun ta estudiada abondo y constitúi ún de los periodos más escuros de la historia de Valencia, ye xeneralmente aceptada la importancia de la influencia de la so cultura y la so llingua sobre la cultura valenciana actual, que ficieron del Xarq al-Andalus uno de los requexos más cultos d'Europa.Martínez, Francesc A. y Laguna, Antonio (2007): «De nómadas a ciudadanos», en La Gran Historia de la Comunitat Valenciana. València: Editorial Prensa Valenciana, S.A., 2007. ISBN 978-84-87502-90-3

Sicasí, l'orixe direutu y más remotu del País Valencianu d'anguaño ta principalmente venceyáu a la fundación del Reinu de Valencia, de carácter feudal. Nel añu 1233 el rei Xaime I el Conquistador entama la conquista de los territorios marcaos por trés sieglos de presencia serraína: los reinos de taifa de Balansiya, Dénia y Murcia. Según se fundó'l reinu, magar la presencia de población tagarina, inicialmente mayoritaria, fixéronse repoblaciones con colonos cristianos d'orixe catalán y aragonés, fundamentalmente. Estos cristianos reestructuraron la economía y organizaron el territoriu alredor de les villes con representación nes Cortes valencianes.Simó Santonja, Vicent Lluïs (1997): "Les Corts Valencianes". València, Corts Valencianes.. L'añu 1304 el reinu estiéndese hasta Oriola pola sentencia de Torrelles y yá tenía un estatus políticamente independiente colos Fueros de València dende l'añu 1261, y la sociedá valenciana desendolca la so identidá privativa, pese a compartir rei, cultura y llingua colos territorios hispánicos de la Corona d'Aragón.

Edá moderna Depués del prestixu económicu, social y cultural mientres el sieglu d'oru valencianu porpiciáu pola expansión mediterranea de la Corona d'Aragón nel sieglu XIV, y depués de diversos conflictos sociales, el país finalmente cedió colos Decretos de Nueva Planta nel 1707, cuando se desmantela'l reinu y deróguense los fueros; pasa a fomrar parte del Reinu d'España, asimilándose a la llexislación castellana y queda priváu d'autonomía, llingua y cultura propies.«Derogación de los fueros de Aragón y Valencia; y su reduccion á las leyes y gobierno de Castilla». A: Novisima recopilación de las Leyes de España (inglés), 1805.

Edá contemporánea y actualidá Mientres el sieglu XIX, Valencia amplia les arees d'agricultura, sobre manera relacionaes cola collecha d'uva, arroz, naranxa y almendra. El pasu a la industria asitiarálu nel cuartu puestu del estáu español hasta l'actualidá. A principios del sieglu XX, la sociedá valenciana vindica l'autogobiernu del País Valencianu y, depués d'un primer intentu cuando la Segunda República Española y depués d'un periodu de totalitarismu del 1939 al 1975, finalmente algama l'autonomia en 1977 mientres la Transición española. Na segunda metá d'esti sieglu, surde un nuevu sector económicu que practicamente sustitúi l'espaciu de l'agricultura en cuanto a nivel d'ingresos económicos; el turismu. Cola aprobación del estatutu en 1982, recupera el so gobiernu propiu y la Generalitat Valenciana, qu'asegura la so alministración.Bodoque Arribas, Anselm. La política lingüística dels governs valencians (1983-2008) . Universitat de València, 2011, p. 33. ISBN 8437083699.

División alministrativa Provincies Na primer división provincial de la España baxo dominiu napoleónicu nel sieglu XIX, l'alminsitración española dividió'l territoriu ente la prefeutura d'Alacant y la de València, que llendaba cola prefeutura de Tarragona na llinia que xunía Vistabella y Peníscola.Prontuario de las leyes y decretos del Rey Nuestro Señor Don José Napoleon I (castellán). Imprenta Real, 1810, p. 125.

En 1822, plantegáronse per primer vez unes provincies asemeyaes a les actuales, xebrándose0l país, de norte a sur, nes provincies de Castelló, València, Xàtiva y Alacant. Finalmente en 1833 cola división propuesta por Javier de Burgos, finalmente'l númberu de provincies queda en trés, suprimiendo Xàtiva.

