Pirro, en griegu Πύρρος της Ηπείρου (318-272 e.C.) roxu o pelirroxu, moteyáu αετός (águila) polos sos soldaos. Foi basileos (rei) d'Epiru de 307 a 302 e.C. y de nuevu ente 297 y 272 e.C. Tamién ostentó de volao la corona de Macedonia en dos causes: en 287 e.C. y darréu de 273 e.C. hasta la so muerte, un añu dempués. Ye consideráu unu de los meyores xenerales de la so dómina, y unu de los grandes rivales de la República romana mientres la so espansión.

Mientres el so reináu espandió'l territoriu d'Epiru a cuenta de zones de Macedonia y Tesalia. Enfrentar a Casandro y Demetrio Poliorcetes en Macedonia, ganándolos y faciéndose col reinu hasta ser espulsáu polos sos habitantes, que proclamaron a Lisímaco de Tracia, el so aliáu, como rei. Más tarde treslladóse a Italia n'ayuda de los tarentinos, enfrentándose a la República romana a la que ganó en dos causes, pero a cuenta de tales perdes, que foi finalmente vencíu na batalla de Benevento y viose obligáu a retirase.

Mientres la so estancia n'Italia, conquistó la mayor parte de la Sicilia púnica, pero nun pudo apoderase de la ciudá cartaxinesa de Lilibea. La incomodidad de los griegos sicilianos obligó-y a abandonar la isla.

Al so regresu a Grecia, enfrentar con Antígono II Gónatas que reinaba daquella en Macedonia. Apoderar del reinu y entamó una guerra con Areo I d'Esparta, en sofitu del so antiguu rei Cleónimo. Incapaz de conquistar la ciudá, recibió un pidimientu d'ayuda d'Aristeo d'Argos. Mientres los combates nel interior d'esta ciudá, recibió l'impautu d'una texa refundiada por una vieya, y foi asesináu mientres xacía inconsciente pol golpe.

Vida

Nació en 318 e.C. o 319 e.C., fíu d'Eácides y Ftía. La so madre yera fía de Menón de Farsalia, un distinguíu líder mientres la guerra ente Grecia y Macedonia qu'españó a la muerte d'Alexandru Magnu, más conocida como Guerra Lamiaca. Los ancestros de Pirro considérense descendientes de Neoptólemo, fíu d'Aquiles, quien se diz que s'estableció en Epiru tres la guerra de Troya y dio orixe a la saga de los molosos.

El so padre xubió al tronu al morrer el so primu Alejandro, muertu n'Italia en 326 e.C. Alejandro yera hermanu d'Olimpia, de la mesma madre d'Alexandru Magnu. Foi esta conexón cola familia real macedonia la que perxudicó a Pirro mientres los sos primeros años de vida.

El so padre, Eácides, coló a Macedonia pa sofitar a Olimpia contra Casandro. A la victoria d'ésti, Eácides y Olimpia fueron obligaos a fuxir. Los epirotes, ronciegos a caltener un conflictu con Casandro, axuntar n'asamblea y quitaron a Eácides del tronu. Munchos de los amigos d'ésti que siguíen en Epiru fueron asesinaos, y el mesmu Pirro salvóse solo gracies a la fidelidá de los más allegaos al rei. Foi lleváu a presencia de Beroe, esposa de Glaucias, quien yera rei de la tribu iliria de los taulantianos. Glaucias refugó noblemente apurrir al nuevu a Casandro, y apurrió-y proteición na so corte. Eácides morrió en combate pocu dempués, y Pirro foi criáu por Glaucias como unu más de los sos fíos.Just. 17.3Plut. Pirr. 2 - 3

