Fechos 224 - Batalla d'Hormozdgān (Persia). Ardashir I derrota y mata al rei Artabanus V, caberu rei de la dinastía parta. Esto termina col imperiu partu y da entamu al imperiu sasánida. 357 – L'emperador Constanciu II entra en Roma per primer vegada pa celebrar la so victoria sobre l'usurpador Magnus Magnentius. 796 - Emiratu de Córdoba: Al-Hakam I ye proclamáu emir tres de la muerte de so pa Hisham I. 1503 - Batalla de Cerignola ente los exércitos d'España y Francia. Ye la primera na historia na que la victoria debióse al usu de pequeñes armes de fueu cargaes con pólvora, coles que los soldaos españoles, dirixíos pol Gran Capitán, vencieron a la caballería del exércitu mandáu pol duque de Nemours. 1522 - Carlos I da la condición de ciudá a la villa de Santiago de Cuba. 1611 - Establezse la Real y Pontificia Universidá de Santu Tomás en Manila (Filipines), que ye anguaño la mayor de les universidaes católiques del mundu. 1788 – Maryland conviértese nel decimuséptimu estáu en ratificar la constitución de los Estaos Xuníos. 1792 – Francia invade los Países Baxos Austriacos (los actuales Bélxica y Luxemburgu), de resultes de lo qu'escomienzan les Guerres Revolucionaries Franceses. 1832 - España: el garrote vil sustitúi a la forca como métodu d'execución de los condenaos a muerte. 1877 - Inaugúrase en Londres l'estadiu de Stamford Bridge. 1902 - Fúndase, na ciudá inglesa de Manchester, el Manchester United FC. 1912 - Italia ocupa la islla de Rodes. 1920 – Azerbaixán ye incorporada a la Xunión Soviética. 1921 - L'Habana: l'axedrecista cubanu José Raúl Capablanca proclámase campeón mundial d'axedrez tres de vencer al alemán Emanuel Lasker. 1923 – Inaugúrase en Londres, col nome d'Estadiu del Imperiu (Empire Stadium), l'estadiu de Wembley. 1934 - Ricardo Samper ye elixíu presidente de gobiernu de la Segunda República Española. 1935 - Inaugúrase, con una rede inicial de 82 quilómetros, el metro de Moscú. 1941 - Los Ustacha croates maten a cuasi 200 serbios nel pueblu de Gudovac. Foi la primer masacre de la campaña de xenocidiu escontra los serbios del Estáu Independiente de Croacia. 1945 – Dongo (norte d'Italia): Benito Mussolini y la so compañera sentimental Clara Petacci son fusilaos por un pelotón formáu por miembros de la Resistencia italiana. 1945 - Berlín: Adolf Hitler cásase con Eva Braun. 1948 – Igor Stravinsky dirixe l'estrenu del so primer ballet americanu, Orpheus, nel New York City Center. 1952 – Fina la ocupación de Xapón por tropes de los Estaos Xuníos al entrar en vigor el tratáu de San Francisco, ratificáu el 8 de setiembre de 1951. 1965 – Soldaos d'Estaos Xuníos desembarquen na República Dominicana pa "impedir l'establecimientu d'una dictadura comunista". 1967 - Inaugúrase la Exposición Universal de Montreal. 1969 - Charles de Gaulle dimite como presidente de Francia. 1970 - Guerra de Vietnam: El presidente norteamericanu Richard Nixon autoriza formalmente al exércitu del so país a combatir los santuarios comunistes en Camboya. 1977 - Son llegalizaos n'España los sindicatos Unión Xeneral de Trabayadores (UXT), Unión Sindical Obrera (USO) y Comisiones Obreres (CC.OO.). 1978 – El presidente d'Afganistán, Mohammed Daoud Khan, ye depuestu y asesináu nun güelpe d'estáu d'orientación procomunista. 1981 - Aprúebase y promúlgase l'estatutu d'autonomía de Galicia. 1986 – Detéctense, nuna central nuclear sueca, niveles altos de radiación provocaos pol accidente de Chernobyl, lo qu'obliga a les autoridaes soviétiques a anunciar públicamente la so esistencia. 1994 - El poeta Carlos Bousoño, nacíu en Bual, gana'l Premiu Príncipe d'Asturies de les Lletres. 1996 - L'arquitectu español Rafael Moneo gana'l Premiu Pritzker d'arquiteutura, convirtiéndose nel primer español en consiguilu. 2003 - Estaos Xuníos: La empresa Apple abre la tienda de música iTunes Store, que viende na so primer selmana un millón de canciones. 2006 - Estaos Xuníos unvia al espaciu el satélite d'observación terrestre CloudSat. 2011 - La poeta cubana Fina García Marruz gana'l Premiu Reina Sofía de Poesía Iberoamericana. 2017 - En Valparaíso (Chile) hai un terremotu de magnitú 6,0 na escala sismolóxica de Richter.
Nacencies 32 – Otón, emperador romanu (m. 69). 1442 – Eduardu IV, rei d'Inglaterra (m. 1483). 1589 - Margarita de Saboya, aristócrata española, virreina de Portugal ente 1634 y 1640 (m. 1655). 1758 - James Monroe, 5° presidente de los Estaos Xuníos (m. 1831). 1761 – Marie Harel, quesera francesa (m. 1844). 1821 - Melchor García Sampedro, monxu dominicu asturianu que morrió mártir de la fe y convirtióse, al ser canonizáu nel 1988 col nome de San Melchor de Quirós, nel primer santu asturianu de la Ilesia Católica († 28 de xunetu de 1858). 1851 - Vital Aza, escritor, poeta, periodista y humorista asturianu (m. 1912). 1855 – José Malhoa, pintor portugués (m. 1933). 1868 – Lucy Booth, compositora inglesa (m. 1953). 1868 – Georgy Voronoy, matemáticu y académicu ucraíno-rusu (m. 1908). 1878 – Lionel Barrymore, actor y direutor norteamericana (m. 1954). 1889 - António de Oliveira Salazar, dictador portugués (m. 1970). 1897 – Ye Jianying, políticu y militar chinu, xefe d'estáu de la República Popular China (m. 1986). 1900 – Heinrich Müller, militar alemán de las SS, y xefe de la Gestapo demientres tola Segunda Guerra Mundial (m. 1945). 1900 – Jan Oort, astrónomu holandés (m. 1992). 1908 – Oskar Schindler, empresariu xermano-checoslovacu (m. 1974). 1916 – Ferruccio Lamborghini, empresariu italianu, fundador de la compañía d'automóviles Lamborghini (m. 1993). 1928 – Yves Klein, pintor francés (m. 1962). 1930 – Carolyn Jones, actriz norteamericana (m. 1983). 1930 - James Baker, políticu norteamericanu, secretariu d'Estáu. 1936 – Tariq Aziz, periodista y políticu iraquín, ministru iraquín d'asuntos esteriores (m. 2015) 1937 - Sadam Husein, dictador iraquín (m. 2006). 1941 – Ann-Margret, actriz, cantante y baillarina norteamericana nacida en Suecia. 1942 - Francisco Rico, filólogu español. 1947 - Ángel Escudero Franco, políticu bercianu. 1947 – Christian Jacq, escritor ya historiador francés. 1948 – Terry Pratchett, periodista, escritor y guionista inglés (m. 2015). 1949 – Bruno Kirby, actor y direutor norteamericanu (m. 2006). 1952 – Mary McDonnell, actriz norteamericana. 1953 – Roberto Bolaño, novelista, cuentista, poeta y ensayista chilenu (m. 2003). 1957 - Poli Rincón, futbolista español. 1960 - Ian Rankin, escritor escocés. 1960 - Walter Zenga, futbolista italianu. 1970 – Diego Simeone, futbolista y entrenador arxentín. 1973 - Pauleta, futbolista portugués. 1974 – Penélope Cruz, actriz española. 1975 – José Luis Martí, futbolista y entrenador español. 1980 – Bradley Wiggins, ciclista británicu. 1981 – Jessica Alba, actriz y modelu norteamericana. 1988 – Juan Mata, futbolista español.
Muertes 1726 – Thomas Pitt, mercader y políticu inglés (n. 1653). 1918 - Gavrilo Princip, terrorista serbo-bosniu (n. 1894). 1936 – Fuad I, rei d'Exiptu (n. 1868). 1945 - Benito Mussolini, periodista y políticu italianu, primer ministru y dictador italianu (n. 1883). 1977 – Ricardo Cortez, actor d'Estaos Xuníos (n. 1900). 2012 - Matilde Camus, poeta españolaFallece la poeta e investigadora Matilde Camus (° 1919)
Referencies
28