El ye una especie d'ave gruiforme de la familia Rallidae mesma d'Eurasia y África. Ye una ave de plumaxe crípticu y vezos discretos que suel vivir escondida nos yerbazales húmedos. Cría en Eurasia y migra a África suroriental pa pasar l'iviernu, con frecuencia acomuñáu en bandaes cola falpayar, fechu al que debe'l so nome común n'español.
Descripción thumb|left|El so plumaxe ye crípticu. thumb|left|Los sos partes cimeros son motudes y la so cara gris. thumb|Canto del guión de falpayares. El guión de falpayares mide ente 27–30 cm de llargu y tien un valumbu alar de 42–53 cm. Los machos pesen una media de 165 g y les femes 145 g. Los machos adultos tienen el plumaxe de les sos partes cimeros, incluyíu l'el pileu, de tonos pardos escuros con un veteado claru. Les sos ales son llises de color castañu, más acoloratáu nes coberteras y con dellos llixos blancos. La so cara, pescuezu y pechu son de color gris azuláu, salvo la llista ocular que crucia'l so güeyu dende'l picu que ye marrón clara. El so banduyu ye ablancazáu y los sos lladrales son castaños con llistáu blancu. El so robezu picu ye de color crema rosado, l'iris de los sos güeyos ye castañu claru y les sos pates son de color gris claru. En comparanza colos machos les femes tienen les partes cimeres de tonos más templaos y tienen una llista ocular más estrecha. Fora de la dómina de cría les partes cimeres de dambos sexos vuélvense más escures y les partes inferiores menos abuxaes. Los xuveniles son similares a los adultos, pero con tonos ocres nes partes cimeres y de tono crema en llugar de les partes grises de les partes inferiores. Los pitucos tán recubiertos por plumón negru, como nel restu de miembros de familia Rallidae. Anque nun s'estremen subespecies, toles poblaciones amuesen una gran variación individual na coloración, y cuanto más al este vuélvense clinalmente más clares y abuxaes. Los adultos sufren una muda completa tres la dómina de cría, que de normal remata a finales d'agostu o principios de setiembre, enantes de realizar la migración al sur d'África. Tamién sufren una muda parcial enantes de retornar d'África previu a la dómina de cría, ue principalmente afecta al plumaxe de la cabeza, el cuerpu y la cola. Los pitucos emplúmense unes cinco selmanes tres la eclosión.Taylor & van Perlo (2000) páxs. 320–327
Los guiones de falpayares coinciden colos guiones africanos nos sos cuarteles d'iviernu, pero pueden estremase porque estos postreros tienen son de mayor tamañu, tienen les partes cimeres más clares, la parte inferiores tienen llistáu blancu y negru y les sos ales son de color anteado. En vuelu tienen les ales más llargues y menos arrondaes, y la so bater d'ales ye menos ampliu que'l so pariente africanu, y amuesa un cantu blancu nel frontal de la parte inferior de l'ala. Tanto nes sos zones de cría como nes d'ivernada ye pocu probable confundir a dambes con otros rállidos, porque les especies coles que coinciden son más pequeñes, tienen marques blanques nes partes cimeres, distintos patrones de color nes inferiores y tienen picos más curtios. En vuelu un guión de falpayares puede paecese a una falpayar o una perdiz pardilla, pero les sos ales de color castañu acoloratáu y les sos llargues pates colgantes estrémen-yos.
El so cantar, que ye principalmente nocherniegu, consiste nun repetitivu y vibrante crex crex, como'l soníu d'una matraca.
