África ye un continente, el segundu mayor y más pobláu, tres d'Asia en dambos casos, del planeta. Ocupa, con una estensión d'alredor de 30,3 millones de km² (incluyíes les islles axacentes), el 6% de la superficie total del planeta, y un 20% de la so área terrestreSayre, April Pulley (1999), Africa, Twenty-First Century Books. .. Vivíen nelli, en 2021, 1.400 millones de persones, un 18% de la población mundialWorld Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950-2100 . United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division.. La so población ye la más xoven d'ente la de tolos continentes, con una mediana d'edá, en 2012, de 19,7 años, cuando la mundial yera de 30,4 años. Pese a la so bayura de recursos naturales, el continente ye'l más probe per cápita y el segundu, tres d'Oceanía, con menor riqueza total. Ente les causes d'esta situación los investigadores tienen citao, ente más otres, la xeografía, el clima, el tribalismuCollier, Paul; Gunning, Jan Willem. "Why Has Africa Grown Slowly?". Journal of Economic Perspectives. 1999;13(3):3–22. doi:10.1257/jep.13.3., el colonialismu, la Guerra FríaFwatshak, SU, "The Cold War and the Emergence of Economic Divergences: Africa and Asia Compared", en Contemporary Africa. Springer, 2014, pp. 89-125. doi:10.1057/9781137444134_5. ISBN 978-1-349-49413-2., el neocolonialismu, la falta de democracia y la corrupción.
El continente ta arrodiáu pol mar Mediterraneu al norte, l'ismu de Suez y el mar Roxu al noreste, l'océanu Índicu al sureste y l'océanu Atlánticu al oeste. El continente inclúi la islla de Madagascar y dellos otros archipiélagos de menor estensión, y organízase políticamente en 54 estaos soberanos, ocho territorios y dos estaos independientes de facto pero con reconocencia internacional nula o llimitada. El país más grande ye Arxelia, y el más pobláu Nixeria. La institución supranacional de cooperación del continente ye la Xunión Africana, que tien la so sede n'Adis Abeba.
África ye trevesada pol ecuador, y tamién pol meridianu cero, y estiéndese por delles zones climátiques estremaes. La fastera central estiéndese ente los trópicos, pero los sos estremos septentrional y meridional, respeutivamente, tienen clima templáu. Esta diversidá climática favorez que tenga una gran biodiversidá, pero la so fauna ta sometida a un gran númberu d'amenaces, derivaes de la desertificación, la deforestación, la escasez d'agua y la contaminación, una serie de problemes que han empeorar por culpa'l calentamientu global. El Grupu Intergubernamental d'Espertos sobre'l Cambéu Climáticu de les Naciones Xuníes considera qu'África ye'l continente más vulnerable al cambéu climáticuNiang, I., O.C. Ruppel, M.A. Abdrabo, A. Essel, C. Lennard, J. Padgham, and P. Urquhart, 2014: Africa. In: Climate Change 2014: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Part B: Regional Aspects. Contribution of Working Group II to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Barros, V.R., C.B. Field, D.J. Dokken et al. (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 1199–1265. https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap22_FINAL.pdf .
África, especialmente l'África oriental, ye considerada'l llugar d'orixe de la Humanidá. La presencia de los primeros homínidos remóntase nel tiempu unos siete millones d'años, nuna llinia temporal qu'entama col Sahelanthropus tchadensis y sigue colos Australophitecus africanus y afarensis, l'Homo erectus y l'Homo habilis hasta llegar al Homo ergaster. Los restos más antiguos del ser humanu modernu, l'Homo sapiens, atopáronse n'Etiopía, África del Sur y Marruecos, y tienen una antigüedá respeutiva de 233.000, 259.000 y 300.000 añosSchlebusch CM; Malmström H; Günther T; Sjödin P; Coutinho A; Edlund H; et al. "Southern African ancient genomes estimate modern human divergence to 350,000 to 260,000 years ago". Science. 2017;358(6363):652–655. doi:10.1126/science.aao6266. PMID 28971970.Vidal CM.; Lane CS.; Asfawrossen A; et al. "Age of the oldest known Homo sapiens from eastern Africa". Nature. 2022;601 (7894): 579–583. doi:10.1038/s41586-021-04275-8. PMC 8791829. PMID 35022610.. Los antropólogos consideren, amás, que'l fechu de ser el continente que más tiempu lleva habitáu fae que seya'l xenéticamente más diversu.