Primer reináu y enfrentamientu con Casandro thumb|left|300px|Moneda griega amosando a Casandro nel anversu y un lleón nel aviesu. La inscripción n'antiguu griegu reza: ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΣΣΑΝΔΡΟΥ, basileos Casandro. Un deceniu dempués, cuando Demetrio arrampuñó'l control de Grecia a Casandro, Glaucias restauró a Pirro nel tronu epirota. Teniendo ésti doce años d'edá, el reinu foi rexentáu por guardianes. Pero Pirro nun caltuvo enforma tiempu la posesión de los sos dominios hereditarios: Demetrio viose obligáu a dexar Grecia y cruciar l'estrechu del Bósforo n'ayuda del so padre Antígono I Monóftalmos, amenaciáu poles fuercies combinaes de Casandro, Ptolomeo, Seleuco y Lisímaco. Casandro recuperó la supremacía en Grecia y primió a los epirotes por qu'espulsaren per segunda vegada al so nuevu rei. Pirro, que cuntaba namái 17 años, xunir a Demetrio, casáu cola so hermana Deidamia; acompañólu a Asia y tuvo presente na batalla de Ipsos (301 e.C.), mientres la cual ganó una gran sonadía pol so valor. Entá siendo bien nuevu, dizse que cargaba impetuosamente contra cualesquier que se cruciara nel so camín, actitú ésta que lu estremó mientres el restu de la so vida militar. Los sos esfuercios, sicasí, pocu pudieron faer pa camudar el signu de la batalla, y viose obligáu a batese en retirada. Antígono morrió na esfriega y Demetrio convertir en fuxitivu. Pero Pirro nun desertó del so cuñáu, y pocu dempués viaxó nel so nome a Exiptu en calidá de rehén, cuando Demetrio alcordó la paz con Ptolomeo. Pirro foi lo suficientemente arteru o afortunáu pa ganase'l favor de Berenice, esposa de Ptolomeo, y recibió como esposa a Antígona, fía de Berenice y el so primer home. Ptolomeo apurrió-y una flota y tropes, coles que-y foi posible tornar a Epiru.Porfirio 42.11,5 Neoptólemo, probablemente fíu d'Alejandro d'Epiru, reinaba daquella, pero'l so tiránicu gobiernu ganó-y munchos enemigos.

Dambos rivales consintieron en compartir la soberanía del reinu, pero esti pactu nun podía durar enforma tiempu, y Pirro antemanó la so propia destrucción asesinando al so rival. Estos fechos asocedieron escontra 295 e.C., añu en que Pirro empezó'l so reináu.Veleyo Patérculo 1.14.6 Como Casandro nun morrió hasta finales de 297 e.C., la soberanía compartida de Pirro y Neoptólemo solo podía durar un curtiu periodu, pos ye improbable que Pirro aventurar a tornar al so llar natal col so archienemigo entá vivu.

Segundu reináu y conquistes en Macedonia thumb|500px|Llocalización de les distintes tribus epirotes. Pirro tenía 23 años cuando s'estableció firmemente nel tronu d'Epiru (295 e.C.) y llueu se convirtió nún de los príncipes más queríos de la so edá. La so atrevencia y coraxe ganáron-y el respetu de les tropes, y la so afabilidad y arrogancia aseguraron l'amor del so pueblu. El so calter asemeyar en munchos aspeutos al del so antepasáu Alejandro, al que paez que convirtió nel so modelu a temprana edá. Les sos intenciones dirixéronse primero escontra la conquista de Macedonia. Una vegada dueñu d'esi país, podía esperar consiguir la soberanía de Grecia. Con toa Grecia so la so égida, nun esistía fin pa les sos ambiciones, acabando nun estremu cola conquista d'Italia, Sicilia y Cartago, y nel opuestu colos dominios de los reis griegos n'Oriente.

La inestabilidá macedonia tres la muerte de Casandro punxo llueu al so algame'l primer cimientu de les sos ambiciones. Antípatro y Alejandro, los fíos de Casandro, enfrentar pol heriedu del so padre. El segundu, en clara desventaxa, allegó a Pirro en busca d'ayuda. Pirro aportó cola condición de que recibiría tolos dominios macedonios na metá occidental de Grecia: Acarnania, Anfiloquía y Ambracia, según los distritos de Tinfea y Paravea, que formaben parte de la mesma Macedonia.Plut. Pirr. 6, colos agregos de Niebuhr, Hist. de Roma vol. iii. nota 811, Παραναίαν en llugar de Παραλίαν. Pirro cumplió los sos compromisos con Alejandro y espulsó al so hermanu Antípatro de Macedonia en 294 e.C., anque paez ser qu'ésti pudo caltener una pequeña porción del reinu.Thirlwall, Grecia vol. viii. p. 16.