En 1851 améstense al País Valencianu los territorios históricamente castellanos de Villena a la provincia d'Alacant y Requena a la provincia de València. D'otra miente, la llocalidá históricamente valenciana de Cabdet, xunto a la llocalidá d'Almansa, pese a solicitar sin éxitu en 1861 l'anexión a la provincia d'Alacant, nun volvieron a formar parte territorialmente del País Valencianu dende 1707 y queden na actualidá vinculaes al territoriu castellanu, na provincia d'Albacete.

Comarques D'otra miente, el País Valencianu tien una arraigada tradición de comarcalismu, si bien la división comarcal actual, basada na propuesta de Joan Soler i Riber en 1970, difier d ela división comarcal tradicional descrita por Emili Beüt en 1937.

Sicasí, l'agrupación de les comarque esn cuatro rexones propuesta por Joan Soler nun recibió sofitu políticu na creación de la comunidá autónoma valenciana l'añu 1982 y axustóse a la división provincial española preexistente. Estes rexones tratábense d'agrupaciones comarcales segun criterios históricos, llingüísticos y socioeconómicos.Membrado i Tena, Joan Carles; Piqueras Haba, Juan. «La política territorial de la Generalitat Valenciana: La comarcalització pendent» (en valencià). Cuadernos de Geografía. Facultat de Geografia i Història de la Universitat de València [València], Núm. 58, 1995, pàg. 337-365. ISSN: 0210-086X.

Finalmente, nel añu 1999, créase el consorciu de les Comarques Centrals del País Valencià, col oxetivu d'algamar una cuarta provincia española.

La Comunidá Valenciana tien 33 comarques, distribuíes asina: Alacant Baix Segura Alt Vinalopó Baix Vinalopó Vinalopó Mitjà Alacantí Alcoiàputa Comtat Marina Baixa Marina Alta

Castelló Plana Alta Plana Baixa Alt Palància Alt Millars Alcalatén Alt Maestrat Baix Maestrat Els Ports

València Vall d'Albaida Safor Costera Ribera Baixa Ribera Alta Canal de Navarrés Vall de Cofrents Horta de València dixebrada en: Horta Sud Horta Oest Horta Nord Valencia (València) Foia de Bunyol Plana d'Utiel Camp de Túria Camp de Morvedre Rancón d'Ademuz (Racó) Serrans

Les rexones del País Valencianu son: Comarques del Nord Comarques de l'interior Comarques del Túria-Xúquer Comarques centrals Comarques del Sud

Llingua Na Comunidá hai declaraos oficialmente dos predominios llingüísticos territorialmente, el del castellanu, que s'asitia nel interior y al este, y el del valencianu (nome que se-y da al catalán na comunidá), que s'asitia a lo llargo de tola fastera costera. Anguaño'l conocimientu del valencianu xorreció abondo dende'l 1982, con un 4% d'alfabetizaos, hasta'l 84% según el censu del CIS del añu 1998.

Fiestes En delles ciudaes celébrase la fiesta de los moros y cristianos. Tamién celébrense en munches poblaciones les fiestes de falles (marzu), principalmente en València. N'Alacant les Fogueres de San Xuan (xunu), en Castellón la Madalena y n'Elx el Misteri d'Elx (agostu).

Xeografía Relieve Ta configuráu polos montes del norte, que pertenecen al Sistema Ibéricu, les sierres meridionales del Sistema Béticu y les sierres, altiplanos y llanos centrales. Nel Maestrat asitíase'l monte más emblemáticu del país, la Penyagolosa, de 1813 m d'altor, considerada popularmente como la más elevada, anque enrealidá esa ye Calderón, nel Rincón de Ademuz, qu'algama los 1839 m.

La mariña tien la sierra d'Irta, de Vila Joiosa o la serra Gelada, l'albufera d'Oropesa, de València y d'Elx, les llagunes de Torrevella y la Mata, que se convirtieron en salines y grandes sableres dende Benicàssim hasta Almenara o dende Puçol hasta la Marina, incluyendo importantes formaciones de dunes como nel Saler en València o les de Guardamar.

Clima El País Valencianu ta bañáu pol Mar Mediterraneu y tien un clima mediterraneu que, cuanto más al interior, más suave ye. D'esti xeitu, hai tres tipos de climes mediterráneos nel territoriu: