Piper aduncum, llamada popularmente matico, yerba del soldáu, achotlín o gordonucu, ye un árbol perenne de la familia de la pimienta (piperácea). Crez montés en mariñes y selves de Centroamérica y Suramérica y nos valles interandinos hasta los 3.000 msnm. thumb|Vista de la planta thumb|Fueyes thumb|Hábitat Descripción Ye un árbol perenne de 6-7 metros d'altor con tarmu maderizu, nodoso, ramificáu y verde o gris pálidu. con fueyes de color verde claro, alternes y en forma de llanza col ápiz en punta, de 12-20 cm de llargu y 5-8 d'anchu. Presenta inflorescencia n'espiga simple, trupa o compuesta con pequeñes flores hermafrodites. El so frutu ye una pequeña drupa con granes negres.

Usos Culinarios Como munches especies de la familia, esti árbol tien el característicu golor a pimienta. Los frutos utilícense como condimento y como sustitutu de Piper longum (pimienta llarga).

Etnomedicinal Esta planta contién numberosos compuestos químicos, como cumarines, flavonoides, alcaloides, monoterpenos, triterpenos, saponines, safrol y fenoles.

La medicina tradicional atribúye-y propiedaes variaes. Les fueyes en decocción úsense como repulguante nel tratamientu d'hemorraxes, en llavadures antisépticos sobre mancaes y en fervinchu pa sacupar cálculos biliares, pa solliviar o curar enfermedaes del tracto respiratoriu (antiinflamatoriu, expectorante y antitusígeno), en dolencies gastrointestinales ("empache", fories agudes o cróniques) y tópicamente en fervinchu de les fueyes pa faer gárgares. Na selva lluviosa amazónica los nativos usar como antisépticu En Perú foi utilizáu pa contener hemorraxes y tratar úlceres y n'Europa usóse pal tratamientu de los órganos xenitales y afecciones renales

Ye usada como emoliente y proteutor de la piel comercializáu en forma de xabón antisépticu. Dellos estudios de llaboratoriu confirmaron les sos propiedaes cicatrizantes, antiinflamatorias y antisépticas del y inhibidor de bacteries como Staphylococcus aureus y Escherichia coli y los fungos Cryptococcus neoformans y Trichophyton mentagrophyte.

Historia Según la lleenda esta planta foi afayada por un soldáu español mancáu llamáu Matico. Ye probable qu'aprendiera'l so usu de les tribus locales qu'aplicaben les fueyes a les firíes pa detener les hemorraxes y empezó a llamase Matico o yerba del soldáu. Foi introducida na medicina d'Europa y Estaos Xuníos por un médicu de Liverpool en 1839, como hemostático y astrinxente pa les firíes. En testos médicos norteamericanos, la United States Pharmacopoeia, de principios del sieglu XIX yá apaez citada esta planta. Taxonomía Piper aduncum describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 29. 1753. Variedaes aceptaes Piper aduncum var. cordulatum (C.DC.) Yunck. Piper aduncum var. ossanum (C. DC.) Saralegui Sinonimia Artanthe adunca (L.) Miq. Artanthe cearensis Miq. Artanthe celtidifolia (Kunth) Miq. Artanthe elongata (Vahl) Miq. Artanthe galeottii Miq. Artanthe galleoti Miq. Artanthe granulienta Miq. Artanthe vellozoana Miq. Lepianthes granulatum Raf. Piper acutifolium var. membranaceum C. DC. Piper aduncifolium Trel. Piper anguillaespicum Trel. Piper angustifolium Ruiz & Pav. Piper cardenasii Trel. Piper celtidifolium Kunth Piper disparispicum Trel. Piper elongatifolium Trel. Piper elongatum Vahl Piper fatoanum C.DC. Piper flavescens (C.DC.) Trel. Piper guanaianum C. DC. Piper herzogii C. DC. Piper intersitum f. porcecitense Trel. Piper kuntzei C. DC. Piper lineatum var. hirtipetiolatum Trel. Piper multinervium M.Martens & Galeotti Piper nonconformans Trel. Piper oblanceolatum var. fragilicaule Trel. Piper pseudovelutinum var. flavescens C.DC. Piper purpurascens D. Dietr. Piper reciprocum Trel. Piper submolle Trel. Steffensia adunca (L.) Kunth Steffensia angustifolia Kunth Steffensia celtidifolia (Kunth) Kunth Steffensia elongata (Vahl) Kunth Referencies

Enllaces esternos

GRIN

Categoría:Plantes descrites en 1753 adunc Categoría:Flora d'América Central Categoría:Flora d'América del Sur Categoría:Plantes invasores Categoría:Plantes melecinales Categoría:Plantes descrites por Linnaeus Categoría:TBSpecies