Gaultheria erecta conocida comúnmente como Arrayán, ye una especie d'arbustu perteneciente a la familia Ericaceae. thumb|240px|Vista de la planta thumb|240px|Flores thumb|240px|Detalle de la planta en flor Descripción Son arbustos qu'algama un tamañu d'hasta 1.2 m d'altu, con tarmos sele piloso-setosos, glabrescentes. Fueyes alternes, suborbiculares, 2–4 cm de llargu y 2–3.5 cm d'anchu, apicalmente arrondaes o subredondeaes, punta engrosada por glándules, base subcordado-arrondada, marxe serráu denticulado; peciolu 3–6 mm de llargu. Inflorescencies axilares, racemoses, raquis 3–4.5 cm de llargu, bráctees florales oblongo-elíptiques, 6–9 mm de llargu, pedicelos 4–5 mm de llargu, abuxáu puberulentos, bibracteolaos cerca de la base, bractéoles 2.5–4 mm de llargu; llobos de la mota ovaos, agudos a acuminaos, 2.5–3 mm de llargu, marginalmente pilosos; corola urceolada, 5.5 mm de llargu, pilosa, blanca; estames 4 mm de llargu, anteres con 4 arestes distales; ovariu sele piloso. Cáusula loculicida non vista. Distribución y hábitat Distribuyir pol norcentro de Méxicu, Centroamérica, a lo llargo de los Andes hasta'l norte d'Arxentina y nel sureste de Brasil. Habita en clima templáu ente los 1900 y los 2000 msnm. Crez a veres de caminos, acomuñáu al monte mesófilu de monte, monte de pinu y mistu de pinu-encino. Propiedaes El arrayán, como se-y llama a esta planta en Chiapas, ye utilizada contra la foria. Como remediu pa curar esta infeición prepara una fervinchu coles fueyes y alminístrase la cantidá d'un vasu xunto con un pocu de carbonatu.

Tamién se-y usa pa tratar la tuberculosis. Coles mesmes, utilizar pa solliviar les molesties de les reumes y p'aumentar de pesu (engordar).

Taxonomía Gaultheria erecta describióse por Étienne Pierre Ventenat y espublizóse en Description des Plantes Nouvelles . . . Jardin de J. M. Cels t. 5. 1800. Etimoloxía Gaultheria, nome xenéricu, mal escritu, dau pol escandinavu Pehr Kalm en 1748 n'honor de Jean François Gaultier de Quebec.Bernard Boivin: GAULTIER (Gautier, Gauthier, or Gaulthier, but he signed Gaultier), JEAN-FRANÇOIS. In: Dictionary of Canadian Biography Online

erecta: epítetu llatín que significa "erecta". Sinonimia Brossaea bracteata var. odorata Kuntze Brossaea erecta (Vent.) Kuntze Brossaea formosa (Remy) Kuntze Brossaea hirtiflora (Benth.) Kuntze Brossaea loxensis (Benth.) Kuntze Brossaea odorata Kuntze Brossaea roraimae (Klotzsch ex Meisn.) Kuntze Brossaea scabra (Willd.) Kuntze Brossaea trichocalycina (DC.) Kuntze Brossaea vestita (Benth.) Kuntze Gaultheria antioquiensis A.C.Sm. Gaultheria apiculata Sleumer Gaultheria coccinea Kunth Gaultheria conzattii Camp Gaultheria cordata M.Martens & Galeotti Gaultheria cordifolia Kunth Gaultheria cordifrons Sleumer Gaultheria costaricensis (Donn.Sm.) Small Gaultheria cummingii Sleumer Gaultheria donnellii Sleumer Gaultheria fendleri Rusby Gaultheria formosa Remy Gaultheria glandulifera Small Gaultheria glandulifera B.Fedtsch. & Basil. Gaultheria glandulosissima Sleumer Gaultheria hartwegiana Klotzsch ex Loes. Gaultheria hidalgensis Loes. Gaultheria hirtiflora Benth. Gaultheria jelskii Szyszył. Gaultheria lancifolia Small Gaultheria lepida A.C.Sm. Gaultheria longiflora E.Morren Gaultheria longipes Small Gaultheria loxensis Benth. Gaultheria meridensis A.C.Sm. Gaultheria montana Brandegee Gaultheria odorata Bredem. ex Willd. Gaultheria odorata Kunth Gaultheria opaca Sleumer Gaultheria ornata A.C.Sm. Gaultheria parvifolia Small Gaultheria pennellii A.C.Sm. Gaultheria pilosa B.Fedtsch. & Basil. Gaultheria poasana Sleumer Gaultheria regia Sleumer Gaultheria roraimae Klotzsch ex Meisn. Gaultheria saltensis Sleumer Gaultheria scabra Willd. Gaultheria schiedeana Sleumer Gaultheria subrotunda Sleumer Gaultheria tacanensis Camp Gaultheria tatei A.C.Sm. Gaultheria tetriches Rusby Gaultheria trichocalycina DC. Gaultheria vegasana A.C.Sm. Gaultheria vestita Benth. Gaultheria weberbaueriana Sleumer en The Plant List

Ver tamién Terminoloxía descriptiva de les plantes Cronoloxía de la botánica Historia de la botánica Carauterístiques de les ericácees Referencies

Bibliografía CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City. Correa A., M.D., C. Galdames & M. Stapf. 2004. Cat. Pl. Vasc. Panamá 1–599. Smithsonian Tropical Research Institute, Panama. Davidse, G., M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera. 2009. Cucurbitaceae a Polemoniaceae. 4(1): i–xvi, 1–855. In G. Davidse, M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera (eds.) Fl. Mesoamer.. Universidá Nacional Autónoma de Méxicu, Méxicu. Forzza, R. C. 2010. Llista de espécies Flora do Brasil http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010. Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. Funk, V. A., P. E. Berry, S. Alexander, T. H. Hollowell & C. L. Kelloff. 2007. Checklist of the Plants of the Guiana Shield (Venezuela: Amazonas, Bolivar, Delta Amacuro; Guyana, Surinam, French Guiana). Contr. U.S. Natl. Herb. 55: 1–584. View in Biodiversity Heritage Library Hokche, O., P. E. Berry & O. Huber. (eds.) 2008. Nuevu Cat. Fl. Vasc. Venezuela 1–860. Fundación Instituto Botánicu de Venezuela, Caracas. Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9–939. Universidá d'Antioquia, Medellín. Jørgensen, P. M. & C. Ulloa Ulloa. 1994. Seed plants of the high Andes of Ecuador–A checklist. AAU Rep. 34: 1–443. Jørgensen, P. M. & S. León-Yánez. (eds.) 1999. Cat. Vasc. Pl. Ecuador, Monogr. Syst. Bot. Miss. Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181. Missouri Botanical Garden, St. Louis. Linares, J. L. 2003 . Listado comentado de los arboles nativos y cultivados en la Republica de El Salvador. Ceiba 44(2): 105–268. Luteyn, J. L. 1995. 18. Gaultheria Linnaeus. Fl. Neotrop. 66: 384–488. Enllaces esternos

Categoría:Plantes melecinales Categoría:Plantes descrites en 1800 erecta Categoría:Flora d'América Categoría:Plantes descrites por Ventenat Categoría:TBSpecies