Guerra contra Demetrio Poliorcetes

Pirro viera'l so poder amontáu gracies a les estenses anexones territoriales qu'había consiguíu, fortaleciéndose entá más por aciu la so alianza colos etolios. Pero'l restu de Macedonia cayó inesperadamente en manes d'un poderosu vecín: Alejandro pidió ayuda a Demetrio amás d'a Pirro, pero, atopándose'l postreru más próximu, restauró a Alejandro'l so reinu primero que Demetrio llegara al teatru d'operaciones. Demetrio, sicasí, amosábase ronciegu a perder la so oportunidá de engrandecerse, de cuenta qu'abandonó Atenes y llegó a Macedonia a finales de 294 e.C. Poco tiempu dempués, dio muerte a Alejandro, convirtiéndose asina en rei de Macedonia. Ente dos enemigos tan poderosos y d'espíritu tan inquietu como Demetrio y Pirro, llueu nacieron celos y disputes. Dambos acobiciaben los dominios del otru, y los d'antiguo amigos convertir nos más mortales enemigos. Deidamia, que podía actuar de mediadora ente'l so home y el so hermanu, morriera.

La guerra españó finalmente en 291 e.C. Mientres anguaño, Tebas remontar por segunda vegada contra Demetrio, probablemente socatrada por Pirro. Mientres el monarca macedoniu dirixir en persona a acallantar la rebelión, Pirro efectuó un movimientu diversivo invadiendo Tesalia, pero foi obligáu a retirase a Epiru ante les cimeres fuercies de Demetrio. En 290 e.C. capituló Tebas, dexando a Demetrio llibertá pa enfrentase a Pirro y los sos aliaos etolios. Siguiendo esta estratexa, invadió Etolia na primavera de 289 e.C. N'afarando los campos práuticamente ensin oposición, coló escontra Epiru, dexando a Pantauco con un poderosu destacamentu al cargu d'Etolia. Pirro avanzó al so alcuentru, pero per una carretera distinta, de cuenta que Demetrio entró en Epiru y Pirro n'Etolia práuticamente coles mesmes. Pantauco ufiertó-y darréu batalla, mientres la cual retó al rei a combate singular. El retu foi darréu aceptáu pol mozu, quien baltó a Pantauco y podría habe-y matáu, de nun ser rescatáu polos sos guardaespaldes. Los macedonios, desanimaos ante la cayida del so líder, fuxeron dexando a Pirro como dueñu del campu de batalla. Esta victoria, sicasí, reportó más ventayes que les que paeceríen obvies: los movimientos impetuosos y l'atrevíu arroxu del rei epirota recordaron a los veteranos del exércitu macedoniu al gran Alejandro, pavimentando asina pa Pirro el camín al tronu macedoniu. Demetrio, mentanto, nun atopó oposición en Epiru, y mientres la espedición conquistó Córcira.

A la muerte de Antígono, Pirro, d'alcuerdu a la costume de los reis de la so edá, contraxo triple matrimoniu pa fortalecer los sos llazos con príncipes estranxeros. D'estes esposes, una yera una princesa peonia, otra una iliria y la tercera Lanassa, fía d'Agatocles de Siracusa, a quien concedió la islla de Córcira como dote. Pero Lanassa, ofendida ante l'atención que Pirro espachaba a les sos esposes bárbares, retirar al so principáu de Córcira, que concediera a Demetrio xunto cola so mano. Pirro tornó entós a Epiru más engafuráu que nunca escontra Demetrio, quien se retirara a Macedonia.

thumb|left|300px|Moneda qu'amuesa la efixe de Demetrio I de Macedonia, Poliorcetes. Metropolitan Museum of Art, Nueva York.