Taxonomía
La familia Rallidae arrexunta a unes 150 especies d'aves. Anque'l so orixe ye bien remotu, el fechu de que'l mayor númberu d'especies y les menos especializaes atopar nel Vieyu Mundu, indica que la familia surdió ellí. La taxonomía del xéneru Crex foi complicada. El conxénere del guión de falpayares ye'l guión africanu (C. egregia) que nel pasáu clasificar nel so propiu xéneru, Crecopsis, pero qu'anguaño se considera generalizadamente otru miembru de Crex.Taylor & van Perlo (2000) p. 30Livezey (1998) p. 2098 Dambes especies son aves parduces de picu curtiu y robezu con preferencia polos yerbazales en llugar de les güelgues onde habiten xeneralmente los miembros de la familia. Los integrantes de Porzana, y en particular la pituca turura (Porzana albicollis) son los parientes más cercanos de los guiones pertenecientes a Crex.Livezey (1998) p. 2134
El guión de falpayares foi descritu científicamente por Linneo na so obra Systema naturae de 1758 como Rallus crex, pero darréu foi treslladáu al xéneru Crex, creáu pol ornitólogu alemán Johann Matthäus Bechstein en 1803, renombrándolo como Crex pratensis. Pero como'l nome específicu crex tien prioridá según les regles taxonómiques sobre'l términu pratensis aplicáu por Bechstein, el so nome científicu aceptáu quedó como Crex crex. Dambos términos del so nome científicu, Crex crex, vienen de la pallabra griega «κρεξ», d'orixe onomatopéyicu en referencia a la so llamada repetitiva. Nun se conocen subespecies.Frank Gill y David Donsker. Rails, gallinules & cranes . IOC World Bird List versión 5.1.
Distribución y hábitat
thumb|Los campos de segáu son el so hábitat de cría preferíu. thumb|Son migradores de llarga distancia. El guión de falpayares estender por Eurasia dende Europa occidental hasta Siberia central. Anque sumió de gran parte del so área de distribución histórica, esta ave cría nos hábitats aparentes d'Eurasia ente les llatitúes 41°N and 62°N. Tamién hai una población considerable en China occidental, y poblaciones amenorgaes nel nordeste d'España y Turquía. Nel pasáu creyóse incorreutamente que criaben en Sudáfrica, y débese a la identificación equivocada d'una coleición de güevos qu'en realidá pertenecen al guión africanu.
El guión de falpayares pasa l'iviernu principalmente n'África suroriental, dende'l sur la República Democrática d'El Congu y Tanzania hasta l'este de Sudáfrica. Más al norte d'esta rexón colúmbrense principalmente en migración, anque dacuando pasen l'iviernu nel norte d'África o al oeste y norte del so nucleu de principal. La mayoría de la población de Sudáfrica unos 2000 aves alcuéntrase en KwaZulu-Natal y l'antigua provincia de Transvaal, pero desconocen les cantidaes nel restu d'África. Esisten rexistros del sieglu XIX, cuando la población yera enforma mayor, de avistamientos n'Europa occidental, principalmente en Gran Bretaña ya Irlanda, ente avientu y febreru.
Los guiones de falpayares migren a África por dos rutes principales: una ruta occidental al traviés de Marruecos y Arxelia, y una más importante que traviesa Exiptu. Esisten rexistros de pasada na mayoría de países ente los sos cuarteles de cría ya ivernada, incluyíos la mayoría de los d'África occidental. Sábese que los guiones de la isla de Coll que siguen la ruta occidental faen una posa n'África occidental na so migración escontra'l sur, y que na so migración de regresu vuelven parar pa folgar n'España o'l norte d'África. Sicasí, los migrantes procedentes del este columbrar nes rexones d'Asia suroccidental intermedies nel so camín escontra África. Columbráronse divagantes más lloñe como Sri Lanka, Vietnam, Australia, les Seixeles, Bermudes, Canadá, Estaos Xuníos, Groenlandia, Islandia, les islles Feroes, les Azores, Madeira y les Canaries. thumb|left|El guión de falpayares vive nos yerbazales húmedos. El guión de falpayares ye principalmente una ave de tierres baxes, pero llega a criar hasta los 1400 m d'altitú nos Alpes, 2700 m en China y los 3000 m en Rusia. Los sos hábitats de cría en Eurasia orixinalmente incluyíen los praos de ribera con yerba alto y plantes como los junquillos y los llirios. Na actualidá alcuéntrase principalmente nos campos de segáu, especialmente nos praos húmedos de cultivu tradicional, con siegues y usu de fertilizantes llindaos. Tamién habita n'otros yerbazales ensin árboles de les mariñes, los montes o la taiga, o aquellos creaos poles quemes. Pueden usar zones más húmedes como los cantos de les güelgues, pero eviten los hábitats encharcados, como los demasiáu secos y estenos, y aquellos con vexetación más alta de 50 cm (20 in) tall, o demasiáu mestos pa poder avanzar andando. Pueden usar les carbes y sebes como puestos elevaos pa cantar. Les camperes onde nun se pastia o se corten vuélvense demasiáu trupos pa poder añerái, pero llocalmente pueden usar campos de cultivu como los de ceberes, lleguminoses, nabos, pataques y tréboles. Tres la dómina de cría mover a zones de vexetación más alta como los carrizales, lírios o ortigues pa camudar el plumaxe, y tornen a los praos de segáu y los pacionales pa realizar la segunda niarada. En China tamién usen p'añerar los campos de llinu. Anque los machos dacuando canten con intensidá nos campos de cultivu de ceberes y los pacionales intensivos, ellí l'ésitu reproductivu ye escasu, y añeren con meyores resultaos nos márxenes de los cultivos y los barbechos cercanos.
