N'informática, la unidá de discu duru (n'inglés: hard disk drive, HDD) ye'l dispositivu d'almacenamientu de datos qu'emplega un sistema de grabación magnética p'almacenar archivos dixitales. Componer d'unu o más platos o discos ríxidos, xuníos por un mesmu exa que xira a gran velocidá dientro d'una caxa metálica sellada. Sobre cada platu, y en caúna de les sos cares, asítiase un cabezal de llectura/escritura que flota sobre una delgada llámina d'aire xenerada pola rotación de los discos. Ye memoria non volátil.
El primer discu duru foi inventáu por IBM, en 1956. A lo llargo de los años, menguaron los precios de los discos duros, coles mesmes que multiplicaron la so capacidá, siendo la principal opción d'almacenamientu secundariu para ordenadores personales, dende la so apaición nos años 1960. Los discos duros caltuvieron la so posición dominante gracies a les constantes medríes na densidá de grabación, que se caltuvo al par de les necesidaes d'almacenamientu secundariu.
Los tamaños tamién variaron enforma, dende los primeros discos IBM hasta los formatos estandarizados anguaño: 3,5 pulgaes los modelos para PC y servidores, y 2,5 pulgaes los modelos pa dispositivos portátiles. Toos comunicar col ordenador al traviés del controlador de discu, emplegando una interfaz estandarizada. Los más comunes hasta los años 2000 fueron IDE (tamién llamáu ATA o PATA), SCSI (xeneralmente usáu en servidores y estaciones de trabayu). Dende'l 2000 d'equí p'arriba foi masificándose l'usu de los SATA. Esiste amás FC (emplegáu puramente en servidores).
Pa poder utilizar un discu duru, un sistema operativu tien d'aplicar un formatu de baxu nivel que defina una o más particiones. La operación de formateo requier l'usu d'una fracción del espaciu disponible nel discu, que va depender del sistema d'archivos o formatu emplegáu. Amás, los fabricantes de discos duros, unidaes d'estáu sólidu y tarxetes flash miden la capacidá de los mesmos usando prefixos del Sistema Internacional, qu'empleguen múltiplos de potencies de 1000 según la normativa IEC y IEEE, en llugar de los prefixos binarios, qu'empleguen múltiplos de potencies de 1024, y son los usaos por sistemes operativos de Microsoft. Esto provoca qu'en dellos sistemes operativos seya representáu como múltiplos 1024 o como 1000, y por tanto esistan tracamundios, por casu un discu duru de 500 GB, en dellos sistemes operativos va ser representáu como 465 GiB (ye dicir gibibytes; 1 GiB = 1024 MiB) y n'otros como 500 GB.
Historia thumb|300px|right|Antiguu discu duru d'IBM (modelu 62PC, «Piccolo»), de 64,5 MB, fabricáu en 1979.
De primeres los discos duros yeren extraíbles, sicasí, anguaño típicamente vienen toos sellaos (sacante un buecu de ventilación pa penerar ya igualar la presión del aire).
El primer discu duru, apaecíu en 1956, foi'l Ramac I, presentáu col ordenador IBM 350: pesaba una tonelada y la so capacidá yera de 5 MB. Más grande qu'un frigoríficu actual, esti discu duru trabayaba inda con válvules de vacíu y riquía una consola separada pal so manexu.
El so gran méritu consistía nel que'l tiempu riquíu pal accesu yera relativamente constante ente delles posiciones de memoria, a diferencia de les cintes magnétiques, onde p'atopar una información dada, yera necesariu endolcar y desenrollar los carretes hasta atopar el datu buscáu, teniendo bien distintos tiempos d'accesu pa cada posición.
La teunoloxía inicial aplicada a los discos duros yera relativamente simple. Consistía n'anubrir con material magnético un discu de metal que yera formateado en pistes concéntrequiers, que depués yeren estremaes en sectores. El cabezal magnéticu codificaba información al magnetizar diminutes seiciones del discu duru, emplegando un códigu binariu de «ceros» y «unos». Los bits o díxitos binarios asina grabaos pueden permanecer intactos mientres años. Orixinalmente, cada bit tenía una disposición horizontal na superficie magnética del discu, pero depués afayóse cómo rexistrar la información d'una manera más compacta.
El méritu del francés Albert Fert y al alemán Peter Grünberg (dambos premiu Nobel de Física poles sos contribuciones nel campu del almacenamientu magnéticu) foi'l descubrimientu del fenómenu conocíu como magnetorresistencia xigante, que dexó construyir cabezales de llectura y grabación más sensibles, y amacerar más los bits na superficie del discu duru. D'estos descubrimientos, realizaos en forma independiente por estos investigadores, esprendióse una crecedera espectacular na capacidá d'almacenamientu nos discos duros, que s'alzó un 60 % añal na década de 1990.
En 1992, los discos duros de 3,5 pulgaes agospiaben 250 MB, ente que 10 años dempués superaren 40 GB (40 000 MB). Na actualidá, yá cuntamos nel usu cotidianu con discos duros de más de 5 TB, esto ye, 5000 GB (5 000 000 MB).
En 2001 foi llanzáu'l iPod, qu'emplegaba un discu duru qu'ufiertaba una capacidá alta pa la dómina. Al pie de la simplicidá, calidá y elegancia del dispositivu, este foi un factor clave pal so ésitu.
En 2005 los primeres teléfonos móviles qu'incluyíen discos duros fueron presentaos por Samsung y Nokia, anque nun tuvieron enforma ésitu una y bones les memories flash acabaron mover, debíu al aumentu de capacidá, mayor resistencia y menor consumu d'enerxía.
Estructura lóxica Dientro del discu atópense: El rexistru d'arranque principal (Master Boot Record, MBR), nel bloque o sector d'arranque, que contién la tabla de particiones. Les particiones de discu, necesaries pa poder asitiar los sistemes d'archivos.
Estructura física thumb|250px|Componentes d'una unidá de discu duru. D'esquierda a derecha, fila cimera: tapa, carcasa, platu, exa; fila inferior: espluma aislante, circuitu impresu de control, cabezal de llectura/escritura, actuador ya imán, torniellos.
Dientro de la unidá de discu duru hai unu o dellos discos (d'aluminiu o cristal) concéntricos llamaos platos (de normal ente 2 y 4, anque pueden ser hasta 6 o 7 según el modelu), y que xiren toos al empar sobre'l mesmu exa, al que tán xuníos. El cabezal (dispositivu de llectura y escritura) ta formáu por un conxuntu de brazos paralelos a los platos, alliniaos verticalmente y que tamién se mueven de forma simultánea, en que la so punta tán les cabeces de llectura/escritura. Por norma xeneral hai una cabeza de llectura/escritura pa cada superficie de cada platu. Los cabezales pueden movese escontra l'interior o l'esterior de los platos, lo cual combináu cola rotación de los mesmos dexa que los cabezales puedan algamar cualquier posición de la superficie de los platos.
Cada platu tien dos “güeyos”, y ye necesaria una cabeza de llectura/escritura pa cada cara. Si repara l'esquema Cilindru-Cabeza-Sector, a la primer vista vense 4 brazos, unu pa cada platu. En realidá, cada unu de los brazos ye doble, y contién dos cabeces: una pa lleer la cara cimera del platu, y otra pa lleer la cara inferior. Por tanto, hai ocho cabeces pa lleer cuatro platos, anque por cuestiones comerciales, non siempres s'usen toles cares de los discos y esisten discos duros con un númberu impar de cabeces, o con cabeces evacuaes. Los cabezales de llectura/escritura nun toquen el discu, sinón que pasen mui cerca (hasta a 3 nanómetros), por cuenta de una perfina película d'aire que se forma ente los cabezales y los platos cuando los discos xiren (dellos discos inclúin un sistema que torga que los cabezales pasen percima de los platos hasta qu'algamen una velocidá de xiru que garantice la formación d'esta película). Si dalguna de les cabeces llega a tocar una superficie d'un platu, causaría munchos daños nél, rayándolo gravemente, por cuenta de lo rápidu que xiren los platos (unu de 7200 revoluciones per minutu mover a 129 km/h nel cantu d'un discu de 3,5 pulgaes).
Direccionamientu thumb|250px|Cilindru, Cabezal y Sector. thumb|Estructura de discu magnéticu: A ye una pista del discu (colorada), B ye un sector xeométricu (azul), C ye un sector d'una pista (magenta), D ye un grupu de sectores o clúster (verde).
