Bidens aurea ye una especie de planta perteneciente a la familia Asteraceae. thumb|Detalle de fueyes y flor. thumb|Vista de les flores thumb|Fueyes thumb|Detalle de la flor Descripción
Ye una yerba perenne, rizomatosa, qu'algama un tamañu de 50 cm a 1 m d'altor, colos tarmos verdosos o café acoloratáu. Tien fueyes opuestes, de cantu serrucháu. Les flores, solitaries (capítulos), de 20 a 35 mm de diámetru, con flores ligulaes blanques, cola rexón interna de tonalidá amarellentada. Los sos frutos son aquenios, angulosos, con 2 a 4 ganchitos retorcigañaos nel estremu.
Distribución y hábitat
Especie orixinaria d'América Central, presente en climes templaos y templaos. Planta montesa, formando matos trupos en xardinos. Foi descrita como maleza en viñeos en Chile y Arxentina.
Propiedaes
Esta planta tien utilidá melecinal en Michoacán y Sonora pa les enfermedaes del pechu, polo xeneral empléguense les cañes y fueyes, pero si hai dolor, tómase'l fervinchu de tola planta. En carecimientos gastrointestinales, como inflamación del estómagu, inxerse'l fervinchu de les fueyes, o se bebe'l fervinchu de la caña como agua d'usu por qu'actúe como purgante. Repórtase preséu nos tratamientos del mal d'orín, hidropesía, diabetes, dolor intestinal y en casos de mala dixestión.
Química Nel raigañu de B. aurea identificáronse'l alquenino trideca-1-trans-11-diene-3-5-9-tetrayne y 3 derivaos d'esti compuestu y el liganano 1 -(2-acetoxi-2-metil-propionil-oxi)-isobutirato de eugenol. Na parte aérea indícase la presencia d'alquinos, un deriváu del tetradecadieno, y seis derivaos del tridecadieno.
Taxonomía
Bidens aurea describióse por (Aiton) Sherff y espublizóse en Botanical Gazette 59(4): 313. 1915. en PlantList Citoloxía Númberu de cromosomes de Bidens aureus (Fam. Compositae) y taxones infraespecíficos: 2n=6X=72Contribution à la connaissance cytotaxinomique des spermatophyta du Portugal. II. Compositae Fernandes, A. & M. Queirós (1971) Bol. Soc. Brot. ser. 2 45: 5-121 Etimoloxía Bidens: nome xenéricu que deriva de dos pallabres llatines "bis" (= dos veces) y "dens" (= diente) y refierse a les cerdes de los aquenios de delles especies d'esti xéneru que tán formaos namái por dos dientes afilaos. Los primeros eruditos de la naturaleza del Renacimientu, incluyendo Pietro Andrea Mattioli (1501 - 1578), humanista y médicu, según botánicu, incluyera les especies d'esti xéneru nel grupu de Eupatorium, pero foi'l botánicu francés Joseph Pitton de Tournefort (1656 - 1708 ) quien da importancia al calter del aqueniu y utilizó per primer vegada esti nome (y, por tanto, fundó la etimoloxía), que más tarde Carl von Linné caltuvo nos sos escritos a partir de 1737 d'equí p'arriba.Motta, op. cit., vol. 1 - p. 299
aurea: epítetu llatín que significa "doráu".N'Epítetos Botánicos Sinónimos Bidens arguta Kunth Bidens arguta var. luxurians (Willd.) DC. Bidens aurea var. wrightii (A.Gray) Sherff Bidens decolorata Kunth Bidens heterophylla Ortega * Bidens longifolia DC. Bidens luxurians Willd. Bidens tetragona (Cerv.) DC. Bidens warszewicziana Regel Bidens warszewicziana var. bipinnata Regel Coreopsis aurea Dryand. ex Aiton basónimu Coreopsis aurea var. incisa Torr. & A.Gray Coreopsis aurea var. leptophylla (Nutt.) Torr. & A.Gray Coreopsis aurea var. subintegra Torr. & A.Gray Coreopsis coronata Walter Coreopsis ferulifolia Jacq. Coreopsis llucida Cav. Coreopsis luxurians (Willd.) P. Pell. Coreopsis nitida Cav. Coreopsis nitida Hort. Coreopsis tetragona Cerv. ex La Llave & Lex. Coreopsis tetragona Cerv. Coreopsis trichosperma var. aurea (Dryand. ex Aiton) Nutt. Diodonta aurea (Dryand. ex Aiton) Nutt. Diodonta leptophylla Nutt. en PlantList
Ver tamién
Terminoloxía descriptiva de les plantes Cronoloxía de la botánica Historia de la botánica Carauterístiques de les asteracees
Referencies
Bibliografía Breedlove, D. E. 1986. Flora de Chiapas. Llistaos Floríst. Méxicu 4: i–v, 1–246. CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City. Flora of North America Editorial Committee, e. 2006. Magnoliophyta: Asteridae, part 8: Asteraceae, part 3. Fl. N. Amer. 21: i–xxii + 1–616. Hind, D. J. N. & C. Jeffrey. 2001. A checklist of the Compositae of Vol. IV of Humboldt, Bonpland & Kunth's Nova Genera et Species Plantarum. Compositae Newslett. 37: 1–84. View in Biodiversity Heritage Library McVaugh, R. 2000. Bot. Results Sessé & Mociño 7: i–vii, 1–626. Hunt Institute for Botanical Documentation, Pittsburgh. Nash, D. L. 1976. Tribe V, Heliantheae. En: Nash, D.L. & Williams, L.O. (Eds), Flora of Guatemal a - Part XII. Fieldiana, Bot. 24(12): 181–361, 503–570. Shreve, F. & I. L. Wiggins. 1964. Veg. Fl. Sonoran Des. 2 vols. Stanford University Press, Stanford. Strother, J. L. 1999. Compositae–Heliantheae s. l. 5: 1–232. In D.Y. Breedlove (ed.) Fl. Chiapas. California Academy of Sciences, San Francisco. Zuloaga, F. O., O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las plantas vasculares del Cono Sur. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1–3): i–xcvi, 1–3348. Enllaces esternos
aurea Categoría:Plantes melecinales Categoría:Flora d'América Central Categoría:Plantes descrites por Aiton Categoría:Plantes descrites por Sherff Categoría:TBSpecies