Delles de les primeres civilizaciones humanes, como l'Exiptu Antiguu y Cartago, desarrolláronse n'África del Norte. El continente, tres d'una llarga y complexa historia, na que se socedieron civilizaciones, migraciones ya intercambios comerciales, ye'l llar de gran variedá d'etnies, cultures ya llingües. Los caberos 400 años la influyencia europea tien sío perimportante na historia del continente. Los contactos comerciales entamaron nel sieglu XVI, y de resultes del comerciu d'esclavos, hebo una importante diáspora de población d'orixe africanu a América. Desde finales del sieglu XIX les naciones europees colonizaron cuasi tol continente, habiendo un momentu nel qu'Etiopía y Liberia yeren los únicos estaos independientes d'elliEl Gobiernu Xuníu Egba, una entidá de gobiernu de la etnia Egba, foi llegalmente reconocida polos británicos como independiente hasta que foi incorporada a la Colonia y Protectoráu de Nixeria en 1914. . El procesu descolonizador entamáu tres del final de la Segunda Guerra Mundial dio la so forma actual a la mayoría de los actuales estaos del continente.
Etimoloxía Afri yera una pallabra llatina usada pa referise a los habitantes de la fastera del norte d'África conocida polos romanos naquella dómina, la asitiada al oeste del ríu Nilu, y en sentíu ampliu facía referencia a toles tierres allugaes al sur del Mediterraneu . El nome parez que facía referencia orixinariamente a una tribu libia, l'antecesora de los actuales bereberes. Pensábase que'l términu facía referencia a la pallabra fenicia afar, que significaba "polvu"Venter & Neuland, NEPAD and the African Renaissance (2005), p. 16, pero una hipótesis ellaborada en 1981 afirma que'l so orixe ta na pallabra bereber ifri (en plural ifran), que significa "cueva", usada pa denomar a xente que vivía en cueves. La mesma pallabra puede atopase nel nome de los Banu Ifran d'Arxelia y Tripolitania, una tribu bereber orixinaria de Yafran (o Ifrane)Edward Lipinski, Itineraria Phoenicia , Peeters Publishers, 2004, p. 200. , y tamién na ciudá marroquina d'Ifrán.
Nel Imperiu romanu Cartago convirtióse, tres de la derrota de los cartaxineses tres la Tercer Guerra Púnica en 146 e.C., na capital de la provincia nomada entonces Africa Proconsularis, que comprendía la fastera costera de l'actual Libia. El sufixu llatín -ica usábase a veces pa referise al territoriu ocupáu por un pueblu (p.ex., Asturica, la tierra de los astures). Nel Imperiu bizantín el territoriu yera nomáu Exarchatus Africae, y cuando los musulmanes conquistáronlu caltuvieron, nel nome que-y dieron, una forma d'esi nome romanu: Ifriqiya.
Los romanos nomaben África a les tierres asitiaes al oeste d'Exiptu, y "Asia" a Anatolia y les tierres asitiaes más al este. Toloméu (85-165) definió claramente la separación ente los dos continentes, indicando qu'Alexandría marcaba'l meridianu cero y que la frontera ente Asia y África marcábenla l'ismu de Suez y el mar Roxu. Cuando, nos sieglos vinientes, los europeos foron esplorando'l continente por completu, el nome foi aplicáu al conxuntu.