Hai dellos conceutos pa referise a zones del discu: Platu: cada unu de los discos qu'hai dientro de la unidá de discu duru. Cara: cada unu de los dos llaos d'un platu. Cabezal: númberu de cabeza o cabezal por cada cara. Pista: una circunferencia dientro d'una cara; la pista cero (0) ta nel cantu esterior. Cilindru: conxuntu de delles pistes; son toles circunferencies que tán alliniaes verticalmente (una de cada cara). Sector : caúna de les divisiones d'una pista. El tamañu del sector nun ye fixu, siendo l'estándar actual 512 bytes, anque la IDEMAhttp://www.idema.org/ creó un comité qu'impulsa llevalo a 4 KiB. D'antiguo el númberu de sectores per pista yera fixu, lo cual esbardiaba l'espaciu significativamente, yá que nes pistes esteriores pueden almacenase más sectores que nes interiores. Asina, apaeció la teunoloxía grabación de bits per zones (Zone Bit Recording, ZBR) qu'aumenta'l númberu de sectores nes pistes esteriores, y utiliza más eficientemente el discu duru. Asina les pistes arrexuntar en zones de pistes d'igual cantidá de sectores. Cuanto más lloñe del centru de cada platu atopa una zona, ésta contién una mayor cantidá de sectores nes sos pistes. Amás por aciu ZBR, cuando se lleen sectores de cilindros más esternos la tasa de tresferencia de bits per segundu ye mayor; por tener la mesma velocidá angular que cilindros internos pero mayor cantidá de sectores.http://www.youbioit.com/es/article/shared-information/5320/como-funcionen-los discos-rigidos Cómo funcionen los discos ríxidos Sector xeométricu: son los sectores allegantes pero de pistes distintes. Clúster: ye un conxuntu de sectores.
El primer sistema de direccionamientu que s'usó foi'l Cilindru-Cabezal-Sector (Cylinder-Head-Sector, CHS), yá que con estos trés valores puede asitiase un datu cualesquier del discu. Más palantre creóse otru sistema más senciellu, qu'anguaño s'usa: direccionamientu de bloques lóxicos (Logical Block Addressing, LBA), que consiste n'estremar el discu enteru en sectores y asignar a cada unu un únicu númberu.
Factor de Forma thumb|250px|Seis unidaes de discu duru con carcases abiertes amosando platos y cabezales; 8, 5¼, 3½, 2½, 1⅛ y 1 pulgaes de diámetru de los discos que representen. El más tempranu "factor de forma" de los discos duros, heredó les sos dimensiones de les disqueteras. Pueden ser montaos nos mesmos xasis y asina los discos duros con factor de forma, pasaron a llamase coloquialmente tipos FDD "floppy-disk drives" (n'inglés).
La compatibilidá del "factor de forma" continua siendo de 3½ pulgaes (8,89 cm) inclusive dempués de sacar otros tipos de disquetes con unes dimensiones más pequeñes.
8 pulgaes: 241,3×117,5×362 mm (9,5×4,624×14,25 pulgaes).En 1979, Shugart Associates sacó'l primer factor de forma compatible colos discos duros, SA1000, teniendo les mesmes dimensiones y siendo compatible cola interfaz de 8 pulgaes de les disqueteras. Había dos versiones disponibles, la del mesmu altor y la de la metá (58,7 mm). 5,25 pulgaes: 146,1×41,4×203 mm (5,75×1,63×8 pulgaes). Esti factor de forma ye'l primeru usáu polos discos duros de Seagate en 1980 col mesmu tamañu y altor máximu de los FDD de 5¼ pulgaes, por casu: 82,5 mm máximu.Ésti ye dos veces tan alto como'l factor de 8 pulgaes, que comúnmente s'usa güei; por casu: 41,4 mm (1,64 pulgaes). La mayoría de los modelos d'unidaes óptiques (DVD/CD) de 120 mm usen el tamañu del factor de forma de mediu altor de 5¼, pero tamién pa discos duros. El modelu Quantum Bigfoot ye'l postreru que s'usó a finales de los 90'.
3,5 pulgaes: 101,6×25,4×146 mm (4×1×5.75 pulgaes).Esti factor de forma ye'l primeru usáu polos discos duros de Rodine que tienen el mesmu tamañu que les disqueteras de 3½, 41,4 mm d'altor. Güei foi en gran parte remplazado pela llinia "slim" de 25,4 mm (1 pulgada), o "low-profile" que ye usáu na mayoría de los discos duros.