Cuando pasen l'iviernu n'África los guiones de falpayares ocupen los yerbazales secos y los hábitats de sabana, que tengan vexetación d'ente 30–200 cm (1–6 ft) d'altu, amás de les zones temporalmente quemaes y dacuando los carrizales y xuncales. Tamién s'atopen en campos en barbechu o abandonaos, nos márxenes de les colleches y los aeródromos con yerba ensin cortar. En Sudáfrica ocupa altitúes d'hasta siquier los 1750 metros. Cada individuu permanez nun área bastante pequeña. Anque dacuando coincide col guión africanu, esta especie prefier yerbazales más húmedos y más curtios que'l guión de falpayares.Taylor & van Perlo (2000) páxs. 316–320 En migración puede columbrase a los guiones de falpayares nos campos de trigu y los de golf.
Comportamientu thumb|Adultu ente la yerba alto. El guión de falpayares ye una ave difícil de reparar nes sos hábitats de cría, porque xeneralmente tán escondíos ente la vexetación, onde ye más frecuente oyelos que velos si nun salen a un llugar estenu. Anque dacuando pueden volvese más confiaos onde nun se-yos fadia. The male also has a growling call, given with the bill shut and used during aggressive interactions. N'África son más sigilosos que'l guión africanu, y escasamente colúmbrase-yos en zones estenes como al so pariente, anque dacuando pueden trate en caminos y carreteres. El guión de falpayares ye más activu de primeres y a la fin del día, dempués de les agües intenses y mientres l'agua nidio. El so vuelu típicu ye más nidiu y ondulante, anque menos que'l del guión africanu, mientres les sos pates cuelguen. Pa vuelos más llargos, como'l migratoriu, ye más enérxicu y les pates recoyíes. Nel suelu camina dando pasos alternando les sos pates y puede correr rápido ente la yerba calteniendo'l so cuerpu en posición horizontal. Puede nadar si ye necesariu. Cuando fuxe d'un perru llevanta'l vuelu menos de 50 m y aflétense pola vexetación, y frecuentemente aterriza ente los arbustos ente los que s'acurruca. Si altériase-y en zona estena cuerre agacháu una pequeña distancia, col pescuezu espurríu palantre, y depués llevántase pa reparar al intrusu. Yese prindáu asonsaña tar muertu, y alícase si ve la posibilidá de fuxir.
El guión de falpayares ye solitariu nos sos cuarteles d'ivernada, onde cada individuu ocupa por separáu ente 4,2–4,9 ha, anque l'área total puede doblar esta cifra, porque los individuos pueden movese llocalmente por cuenta de los hinchentes, la crecedera de les plantes o la siega. Les sos bandaes mientres la migración pueden componese d'hasta 40 aves, dacuando acomuñaos con falpayares, a lo que deben el so nome común. Les migraciones realizar mientres la nueche, y les bandaes fuelguen mientres el día arrexuntando hasta cientos de invividuos y los llugares favorables. La capacidá de migración ye innata, nun la aprienden de los adultos. Los pitucos criaos en cautividá mientres diez generaciones son capaces de migrar a África y tornar col mesmu ésitu que los criaos na naturaleza.
Alimentación