Hebo otres hipótesis etimolóxiques sobre l'orixe del nome "África":
L'historiador xudíu del sieglu I Flaviu Xosefu (Ant. 1.15) afirmó que'l territoriu foi nomáu asina por Efraím, ñetu d'Abrahán según el llibru del Xénesis (Gen. 25:4), una y bones los sos descendientes invadieran Libia. Isidoru de Sevilla, autor del sieglu VII, suxer, nes sos Etimoloxíes (XIV.5.2), que "África vien de la pallabra llatina aprica, que significa «soleyeru»". Massey, en 1881, defendió qu'África deriva de la pallabra exipcia af-rui-ka, que quier dicir "volvese hacia l'apertura del Ka". El Ka ye'l doble enerxéticu de cada persona, y la "apertura del Ka" fae referencia a una tumba o al llugar de nacencia. África sería, pa los exipcios, el so llugar de nacencia. Michèle Fruyt propunxo, en 1976, que taba rellacionáu cola pallabra llatina africus, "vientu del sur", que sería d'orixe umbru y significaría orixinalmente "vientu de lluvia". Robert R. Stieglitz, de la Universidá de Rutgers, afirmó en 1984 que: "El nome África, deriváu del llatín aphir-ic-a, ye análogu a la pallabra hebrea ophir («ricu»). Ibn Khallikan y otros historiadores, nel sieglu XIII, afirmaron que'l nome fae referencia a un rei del reinu d'Himyar nomáu Afrikin ibn Kais ibn Saifi y conocíu como "Afrikus, fíu d'Abraham", que foi quien conquistó les tierres bizantines del norte d'África que seríen dempués Ifriqiya.
Historia
Prehistoria miniaturadeimagen|Lucy, un esqueletu d'Australopithecus afarensis descubiertu'l 21 de payares de 1974 nel valle d'Awash, na depresión d'Afar (Etiopía). África ye considerada, pola mayoría de los paleoantropólogos, como'l continente de población más antigua de la Tierra, aquelli nel que orixináronse les especies humanes. Dende mediaos del sieglu XX los antropólogos descubrieron munchos fósiles, y evidencia d'ocupación humana, d'hasta 7 millones d'años d'antigüedá. Los restos fósiles de delles especies de primates qu'evolucionaron pa dar llugar al home modernu nel continente remóntense, acordies cola datación radiométrica realizada, a: 3,9–3 millones de años los d'Australopithecus afarensisKimbel, William H. and Yoel Rak and Donald C. Johanson. (2004) The Skull of Australopithecus Afarensis, Oxford University Press US. ; a 2,3–1,4 millones d'años los de Paranthropus boiseiTudge, Colin. (2002) The Variety of Life., Oxford University Press. ; y a 1,9–0,6 millones d'años los d'Homo ergasterSayre, April Pulley, Africa. Twenty-First Century Books, 1999. ISBN 0-7613-1367-2..
Tres de la evolución, desarrollada n'África, del Homo sapiens ente'l 350.000 y el 260.000 BPSchlebusch CM; Malmström H; Günther T; Sjödin P; Coutinho A; Edlund H; et al. "Southern African ancient genomes estimate modern human divergence to 350,000 to 260,000 years ago". Science, 2017;358(6363):652–655. doi:10.1126/science.aao6266. PMID 28971970.Sample, Ian. "Oldest Homo sapiens bones ever found shake foundations of the human story" . Artículu na web de The Guardian (7 de xunu de 2017).Zimmer, Carl. "Scientists Find the Skull of Humanity's Ancestor — on a Computer – By comparing fossils and CT scans, researchers say they have reconstructed the skull of the last common forebear of modern humans" . Artículu de The New York Times (10 de setiembre de 2019).Mounier A, Lahr M, "Deciphering African late middle Pleistocene hominin diversity and the origin of our species" . Nature Communications, 2019;10(1):3406. doi:10.1038/s41467-019-11213-w., el continente tuvo pobláu principalmente por grupos de cazadores-recolectoresMokhtar, G. (1990) UNESCO General History of Africa, Vol. II, Abridged Edition: Ancient Africa, University of California Press. Eyma, A.K. and C.J. Bennett. (2003) Delts-Man in Yebu: Occasional Volume of the Egyptologists' Electronic Forum No. 1, Universal Publishers. p. 210. . Estos primeros humanos modernos colaron d'África, poblando'l restu del mundu, demientres una migración qu'entamó alredor del 50.000 BP. Nella los humanos abandonaron el continente al traviés o del estrechu de Bab-el-Mandeb (sobre'l mar Roxu)Wells, Spencer (December 2002) The Journey of Man . National GeographicOppenheimer, Stephen. The Gates of Grief . bradshawfoundation.com, o del de Xibraltar o del ismu de Suez. Datáronse tamién, nesa dómina, otres migraciones dientro'l continente, habiendo evidencias d'asentamientos humanos tempranos n'África del Sur y del Suroeste, África del Norte y El Sáḥara.
L'aparición de la civilización