Aquilegia vulgaris ye una especie del xéneru Aquilegia perteneciente a la familia de les ranunculacees, nativa de les zones templaes d'Europa y Asia. thumb|Ilustración thumb|Detalle de la fueya thumb|Nel so hábitat thumb|Aquilegia vulgaris

Carauterístiques Ye una planta yerbácea perenne qu'algama 1,2 m d'altor, tarmos delgaos y vellosos y fueyes de color verde escuru, les basales grandes y peciolaes, menguando'l so tamañu a lo llargo del tarmu, les cimeres son trilobulaes. Tarmu floral erecto de 3-6 cm con delles flores que surden arrexuntaes de color azul violeta, dacuando blanques que cayen flácidamente.

Historia De aquelegus, que toma agua, o de aquila, pol aspeutu de les flores. D'antiguo les granes emplegar pa faer arumes afrodisiacos y dizse que les cortesanes mazcar pa exercer meyor el so oficiu, les vestales romanes (vírxenes consagraes) teníen prohibíu'l contautu con esta planta.Foi cultivada nos xardinos medievales.La casa de Guisa, na Francia renacentista, fixo d'esta flor la so escudu d'armes.Los contrabandistes navarros usar como amuleto cuando diben cruciar la frontera.

Propiedaes melecinales Na antigüedá usábase: Contra l'escorbutu. Estimulante del mambís. Diurética. Sudorífica.

Principios activos Contién glucósidos que lliberen ácidu cianhídricu.Otres fontes: Aquilegina, glucósido cianogenético, emulsina, enzima.

Indicaciones Ye antipiréticu, astrinxente, depurativu, diuréticu, diaforético, urocolítico.Externamente puede aplicase en compreses, como antiflogístico, nos casos comunes de dermatosis.Usóse en homeopatía pa trestornos nerviosos.

L'envelenamientu produz la muerte por paralís cardiacu o respiratoria. Produz síntomes como los del acónito, formiguéu na boca y na piel, baturiciu, pulsu débil, descoordinación, vultura, foria, convulsiones y muerte. Intentar provocar la vultura, dar carbón activo, hospitalizar.

Otros usos Les granes, molíes y maceraes n'aceite d'oliva, poner na cabeza pa repeler los pioyos.

Taxonomía Aquilegia vulgaris describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 533. 1753. en PlantList Etimoloxía Aquilegia: nome xenéricu que remanez del llatín aquila = "l'águila", en referencia a la forma de los pétalos de la que se diz que ye como la garra d'un águila.En Nomes Botánicos

vulgaris: epítetu llatín que significa "común, vulgar".N'Epítetos Botánicos Variedaes Aquilegia vulgaris subsp. cossoniana (Maire & Sennen) Dobignard & D.Jord. Sinonimia

Aquilegia aggericola Jord. Aquilegia arbascensis Timb.-Lagr. Aquilegia collina Jord. Aquilegia cornuta Gilib. nom. invalid. Aquilegia cyclophylla Jeanb. & Timb.-Lagr. Aquilegia glaucophylla Steud. Aquilegia longisepala Zimmeter Aquilegia mollis Jeanb. & Timb.-Lagr. Aquilegia nemoralis Jord. Aquilegia platysepala Rchb. Aquilegia praecox Jord. Aquilegia ruscinonensis Jeanb. & Timb.-Lagr. Aquilegia silvestris Neck. Aquilegia speciosa Timb.-Lagr. Aquilegia subalpina Boreau Aquilegia versicolor Salisb.Sinónimos en wiki Aquilegia asturica Pau Aquilegia dichroa var. molleriana (Borbás & Freyn) Cout. Aquilegia dichroa Freyn Aquilegia hispánica (Willk.) Borbás Aquilegia nevadensis Boiss. & Reut. in Reut. Aquilegia paui Font Quer Aquilegia platysepala Rchb. Aquilegia zapateri Pau

Ver tamién Terminoloxía descriptiva de les plantes Cronoloxía de la botánica Historia de la botánica

Referencies

Bibliografía Bailey, L.H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York. Breedlove, D. E. 1986. Flora de Chiapas. Llistaos Floríst. Méxicu 4: i–v, 1–246. Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York. Flora of North America Editorial Committee, e. 1997. Magnoliidae and Hamamelidae. Fl. N. Amer. 3: i–xxiii, 1–590. Gleason, H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York. Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx. Jørgensen, P. M. & C. Ulloa Ulloa. 1994. Seed plants of the high Andes of Ecuador---A checklist. AAU Rep. 34: 1–443. Jørgensen, P. M. & S. León-Yánez. (eds.) 1999. Cat. Vasc. Pl. Ecuador, Monogr. Syst. Bot. Miss. Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181. Missouri Botanical Garden, St. Louis. Radford, A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill. Scoggan, H. J. 1978. Dicotyledoneae (Saururaceae to Violaceae). 3: 547–1115. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa. Voss, E. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724. Zuloaga, F. O., O. N. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107: 3 Vols., 3348 p.

Enllaces esternos

vulgaris Categoría:Plantes melecinales Categoría:Flora d'Europa Categoría:Flora d'Asia Categoría:Plantes descrites en 1753 Categoría:Plantes descrites por Linnaeus Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos